In Otheo deze week een zeer lezenswaardig interview met zuster Lucy, de algemeen overste van de Zusters van Liefde van Jezus en Maria.
Zuster Lucy (75) reist de wereld rond om 1.200 zusters te steunen die strijden tegen mensenhandel
Vrouwen en religie, deel 4 | Veerle Saman interviewt vier vrouwen over hun geloof. Lucy is algemeen overste van een internationale congregatie.
Zuster Lucy Jacob Palliam Pallithura is verantwoordelijk voor een internationale congregatie die gesticht werd in Vlaanderen. Als algemeen overste van de Zusters van Liefde van Jezus en Maria reist ze onophoudelijk de wereld rond om de 1.200 zusters te steunen in hun strijd tegen mensenhandel, armoede en een gebrek aan onderwijs en basisgezondheidszorg.
Ze is 75, maar haar agenda is goed gevuld. Ik kreeg de kans om haar te spreken vlak na haar bezoek aan de Filipijnen en Nederland en voor haar reis naar Pakistan. ‘Ik geef normaal geen interviews, maar voor jou maak ik een uitzondering.’
Je bent algemeen overste van een internationale congregatie. Wat houdt dat precies in?
‘Ik werk niet alleen. Het centraal bestuur bestaat uit een team van vijf zusters en is gevestigd in Brussel. Het is onze taak om de activiteiten van de congregatie te faciliteren, coördineren en bevorderen. En als katholieke groep brengen we de door God geïnspireerde boodschap om elkaar lief te hebben in de praktijk. Dat is de belangrijkste reden waarom we hier zijn. Als katholieken, als christenen, geloven wij dat wij geschapen zijn naar Gods beeld en gelijkenis, dat wij een familie van God zijn en dat wij er zijn om voor elkaar te zorgen.’
‘Onze zusters, we zijn met ongeveer 1.200, doen dat door middel van verschillende diensten, afhankelijk van de behoeften van de mensen met wie ze samenleven. Wij zijn meer dan 200 jaar geleden begonnen in België als reactie op de noden die ontstaan waren in een door oorlog verscheurd land dat geteisterd werd door armoede, onrecht en ziekte. Dat is de traditie die we voortzetten in andere landen, overal waar dergelijke noden bestaan: de behoefte aan onderwijs, gezondheidszorg en sociale diensten in verschillende domeinen. Wij zijn overal waar mensenlevens bedreigd worden, waar mensenlevens in gevaar zijn door het verlies van waardigheid, door een gebrek aan onderwijs of gezondheidszorg. Wij zijn vooral daar waar kwetsbare personen zijn, met een fysieke of mentale beperking.’
‘Het centraal bestuur houdt contact met onze zusters die overal ter wereld actief zijn. We bezoeken hen in hun eigen specifieke context en luisteren naar hun verhalen, teleurstellingen en moeilijkheden. Het is onze taak om hen te motiveren, aan te moedigen en te ondersteunen, en om een plan te maken hoe ze op een creatieve manier kunnen doorgaan. Als leider van de congregatie wil ik tijdens mijn mandaat iedereen minstens een keer persoonlijk ontmoeten
‘Het Algemeen Kapittel is het hoogste gezag dat de uiteindelijke beslissingen neemt voor de congregatie. Elke zes jaar komen vertegenwoordigers van over de hele wereld bijeen om te bespreken wie we zijn, wat we vandaag doen en hoe we moeten verdergaan om in te kunnen spelen op de veranderende noden van vandaag. De laatste bijeenkomst was in 2023.’
‘Het Algemeen Kapittel werkt een programma, een visie, uit voor de komende zes jaar, dat uitgevoerd wordt door het centraal bestuur. Zo wordt bijvoorbeeld benadrukt dat het noodzakelijk is om internationaal en intercultureel samen te werken en samen te leven. We worden aangespoord om persoonlijke en materiële middelen te delen, te leren samenwerken en elkaar te helpen en te ondersteunen, zodat we overal waar we zijn het hogere doel kunnen bewerkstelligen.’
‘In overeenstemming met de leer van de Rooms-Katholieke Kerk zetten we ons hard in voor milieukwesties en voor het bevorderen van een gezonde manier om samen te leven op de planeet aarde, die wij een gemeenschappelijke thuis noemen waar we allemaal in vrede en harmonie samenleven en de hulpbronnen delen. Zo hebben we projecten om zelf groenten te kweken, bomen te planten en de natuur op te ruimen. Op plaatsen waar we eigendommen en land bezitten, is een bepaald deel voorbehouden aan landbouw en de vergroening van de grond. We vormen netwerken en werken samen met gelijkgestemde groepen en organisaties. En we integreren dit aspect ook in het curriculum van de onderwijsinstellingen die we op verschillende continenten hebben.
Veel zusters zijn opgegroeid in Azië of Afrika en zijn jonger dan de zusters in Vlaanderen. Is het makkelijk om overeen te komen en een gemeenschappelijke basis te vinden?
‘Tijdens internationale bijeenkomsten kunnen discussies makkelijk gevoerd worden dankzij simultaanvertaling, maar in het dagelijks leven is het niet altijd even makkelijk. In ons huis in Brussel wonen zeven nationaliteiten samen. Ieder van ons heeft een andere manier van eten en drinken en er zijn verschillen in de manier van denken en begrijpen. Wat ik denk en zeg, is misschien niet wat door een ander begrepen wordt en andersom. Maar we doen ons best om te leren en elkaar te begrijpen en een taal te spreken die iedereen kan verstaan.’
‘Soms kost het tijd om het eens te worden over een bepaalde zaak. Een van onze prioriteiten vandaag is om de eigen culturele grenzen te overstijgen, de ander de hand te reiken en anderen in de eigen wereld toe te laten. We proberen zo goed mogelijk samen te leven en te werken omdat we interculturaliteit als een rijkdom, als een bron van verrijking beschouwen. Maar dat gaat niet vanzelf. We proberen internationale gemeenschappen te vormen met verschillende nationaliteiten en zij worstelen ermee om elkaars standpunt te begrijpen en ruimte te maken voor elkaars verschillen. Maar wat ons verenigt is het doel waarvoor we samenkomen: ons beschikbaar stellen voor de noden van anderen. En wij geloven dat er een goddelijk plan schuilt in ons interculturele samenzijn.’
Je bent geboren en getogen in India, waar de overgrote meerderheid van de bevolking hindoe is. Hoe ben je een zuster geworden van een katholieke congregatie die nota bene in Vlaanderen ontstaan is?
‘Ik ben in een zeer religieus gezin geboren, dat diepgeworteld was in het christelijk geloof. We werden opgevoed met het idee dat het doel van ons leven is om elkaar lief te hebben en te zorgen voor anderen. Ik heb gezien hoe mijn moeder, naast het zorg dragen voor de familie, geld, kleding en eten gaf aan de armen. Af en toe nam ze me mee als ze een familie of een zieke in het ziekenhuis bezocht. Ik ging ook naar katholieke scholen, waar ik zusters ontmoette die ten dienste stonden van anderen en ik luisterde naar de ervaringen van degenen die in het buitenland actief waren. Zo kreeg ik interesse om een Zuster van Liefde te worden.’
En hoe word je dan algemeen overste?
‘Een algemeen overste wordt, samen met een team van raadsleden, verkozen door het Algemeen Kapittel. Zo wordt het centraal bestuur van de congregatie gevormd. Je kan jezelf daarvoor niet naar voren schuiven. Ik werd door de leden van het Kapittel gekozen als leider van de congregatie. Het is een mandaat voor zes jaar, dat maar een keer hernieuwd kan worden. In 2029 zijn er nieuwe verkiezingen.’
Kan je weigeren?
‘In theorie kan dat, maar we proberen ons af te stemmen op wat God van ons verlangt. God bereikt je via anderen of samen met anderen. Wanneer God je roept en je een taak toevertrouwt, dan vertrouw je erop dat je ook de genade ontvangt die nodig is om die taak te vervullen. Je bereikt dus een punt waarop je geen nee meer kan zeggen; in gehoorzaamheid zeg je ja. Maar bij het vervullen van die taak krijg ik veel steun van de raadsleden en de zusters van de congregatie. Ik ervaar dat gemeenschapsgevoel elke dag.’
Wat viel je het meeste op toen je meer dan tien jaar geleden voor de eerste keer naar België kwam?
‘De lege kerken en de vergrijzing van de bevolking, ook van de zusterpopulatie. Maar de mensen zijn heel vriendelijk en zorgzaam. Hoe België bijvoorbeeld buitenlanders en immigranten verwelkomt en er alles aan doet opdat ze zich op hun gemak zouden voelen. Ik bewonder de vrijgevigheid en goede wil. In India bestaat, hoewel het wettelijk afgeschaft is, nog altijd het kastenstelsel dat armoede en lijden als onderdeel van je lot tolereert.’
En in de manier waarop wij hier vaak naar de Rooms-Katholieke Kerk kijken?
’Het was een grote schok voor mij te ontdekken dat er zo veel ongezonde dingen gebeuren binnen de Kerk. Er is wel een neiging om dat allemaal te veralgemenen. Je kan al de goede zaken die de Kerk gedaan heeft, en nog steeds doet, niet negeren door de misstappen van een aantal mensen. België is een ontwikkeld land met goed opgeleide inwoners, dus er zou meer op een objectieve manier over gedacht kunnen worden.’
Je bent de leider van meer dan duizend vrouwen. Hoe kijk jij naar de positie van vrouwen in de Rooms-Katholieke Kerk?
‘Ik ben er helemaal voor dat vrouwen een grotere rol binnen de Kerk opnemen en betrokken worden bij de besluitvorming. En ik ben er ook voor dat vrouwen, om te beginnen, tot diaken en priester gewijd kunnen worden. Ik zie daar geen probleem in, hoewel er bepaalde theologische en culturele kwesties mee verbonden zijn.’
‘Zonder vrouwen zou de Kerk misschien niet meer functioneren, als we kijken naar het leven binnen de Kerk. De bijdrage van vrouwen aan de dagelijkse werking en aan het uitdragen van de boodschap van het evangelie door hun dienstbaarheid aan de mensheid, is enorm. Ik geloof oprecht dat mannen en vrouw even capabel zijn.’
Jullie hebben wereldwijd verschillende projecten die zorgen voor onderwijs en basisgezondheidszorg. Soms wordt die hulp ook gezien als een verdekte manier om mensen te kunnen bekeren.
Dat is een beschuldiging die soms tegen ons gebruikt wordt. Wij bekeren niet, maar het wordt vaak als een politiek instrument ingezet tegen bijvoorbeeld de christenen in India omdat zij zich richten op onderwijs voor armen en analfabeten die voor sommige politici een vaste groep kiezers vormen.’
Welke noden proberen jullie vandaag te lenigen?
‘Vandaag proberen we een antwoord te bieden op de nieuwe vormen van armoede die in onze samenlevingen ontstaan. In bepaalde delen van Congo bijvoorbeeld zijn er tienermoeders die aan hun lot overgelaten worden. In Sri Lanka zetten we ons dan weer in om mensenhandel te voorkomen. En onze zusters die als advocaat in India werken, verlenen rechtsbijstand aan armen die anders geen juridische hulp krijgen. In een ander gebied van het land waar er veel bedelaars zijn, hebben we een dorp geadopteerd. We proberen hun kinderen te helpen door ze speciaal onderwijs aan te bieden, zodat die families een nieuw leven kunnen opbouwen. Daarnaast hebben we verschillende programma’s die vrouwen ondersteunen die geen zeggenschap in het gezin hebben. Daardoor kunnen ze economisch onafhankelijker worden en kunnen de vrouwen die anders geen stem hebben het heft in handen nemen.’
Zuster Lucy Jacob Palliam Pallithura
geboren in 1950 - rooms-katholiek - algemeen overste van de Zusters van Liefde van Jezus en Maria - studie Engelse literatuur en doctoraat Formative Spirituality - woont in Brussel
Er zijn wereldwijd ongeveer 1200 Zusters van Liefde van Jezus en Maria.
