"Lestijd moet optimaal benut worden", zo toetert Vlaams onderwijsminister Demir. Pedagogische studiedagen, facultatieve vakantiedagen, allemaal verspilling. Zo schrapt ze ook in het aantal evaluatiedagen, dat zijn dagen waarin de school geen les organiseert, maar examens, inclusief de halve dag ervoor, de dag voor inhaalexamens en de dagen waarin de klassenraad samenkomt. Demir toetert dat de school de leerlingen bij zich moeten houden. De onderwijsbonden bieden gelukkig weerwerk.
Koen Van Kerkhoven van COC publiceerde in Het Belang van Limburg dit opiniestuk.
Waarom schrappen in evaluatiedagen een risico vormt voor de kwaliteit van ons onderwijs
Pedagogische studiedagen zijn geen luxe of verkapte
vakantie: ze zijn het moment waarop schoolteams hun beleid uitstippelen.
Dat doe je niet even tussendoor, laat staan na de uren of in vakanties.
Eind vorig jaar besliste de Vlaamse regering om te
sleutelen aan de organisatie van het schooljaar. Minder pedagogische
studiedagen, minder evaluatiedagen, het schrappen van facultatieve
vakantiedagen en de verplichting om de eerste en laatste schooldag als
effectieve lesdagen te organiseren: het oogt daadkrachtig in
persberichten en tabellen. Maar op de schoolvloer dreigt vooral
negatieve impact: meer druk, minder ademruimte en dus een reëel risico
op minder kwaliteit.
Wie vandaag in het onderwijs staat, weet dat het
systeem al op zijn tandvlees zit. Personeelstekorten, planlast,
zorgnoden en een structureel hoge werkdruk zijn geen subjectieve
indrukken, maar dagelijkse realiteit. In die context komen de
voorstellen bij veel collega’s over als een motie van wantrouwen: alsof
professionals tijdens evaluatiedagen hun tijd zitten te verprutsen of
overleg over de toekomst van leerlingen tijdverlies is. Vanuit mijn
jarenlange ervaring in het veld weet ik net hoe essentieel die momenten
zijn.
Dat de onrust niet alleen leeft bij personeel en
directies, blijkt uit de reacties van de leerlingen. Petities, online
filmpjes, zelfs het woord ‘staking’ valt. Draagvlak creëer je niet met
kalenderknipwerk, wel met dialoog.
Onderwijskwaliteit ontstaat niet door simpelweg meer
dagen te tellen. Ze groeit door sterke teams, voldoende omkadering,
gekwalificeerd personeel en professionalisering die ingebed is in het
werk. Pedagogische studiedagen zijn geen luxe of verkapte vakantie: ze
zijn het moment waarop schoolteams afstemmen over minimumdoelen,
taalbeleid, inclusie, evaluatiepraktijken, oudercommunicatie en
klasaanpak. Dat doe je niet even tussendoor, laat staan na de uren of in
vakanties.
Als men lesuitval echt wil terugdringen, dan moet de
focus liggen op de kerntaken. Leerkrachten moeten kunnen lesgeven,
begeleiden en evalueren, niet structureel ingezet worden in andere
taken. Vandaag gaat er te veel tijd naar toezicht tijdens speeltijden,
opvang, registraties, verantwoording en het inspringen in klassen bij
afwezigheid van collega’s. Dat dit intussen als normaal wordt beschouwd,
is moeilijk te begrijpen. Wie meer lestijd wil, moet ook zorgen voor
meer ondersteuning, betere omkadering en snellere vervangingsprocedures
met andere profielen. Daarbij hoort een drastische afbouw van planlast:
minder afvinklijstjes, minder rapporterings- en verantwoordingsdwang die
weinig bijdraagt aan leren maar wel uren opslorpt. Effectieve leertijd
win je ook door ballast weg te nemen.
Tot slot is een breed pedagogisch pact nodig:
duidelijke afspraken over gedeelde verantwoordelijkheid, waarin iedereen
zijn rol opneemt. Niet alleen de scholen en hun personeel, maar ook de
ouders en andere beleidsdomeinen. Respect voor de leraar betekent
vertrouwen en tools om grenzen te stellen, afspraken te handhaven en
orde en rust in de klas te verzekeren. Investeer in sterk opgeleide
leraren en gekwalificeerd ondersteunend personeel om alle taken op te
nemen waarvoor scholen verantwoordelijk zijn zodat leraren weer kunnen
doen waar ze echt voor hebben gekozen en wat de samenleving van hen
verwacht: goed lesgeven.
