Posts tonen met het label weliswaar. Alle posts tonen
Posts tonen met het label weliswaar. Alle posts tonen

7.29.2012

Gentse toegankelijkheid

Het tijdschrift Weliswaar heeft, naar aanleiding van de aankomende gemeenteraadsverkiezingen, een reeks lopen over het toegankelijkheidsbeleid in verschillende steden en gemeenten.

Het artikel over Gent nemen we hier, zonder blozen, integraal over:

Een man steekt de Korenmarkt over, met zijn witte stok voor zich uit tastend. Dat moet Herman Caulier zijn, voorzitter van de werkgroep Toegankelijkheid binnen de Gentse Adviesraad voor personen met een handicap. Hij is uit ervaring bekend met het shared space concept dat ervan uitgaat dat de gebruikers van de publieke ruimte meer rekening houden met de anderen als er geen signalisatie is. "Maar voor blinden kan het de hel zijn."

We hebben afgesproken voor de ingang van het vroegere postgebouw, nu shoppingcenter Post Plaza. “Het is moeilijk om van de tramhalte rechtstreeks naar de Plaza te gaan, je vindt op deze vlakte geen enkele referentie”, zegt Herman Caulier na de begroeting. “Natuurlijk is het voor rolstoelgebruikers beter als alles plat is. Maar om oriëntatiepunten te hebben, moet je als slechtziende al rond de Sint-Niklaaskerk gaan. Dit plein is een shared space en dat is voor slechtziende en blinde mensen altijd problematisch.”

Het shared space concept is bedacht door Nederlandse urbanisten. Het gaat ervan uit dat de gebruikers van de publieke ruimte meer rekening houden met de anderen als er geen verkeerssignalisatie en geen afbakeningen zijn. “Als er ook auto’s toegelaten zijn in de shared space, zoals op het Leuvense Martelarenplein, is het voor blinden helemaal een hel”, zegt Caulier. “Maar we zijn ook op onze hoede voor fietsers. Een auto hoor ik van ver, een fietser pas als hij vlak voor mij is.”

Shared space versus oriëntatie

“Geef mij maar een stoeprand om me te oriënteren. Ribbellijnen zijn ook een goede referentie, maar als er op een plein te veel zijn aangebracht, verlies je je oriëntatie. Leesbaarheid, daar gaat het om. Niet alleen van pleinen, ook van gebouwen. Als regelmatig bezoeker van Bozar vind ik in dat zalencomplex perfect mijn weg omdat de circulatie logisch en leesbaar is.”
Terwijl we praten, wandelen we over de Korenmarkt. Op de dubbele rij ribbeltegels langsheen de terrassen staat hier en daar een bord. “Dat hoeft geen probleem te zijn”, meent Caulier, “net zoals de ribbels vertellen die reclamepanelen ook waar je loopt.”

Op andere Gentse pleinen vindt hij makkelijker referentiepunten. De Kouter is hem vertrouwd, want hij heeft er 35 jaar bij een bank gewerkt. Op de Vrijdagsmarkt valt iets af te dingen. “Er is nauwelijks een hoogteverschil tussen het plein en de rijweg die er rondom in geïntegreerd is. Dat is gevaarlijk voor iemand die blind is. Het Sint-Pietersplein? Ik kom er niet vaak, maar de laatste keer ondervond ik geen problemen. Ik kon de gevelrij als gidslijn gebruiken omdat ik in de kerk moest zijn. Weet u, iemand die blind is, steekt nooit diagonaal een plein over.”

We besluiten een koffie te drinken. “Ik bezoek zelden cafés als ik alleen ben”, zegt Herman Caulier terwijl hij zijn speciale portemonnee bovenhaalt waarin de muntstukken gesorteerd zitten. “Alleen als ik lang moet wachten op een treinverbinding, ga ik soms iets drinken.”

Elke dag de trein

Herman Caulier is met pensioen, maar neemt zowat elke dag de trein in het Sint-Pietersstation. “Ik ben nu voltijds met toegankelijkheid bezig, mijn werkterrein ligt tussen De Panne en Lanaken. Ik rij nooit mijn bestemming voorbij. Als ik twijfel, bel ik 02 432 00 00 en via het treinnummer weet ik dan waar ik mij op dat moment bevind.”
Ook een labyrint als Brussel-Centraal schrikt hem niet af: de ribbellijnen leiden hem altijd naar de lokettenzaal. “Dan weet ik dat rechts de metro is en links het Europaplein.”

‘s Ochtends neemt hij in zijn woonplaats Oostakker de bus naar het Sint-Pietersstation. Over de buschauffeurs klaagt hij niet, ze gunnen hem de tijd om op te stappen. “Ze kennen me. Ik zeg altijd goedemorgen en dan zijn die mensen ook vriendelijk.”
“Wist je dat Gent systematisch de bus en tramhaltes aanpast als er ergens werken uitgevoerd worden. Niet alleen in het centrum, maar onlangs ook in Oostakker. Wat ook verbeterd is, is de manier waarop de werven afgezet zijn. Ook aan het Sint-Pietersstation, inderdaad. Daar zit ik in de klankbordgroep en ik ben ook betrokken bij het nieuwe Arteveldestadion dat volledig toegankelijk zal worden.”

Gent loopt voorop

“Onlangs vroeg iemand van het expertisecentrum Enter waarom onze stad altijd voorop loopt als het over toegankelijkheid en inclusief beleid gaat. Het antwoord is simpel: de adviesraad en de toegankelijkheidsambtenaar gaan niet met elkaar in de clinch, maar vragen zich af hoe ze de problemen kunnen oplossen. Belangrijk daarbij is dat schepen Guy Reynebeau van Gelijkekansenbeleid en de schepen van Mobiliteit, Martine De Regge, de toegankelijkheidsambtenaar ernstig nemen. Gent mag zich trouwens gelukkig prijzen met zo’n bekwame toegankelijkheidsambtenaar. Als architecte ziet zij dingen die mensen die dagelijks met mobiliteit bezig zijn niet opmerken.”

“Natuurlijk kan het beter, daarvoor bestaat ook het meldpunt handicap@gent.be. De toegankelijkheidsambtenaar lost de gemelde problemen zo snel mogelijk op. Als dat niet lukt, komt de kwestie op de agenda van de werkgroep.”

“Momenteel bereiden we een experiment voor waarbij slechtzienden op cruciale punten auditieve informatie kunnen opvragen. Dat bestaat al in het station van Namen. Soms kunnen we ook nog leren van voorbeelden in het buitenland. In Almere, boven Amsterdam, krijg je op alle trams en bussen visuele en auditieve informatie over het traject. Dat is voor iedereen interessant, niet alleen voor slechtzienden en doven.”

Universal design

Ook Toegankelijkheidsambtenaar Marie-Andrée Avraam is geen voorstander van shared spaces omdat blinden er zich niet kunnen oriënteren. “Blinde personen verkiezen ook natuurlijke gidslijnen zoals de gevelrij of een trottoirboord boven geleide lijnen via ribbeltegels. Voor de Korenmarkt hebben we gepleit voor een klein opstandje aan bijvoorbeeld de tramlijnen, maar in een stad als Gent is het ontwerp van een plein een moeilijke oefening omdat er zoveel diensten bij betrokken zijn. In kleinere gemeenten is het makkelijker om de betrokkenen op een lijn te krijgen.”

“Een van de belangrijkste knelpunten zijn de kasseien. Monumentenzorg wil die behouden in de historische kern, maar rolstoelgebruikers worden door elkaar geschud. Als je last hebt aan je rug is het nog erger. Daarnaast zijn ook de niveauverschillen in Gent niet te onderschatten.”

“Positief is de samenwerking vanuit verschillende disciplines met het beleid en de gebruikers. Een goed voorbeeld zijn de projecten Universal design in de hogeschool Sint-Lucas. Studenten werken samen met doelgroepen om tot een concrete output te komen. Dat levert bruikbaar materiaal op dat we in toekomstige projecten meenemen.”


Fiche Gent

Toegankelijkheidsambtenaar: Marie-Andrée Avraam
Bevoegde schepen: Guy Reynebeau
Klachten: 09 210 10 10 (centraal aanspreekpunt), handicap@gent.be
Aantal personen met een beperking: Integraal geschat op 16%.
Budget toegankelijkheid: Nominatief niet bepaald; toegankelijkheidsambtenaar wil strategische doelstellingen in de nabije toekomst koppelen aan budgetten
Belangrijke verwezenlijking: Geprinte reliëfplannen zijn grote hulp voor blinden (ook voor mensen met een verstandelijke beperking).
Grootste knelpunt: Kasseien


Een beetje te veel goed nieuws naar mijn mening. De stad dient nog heel wat dingen aan te pakken om onze stad werkelijk toegankelijk en gastvrij te maken. Ik denk maar aan de toegankelijk van de openbare gebouwen. Om over de stations nog maar te zwijgen.

6.14.2012

vastbenoemd ambtenaar, flirtend met de armoedegrens

We gaan nog even door over armoede en vooral de categorie 'bijna-armen'. Vandaag een schokkend getuigenis van een vastbenoemde ambtenaar, een leerkracht in de secondair onderwijs, een licentiaat geschiedenis, flirtend met de armoedegrens.


Ongeveer tien jaar geleden eindigde het huwelijk van Patrick De Wit (50). Sindsdien zorgen zijn
vrouw en hij om de beurt voor de kinderen, in coouderschap.
“Ineens moet je dan met één loon jezelf en je gezin overeind houden. Je vaste kosten verminderen amper. In mijn geval is dat loon niet eens zo slecht: als leerkracht in het hoger middelbaar heb ik een maandloon van ongeveer 2.500 euro netto. Maar met drie grote kinderen tussen 14 en 20 jaar heb je veel vaste kosten. De afbetaling van mijn huis, de gas- en elektriciteitsfactuur, internet, verzekeringen, schoolkosten... En de helft van de maand moet ik
inkopen doen voor vier personen. Meestal heb ik nog zowat 300 euro over voor mezelf. Twee jaar geleden leerde ik mijn nieuwe vriendin kennen. Heel fijn natuurlijk, maar ze woont vrij ver. En de trein is helaas duur. Die 300 euro jaag ik er nu dus veel sneller door.
Kortom, ik ben al blij als er op het einde van het geld nog maar een beetje maand overblijft. (glimlacht) Omgekeerd gebeurt dat maar zelden. De afgelopen twee jaar ben ik maar één maand niet in het rood gegaan.”
Uiteraard zijn er de vaste kosten. Maar als er iets misloopt, dan komt Patrick in de problemen. “Anderhalf jaar geleden zat ik bij mijn vriendin, toen mijn zoon ineens belde. Hij was in paniek. Het regende binnen. Toen heb ik meteen de trein naar huis genomen om de schade te herstellen. Een dure grap, want in totaal heeft het me 1.500 euro gekost. We waren toen nog maar halverwege de maand en ik stond al zwaar onder nul. Op zulke momenten loop je tegen de lamp. Dan moet je overleven in plaats van leven. Elke euro wordt twee keer omgedraaid. En mijn kinderen en ik eten een paar maanden minder feestelijk: geen steak met friet, maar pannenkoeken of croque-monsieurs. En dan staat er meer kip en worst op het menu. Ik koop dan ook een tijdje geen wijn, hoewel ik dat graag drink.”
Ook op dit moment staat Patrick weer in het rood: -800 euro. “Toen ik vanmiddag door de winkel liep met serieuze honger, heb ik géén chocoladereep gekocht. Ik kan die twee euro niet missen.”

OPERATIE UITSTELLEN

Af en toe lijdt Patricks levenskwaliteit zwaar onder de financiële zorgen. “Vroeger heb ik vrij fanatiek gesport en daardoor heb ik nu slechte knieën. Ik heb eigenlijk dringend een operatie nodig, maar tijdens de revalidatie zou ik lang niet kunnen werken en een pak minder verdienen. Dat kan echt niet, want daarvoor heb je financiële reserve nodig. Die operatie stel ik dus
uit, tot het ooit beter gaat. Als mijn huis over twee jaar afbetaald is, bijvoorbeeld.”
Ook vakanties zitten er nog amper in. “Voor mijn scheiding trokken we in de zomer twee weken naar Frankrijk en af en toe organiseerden we een extra trip.
Nu logeren we elke zomer een week aan de kust, in de caravan van mijn ouders. Dankzij onze kortingkaart van de Gezinsbond reizen we gelukkig goedkoper met de trein. Mijn auto heb ik jaren geleden verkocht, waardoor we wat meer ademruimte hebben. De kinderen
vinden het trouwens leuk om de trein te nemen: je kan gezellig praten en kaarten, zonder filestress. En we kunnen gelukkig nog veel leuke dingen doen. Tijdens die week aan zee zoeken we volop gratis of goedkoop amusement. Een openluchtfestival, bijvoorbeeld. Hetzelfde geldt voor verjaardagen: de kinderen organiseren geen dure feestjes, maar ze nodigen vrienden uit voor huisgemaakte spaghetti en taart.”
Af en toe zijn er gelukkig ook meevallers, vertelt Patrick. “Een paar maanden geleden kreeg ik flink wat geld terug van de elektriciteitsmaatschappij. Daarmee heb ik een nieuwe diepvries gekocht. De oude deed het nog, maar hij vrat energie. Door een nieuw, zuiniger exemplaar te kopen kan ik op lange termijn besparen.” En er zijn wel meer van dat soort ‘trucjes’ die Patrick
intussen ontdekte. “Ik bel regelmatig naar mijn vaste leveranciers, zoals Telenet. Want ik krijg natuurlijk ook interessante aanbiedingen van concurrenten, waardoor ik kan onderhandelen. Zo stelde Telenet me voor om één jaar lang gratis te genieten van hun digibox. Dat leek me een goede geste, dus besloot ik te blijven. Uit dankbaarheid hebben ze me een gratis televisie
gegeven. Dat was mooi meegenomen: ik heb al 15 jaar geen nieuwe televisie meer kunnen kopen.”

AF EN TOE EEN FOLIETJE

Maar soms heeft een mens toch een folietje nodig, vindt Patrick. “Zeker de kinderen wil ik af en toe een extraatje geven, zodat het leefbaar blijft. Zij vragen me niet of ze met hun vrienden een week naar Spanje mogen, want dat kan nu eenmaal niet. Maar onlangs zijn we wel samen gaan paintballen, voor de verjaardag van mijn zoon. Ik had via Groupon een mooie korting gekregen en een vriend bood aan om zijn auto te gebruiken. Zo hadden we een fantastische dag. We proberen alles positief te bekijken.”
Gelukkig hoeft zijn sociale leven niet te lijden onder de situatie, zegt Patrick. “Ik schaam me niet voor mijn problemen. Heel wat mensen luisteren trouwens aandachtig naar mijn besparingstips. (lacht) En gelukkig heb ik veel goede vrienden. Aan hen vraag ik soms om samen inkopen te doen – zodat ik kan meegenieten van hun auto – in ruil voor een etentje bij me thuis.
Dat hoeft niet veel te kosten, en de gezellige avond krijgen we er gratis bij!”
Patrick probeert het altijd te redden in zijn eentje, maar soms lukt dat niet. Dan vraagt hij hulp aan zijn ouders. “Dat doe ik alleen in noodgevallen. Toen mijn dak ineens begon te lekken, bijvoorbeeld. Zulke zware kosten kan ik niet alleen dragen. Mijn ouders helpen me dan,
maar ik ben niet hun enige kind. En ze willen niemand bevoordelen, wat ik zeker begrijp. Dus betaal ik het geld altijd terug, verspreid over enkele maanden.”

GELD ZORGT VOOR MEER GELD

Ongelukkig? Nee, zo zou Patrick zichzelf zeker niet noemen. Maar soms wel lichtjes gefrustreerd, geeft hij toe. “Als ik een klein beetje meer zou hebben – een beperkte reserve – dan zou het vlotter gaan. Wie geld heeft, kan makkelijker zorgen voor meer geld. Ik zou bijvoorbeeld graag zonnepanelen installeren, maar zonder startkapitaal lukt dat niet. Terwijl die panelen me op termijn veel zouden opbrengen. De zwaksten in onze samenleving hebben te weinig middelen om uit hun financiële put te geraken.”

Al beseft Patrick wel dat hij niet tot de allerzwaksten behoort. “Ik zit in een luxepositie. Als vast benoemde ambtenaar komt er elke maand een mooi loon op mijn rekening. Maar door mijn situatie besef ik beter hoe moeilijk het moet zijn als je echt weinig geld hebt.
Er zijn heel wat mensen die maar de helft van mijn loon krijgen en het ook in hun eentje moeten redden. Hoe doen zij dat?”
bron: Weliswaar.be

6.09.2012

de bijna-armen vallen uit de boot

Het vakblad van de welzijnssector, Weliswaar, publiceerde een rake analyse door Eric Nysmans van Welzijnszorg Kempen over de 'Bijna-armen', 'stadsvernieuwing' en de groeiende kloof 'tussen wat mensen hebben en wat ze nodig hebben om menswaardig te kunnen leven'.

Onze samenleving heeft prachtige systemen om de allerarmsten te beschermen. De OCMW’s bijvoorbeeld, en de diensten voor samenlevingsopbouw. Maar er is een groep van ‘bijna-armen’ die vaak uit de boot vallen. Mensen met een laag inkomen die toch net te veel verdienen om (voldoende) steun te krijgen. Het klinkt cru, maar soms is het beter als een OCMW zijn cliënten niet te goed helpt. Als de kansarmen ‘opklimmen’ tot die groep van ‘bijna-armen’, dan verliezen ze veel voordelen. Sommige ouders verdienen bijvoorbeeld net te veel voor een studiebeurs, waardoor ze minder geld overhouden.

Op zich scheelt er niets aan ons sociale systeem. Dat is zelfs heel waardevol, alleen is er een serieuze kloof tussen wat mensen hebben en wat ze nodig hebben om menswaardig te kunnen leven. Hoe kunnen we dat verschil ‘bijpassen’, zonder het risico op de bekende werkloosheidsval te vergroten? En wie moet daarvoor zorgen?
Het gaat niet alleen om financiële hulp. Er zijn ook structurele problemen. Heel wat steden werken sinds de jaren ’80 aan stadsvernieuwingsprojecten. Een goede zaak, want zo worden kansarme buurten opgewaardeerd. Maar als die ‘stadskankers’ verdwijnen, komen er nieuwe, kapitaalkrachtige mensen in die buurten wonen. En zij jagen de armen en de ‘bijna-armen’ weg uit het centrum. Die groep belandt steeds vaker in de goedkopere buitengebieden, de rand van de stad of het platteland. Op zich geen probleem, maar daardoor ontstaat er een andere vorm van armoede: vervoersarmoede. Op het platteland en in de stadsrand verdwijnen de buurtwinkels, de bakkers, de huisartsen, de apothekers. Als een gezin dan maar één – of helemaal geen – auto heeft, komen ze sneller in de problemen.

6.07.2012

Werken om arm te blijven

Het tijdschrift Weliswaar interviewde Peter Heirman en Samira Castermans van het Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen over armoede, generatiearmoede en de nieuwe armen. We brengen hier enkele zeer rake uittreksels:

Het beleid slaagt er niet in het fenomeen van werkende armen in te dijken, al staat Vlaanderen er met 4 % wel beter voor dan de rest van Europa. In Europa ligt het gemiddelde twee keer hoger dan in Vlaanderen. Vooral Duitsland kent door zijn activeringsbeleid een hoge toename van werkende armen.
Maar als je mij vraagt waar de inkomensgrens ligt om buiten schot te blijven, moet ik het antwoord schuldig blijven. De Europese armoedegrens is vastgelegd op 1.013 euro voor een alleenstaande. Ik vind het moeilijk om er een cijfer op te plakken, omdat meestal nog andere factoren meespelen, zoals oude schulden, alimentatie, energiekosten, kinderopvang. En mensen die een buffer hebben opgebouwd, zijn uiteraard minder kwetsbaar dan de anderen.

Onze ervaring met generatiearmen leert dat mensen eerst besparen op cultuur- en vrijetijdsbesteding en op gezondheidszorg. Ze stellen doktersbezoek uit, nemen geen medicatie of wachten met een medische ingreep. Maar als je je gezondheid verwaarloost, kun je natuurlijk ook niet goed presteren op het werk.
Armoede is vooral een stedelijk probleem, met Antwerpen en Gent op kop. Maar een deel van de nieuwe armen gaat op het platteland wonen, omdat de woningen daar minder duur zijn, zo blijkt uit een recente studie van Cera. Een nadeel is dat ze daardoor ook minder mobiel worden, want het aanbod van openbaar vervoer is er kleiner. Op het platteland blijft de nieuwe armoede ook meer verborgen en is het sociale isolement groter.



Werkende armen

Het beleid focust volop op activering, zonder zich vragen te stellen bij het soort banen dat men de mensen aanbiedt. Het zijn overwegend precaire jobs, vooral knelpuntberoepen en uitzendarbeid met dagcontracten. Het is begrijpelijk dat eerst de knelpuntberoepen aan de beurt komen, maar we zouden tegelijk iets moeten doen aan de kwaliteit van die banen.

Federaal minister van Werk Monica De Coninck heeft het over de stok en de wortel, maar de stok weegt zwaarder dan de wortel. Nu lijkt het er alleen om te doen zo veel mogelijk mensen uit de statistieken te halen. Maar het is naïef te denken dat alle problemen opgelost zijn als je iemand aan het werk zet. Zeker bij generatiearmen is het een complexer verhaal.

Natuurlijk zijn we niet tegen een activeringspolitiek, maar het moet een inclusief
verhaal zijn. Dat wil zeggen dat je mensen niet alleen laat werken voor hun inkomen, maar tegelijk de kwaliteit van de banen en de randvoorwaarden verbetert. Anders is een baan een vergiftigd geschenk dat armen nog dieper in de armoede duwt. Zeker bij deeltijds werk is dat het geval. Werken brengt immers extra kosten mee voor verplaatsing en kinderopvang, terwijl je een aantal voordelen verliest. Vooral voor generatiearmen zijn voldoende inkomensgerelateerde kinderopvang en huisvesting belangrijk. Er moeten ook nog andere hindernissen worden weggenomen. Als iemand een overlevingsschuld heeft opgebouwd en hij begint te werken, dan krijgt hij te maken met loonbeslag en deurwaardersbezoeken. Schuldbemiddeling zou moeten voorkomen dat de deurwaarder zich aandient zodra je werk hebt. Ook betaalbaar openbaar vervoer buiten de piekuren is belangrijk, want lageropgeleiden komen vaak in een ploegenstelsel terecht. Terwijl het aanbod van het openbaar vervoer buiten de normale werkuren en in het weekend wordt teruggeschroefd. Mensen die beginnen te werken zouden ook nog een tijdlang bepaalde voordelen moeten kunnen genieten, zoals de voordelige tarieven van openbaar vervoer, de sociale kruidenier, het sociale restaurant.

Een activeringsbeleid mét een integrale begeleiding

Niet de snelle weg naar werk, maar een goed begeleid traject waarbij er tijd is om randvoorwaarden zoals kinderopvang en vervoer te bekijken.

Ook de minimumlonen moeten omhoog om te voorkomen dat de groep werkende armen toeneemt. Een op de tien mensen loopt vandaag het risico in de armoede terecht te komen in Vlaanderen. De Vlaamse Regering heeft van de armoedebestrijding een topprioriteit gemaakt, maar van het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding (Vapa) is nog niet veel uitgevoerd. Tegenover de meeste actiepunten staat nog geen budget en geen timing. We kijken daarbij vanzelfsprekend naar Vlaams minister van Armoedebestrijding Ingrid Lieten. Maar armoedebestrijding is eigenlijk de verantwoordelijkheid van de voltallige Vlaamse Regering. Daar merken we voorlopig weinig van.