Nie Pleuje - de Gentse Feestendebatten editie 2026

Kameraden en vrienden, over exact 50 dagen beginnen de Gentse Feesten. Een vaste waarde zijn de Gentse Feestendebatten van Democratie 2000 en Trefpunt. Het programma voor deze editie is wederom ongemeen interessant.

 

 

 

Zaterdag 18 juli 2026

‘De huidige onmacht van links tegen de extreemrechtse verleiding’; Hoe kunnen we de normalisering van extreemrechts stoppen?

“Wil links terrein terugveroveren, dan moet het allereerst ferm afstand nemen van het dominante xenofobische frame. Met daarnaast de focus op grotere sociale gelijkheid, fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en betere collectieve voorzieningen voor iedereen ongeacht achtergrond, dat het neoliberale beleid sinds de jaren negentig volkomen uit de wind houdt. Niet door migratie te bejubelen, maar door duidelijk te maken dat de problemen die mensen ondervinden echt niet zullen verdwijnen als we met een toverstokje alle migranten weg zouden kunnen toveren. Dat betekent ook dat een deel van “links” in de spiegel moet kijken en erkennen dat eerdere flirts met marktdenken en flexibilisering, maar ook met het meelopen met de “identitaire strijd”(de valstrik van rechts), (extreem)rechts alleen maar meer wind in de zeilen heeft geblazen (Leo Lucassen, hoogleraar)

Zondag 19 juli 2026

‘Welvaart… een sociale invulling’. Een antwoord aan BDW en consorten.

De besparingspolitiek is zowel sociaal als economisch stappen achteruit. Met zijn boek ‘over welvaart’ wil Bart De Wever aangeven dat er geen andere weg zou zijn. Een andere politieke keuze is mogelijk en ook nodig. Het debat maakt analyse van het conservatief, liberale moeras. Het debat bekijkt ook uitgewerkte plannen B om tot sociale vooruitgang te komen.

 

 

Maandag 20 juli 2026

‘Is alles van waarde dan weerloos?’ Het Vlaamse cultuur- en wetenschapsbeleid onder de loep genomen.

Het rommelt in de sector van cultuur en wetenschap. Het museumlandschap wordt geherstructureerd, literaire en academische academisch verliezen hun werkingsmiddelen. Wordt hier allemaal wel grondig over nagedacht en moeten we niet terug naar de kern van wat een beleid in de kunsten, letteren en wetenschappen zou moeten zijn.

Dinsdag 21 juli 2026

‘Het middenveld onder vuur’. Vlaanderen als Hongarije aan de Leie?

Het middenveld is een belangrijke partner en actor in de opbouw van de welvaartstaat. Ze speelt een vooraanstaande rol in het medezeggenschap en medebeheer van de sociale zekerheid en de samenleving. Toch ligt dat middenveld al even onder vuur: zowel de “oude” als de nieuwe sociale bewegingen en burgerorganisaties. Intimidatie wordt gevolgd door aanvallen die de rechtstatelijke democratie overschrijden. Worden we een Hongarije aan de Leie?

Woensdag 22 juli 2026

 ‘De mythe van gelijke kansen’: Hoe onderwijs sociale ongelijkheid reproduceert.

Het Vlaamse onderwijs wordt al decennialang beschouwd als een krachtige motor voor sociale mobiliteit: een systeem dat kansen creëert en talent, ongeacht afkomst, tot ontplooiing brengt. Maar staat die rol vandaag onder druk?
In dit debat stellen we een fundamentele vraag: kan het Vlaamse onderwijs nog steeds functioneren als een hefboom voor sociale vooruitgang? Of zien we, onder invloed van het huidige beleid — na twee legislaturen onder dezelfde politieke leiding — een evolutie die eerder ongelijkheid bestendigt dan doorbreekt?
Deze discussie raakt aan de kern van wat onderwijs hoort te zijn. Is het in de eerste plaats een instrument om economische noden te dienen? Een middel tot persoonlijke ontplooiing? Of een fundament voor een rechtvaardige samenleving waarin iedereen gelijke kansen krijgt?

Donderdag 23 juli 2026

‘Pushbacks in Europa’ en de Belgische migratie aanpak: tussen recht en realiteit.

Het Europees migratiepact en de bijhorende pushbacks aan de buitengrenzen leggen de spanning bloot tussen het recht op bescherming en de praktijk van migratiecontrole. Tegelijk wint een logica van afschrikking en securitisering steeds meer terrein binnen het Europese migratiebeleid. In dit debat verkennen we eerst hoe deze spanningen zich op Europees niveau manifesteren, vervolgens richten we ons op de Belgische aanpak, en ten slotte staan we stil bij mogelijke alternatieven.

 

 

Vrijdag 24 juli 2026

'Om ter luidst?'

We leven in een tijd waarin oude systemen knarsen en nieuwe vormen van samenleven, werken en creëren nodig zijn. Maar wie beslist wat de antwoorden van de toekomst zullen zijn op de prangende vraagstukken van vandaag. Wie bepaalt de waarheid waarop deze beslissingen worden genomen. We zijn ervan overtuigd dat alle stemmen nodig zijn om een antwoord te bieden op de uitdagingen van iedereen. Hoe zorgen we ervoor dat niet enkel de luidste roepers aan het roer staan. We spreken over wie gehoord wordt, wie spreektijd krijgt en welke kennis gewicht krijgt bij beleid, in onze dagelijkse realiteit en in de media. Maar bovenal, hoe we dit kunnen veranderen. 

 

Zaterdag 25 juli 2026

‘Energie en maatschappelijke omwenteling’. Hoe wordt energie betaalbaar en ecologisch ?

Het neo-liberalisme geeft geen maatschappelijke en duurzame oplossing. De geo-politieke en militaire spanningen leiden tot machtsconcentratie en superwinsten.
Stijgt de vraag naar energie? Kan de economie en de huishoudens met minder ? Welke energie is het meest ‘rendabel’ en ecologisch ? Transitie naar hernieuwbare energie… hoe en wanneer ? Welke reconversie voor ondernemingen en transformatie voor de huishoudens ?

 

Zondag 26 juli 2026

‘Beleven we de neergang van de Verenigde Naties’ en de ondergang van het internationaal recht in de nieuwewereldorde? 

“De crisis van de VN is ook een crisis van de wereldorde zelf. De naoorlogse architectuur - met duidelijke machtsblokken en een gedeeld minimum aan regels - past niet meer bij een gefragmenteerde, multipolaire wereld. Nieuwe machten eisen hun plaats op, oude machten klampen zich vast aan privileges. Geopolitieke concurrentie en nationalisme verdringen de collectieve kracht van de VN. In een tijdperk van groeiend ultranationalisme, brutale rivaliteit, en elk voor zich, is de VN minder een vredesfabriek dan een herinnering aan een ongemakkelijke waarheid: samenwerking is frustrerend en traag, maar het ontbreken ervan is allicht erger. De VN is geen instrument om de wereld te redden, maar een platform om de chaos in te dammen. Ik citeer graag voormalig VN-baas Dag Hammarskjöld (1905-1961): "De VN is niet bedoeld om van de aarde een paradijs te maken, wel om te voorkomen dat zij zou veranderen in een hel" (Björn Soenens, journalist)

LBV actievoeren helpt!

Actievoeren werkt! De hervorming van de levensbeschouwelijke vakken wordt uitgesteld! De Raad van State laat in een lijvig dossier weten dat de hervorming van de levensbeschouwelijke vakken, zoals ze door de Vlaamse regering werd opgesteld, niet kan uitgevoerd worden. Een overwinning dus, dankzij ons volgehouden onderhandelingswerk en de sterke actie die we op 20 mei voerden. We stuurden met het gemeenschappelijk vakbondsfront onderwijs een persmededeling uit. Je leest die hieronder.

Met strijdbare groeten
Koen Van Kerkhoven

 

Het gemeenschappelijk vakbondsfront zal bijzonder tevreden zijn met de beslissing van de Vlaamse Regering om de geplande hervorming van de levensbeschouwelijke vakken met minstens één jaar uit te stellen. Dat is zeer goed nieuws voor de duizenden leerkrachten levensbeschouwelijke vakken, voor de leerlingen en voor de kwaliteit van ons onderwijs.
 
De beslissing volgt na het sterke signaal dat meer dan 750 personeelsleden en sympathisanten op woensdag 20 mei gaven met de syndicale actie aan het kabinet van de minister van Onderwijs. De grote aanwezigheid van leerkrachten rooms-katholieke, islamitische, orthodoxe, protestantse en joodse godsdienst en niet-confessionele zedenleer maakte toen duidelijk hoe groot de bezorgdheid op het terrein is.
 
Het gemeenschappelijk vakbondsfront heeft altijd benadrukt dat levensbeschouwelijke vakken geen randverschijnsel zijn, maar een essentieel onderdeel vormen van brede vorming en samenleven in onderwijs. Die vakken leren jongeren niet alleen omgaan met waarden, normen en zingeving, maar ook met verschillen. Jongeren leren er kritisch nadenken, luisteren naar elkaar en respectvol in dialoog gaan. In tijden van toenemende polarisatie is dat belangrijk.
 
De onderwijsvakbonden hadden op de actiedag uitdrukkelijk gevraagd om eerst het advies van de Raad van State af te wachten. Dat is ook wat de Vlaamse Regering nu doet: zij neemt terecht de nodige tijd om dat advies grondig te bestuderen vooraleer eventuele verdere stappen te zetten. Dat is niet alleen verstandig bestuur, maar ook een belangrijk teken van respect voor de bezorgdheden van het werkveld. Bovendien brengt uitstel ook ademruimte voor prioriteiten in het beleid.
 
De onderwijsvakbonden danken minister van Onderwijs Zuhal Demir uitdrukkelijk dat zij zich heeft gehouden aan het engagement dat zij tijdens de actiedag aan het gemeenschappelijk vakbondsfront gaf en dat morgen ook effectief zal waarmaken. Dat verdient erkenning. Het uitstel creëert opnieuw ademruimte, rust en perspectief voor de betrokken personeelsleden. Na maanden van onzekerheid is het een belangrijk signaal van respect voor de professionaliteit en het engagement van de leerkrachten levensbeschouwelijke vakken.
 
Het vakbondsfront wil daarnaast alle actievoerders die op 20 mei aanwezig waren extra bedanken. Dankzij hun engagement, zichtbaarheid en solidariteit werd een krachtig en niet te negeren signaal gegeven aan de Vlaamse Regering. De massale aanwezigheid van personeelsleden uit alle levensbeschouwingen gesteund door de leden van de erkende instanties toont hoe sterk het draagvlak is voor kwaliteitsvolle levensbeschouwelijke vakken in ons onderwijs.
 
Het vakbondsfront dankt ook Katholiek Onderwijs Vlaanderen om de actie actief kenbaar te maken bij haar leraren rooms-katholieke godsdienst. Die ondersteuning heeft mee geholpen om een breed en krachtig signaal vanuit het onderwijsveld mogelijk te maken.
 
Voor het gemeenschappelijk vakbondsfront bewijst het uitstel van de maatregel opnieuw dat syndicale actie werkt. Ook het volgehouden overleg en de terechte inhoudelijke en juridische bezwaren vanuit het werkveld hebben mee geleid tot die beslissing. Wij volgen het verdere overleg  en de toekomstige uitwerking van het dossier nauwgezet op. Pedagogische kwaliteit, keuzevrijheid, werkbaarheid en rechtszekerheid blijven absolute prioriteiten. Onderwijs verdient hervormingen die vertrekken vanuit inhoudelijke visie op levensbeschouwing en respect voor mensen op de werkvloer, niet louter vanuit een besparingslogica. 
 
Nancy Libert - Algemeen secretaris ACOD Onderwijs
Koen Van Kerkhoven - Secretaris-Generaal COC
Marianne Coopman - Algemeen secretaris COV 

Pascal Claessens - Voorzitter VSOA Onderwijs

 

 

 

The secret war against hate

 Op deze warme dinsdag een interessant interview van Rachel Maddows met Steven J. Ross, auteur van The Secret War Against Hate. American Resistance to Antisemitism and White Supremacy. 

 

 

 Voor zij die niet genoeg kunnen krijgen, Steven J Ross bij Terry Gross van NPR

 

 

Veel luisterplezier.  

Wat lessen levensbeschouwing vandaag werkelijk doen

Vandaag verscheen een zeer raak opiniestuk geschreven door 50 docenten vakdidactiek levensbeschouwelijke vakken, de opleiders van de leerkrachten LBV. 

 

 

 

 

Vandaag, 20 mei 2026, trekken de leerkrachten levensbeschouwelijke vakken naar het kabinet van Minister van Onderwijs, Zuhal Demir, in Brussel. Dat is op zich nog nooit gebeurd. Wij laten hen niet alleen staan. Namens de experten levensbeschouwelijk onderwijs in Vlaanderen publiceren we deze open brief en daarmee een ondubbelzinnig signaal aan de Minister van Onderwijs, en de volledige Vlaamse regering.

Wat hier gebeurt, is zonder precedent. Voor het eerst in de geschiedenis van het Vlaamse onderwijs spreken meer dan 50 docenten vakdidactiek levensbeschouwelijke vakken van het Vlaamse hoger onderwijs met één stem. Zij komen uit álle lerarenopleidingen van Vlaanderen, over alle associaties van het hoger onderwijs heen, en vertegenwoordigen sámen alle vakdidactieken. Wat hen onderscheidt in geloof of overtuiging, weegt vandaag niet op tegen wat hen verbindt: de overtuiging dat de levensbeschouwelijke vakken het verdienen om verdedigd te worden tegen deze afbraakpolitiek.

Wat er in een goede les levensbeschouwing gebeurt, gebeurt nergens anders in het Vlaamse curriculum. Dat is geen retoriek van een betrokken corps. Het is een vakdidactische vaststelling die de internationale onderwijswetenschap sinds twee decennia gestaag onderbouwt. Wie deze vakken in naam van "flexibilisering" en "besparingen" uitholt zonder hun aard te kennen, sloopt iets wat niet kan teruggebouwd worden.

Wij schrijven dit als de docenten vakdidactiek levensbeschouwelijke vakken van het Vlaams hoger onderwijs. De vakdidactiek heeft zich de afgelopen twintig jaar grondig herijkt en verrijkt. Van een model waarbij één traditie eenduidig op de leerlingervaring werd gelegd, bewoog ze naar een model waarin levensbeschouwelijk bewustzijn en interlevensbeschouwelijke dialoog centraal staan.

Wat doet een levensbeschouwelijk vak vandaag concreet?

Het vormt levensbeschouwelijke geletterdheid: het vermogen om cultuur, taal, geschiedenis, kunst, recht en samenleving te lezen in hun levensbeschouwelijke gelaagdheid. Wie zonder bijbelse, humanistische of koranische geletterdheid Europese literatuur, beeldhouwkunst of geopolitieke conflicten benadert, leest halfblind. Dat is geen luxe — het is een voorwaarde voor democratie: de symbolische taalregisters van de eigen samenleving werkelijk kunnen ontcijferen.

Het oefent bedachtzaamheid. Niet meditatie als wellnesspraktijk, maar een trage, steeds verdiepende en kritische houding waarin de leerling leert dat realiteit niet samenvalt met haar eerste interpretatie. In een tijd van TikTok-fragmentatie en algoritmische polarisatie is bedachtzaamheid een politiek-relevante deugd.

Het ondersteunt de ontwikkeling van een levensbeschouwing zonder die op te leggen. Doordat de leraar zelf vanuit een traditie spreekt, leert de leerling dat verankering en openheid elkaar niet uitsluiten. Empirisch onderzoek bij meer dan dertigduizend Vlaamse leerlingen toont aan dat dit type onderwijs een kritische en bedachtzame levensbeschouwelijke stijl bevordert, die negatief correleert met racisme, autoritarisme en intolerantie.

Het oefent het uithouden van verschil. De eigen overtuiging en die van de ander leren uithouden of dragend ondervragen. Hannah Arendt sprak in deze context van enlarged mentality. De capaciteit om bij verschil te blijven zonder zichzelf te verliezen of de ander te annexeren: wie haar nergens leert, gedijt niet in een diep plurale samenleving.

Het thematiseert menselijke existentie, kwetsbaarheid, lijden, dood, hoop en wanhoop. De existentiële vragen waarop geen enkel ander schoolvak zo expliciet ingaat, maar die elk leven kunnen en ooit zullen openbreken: Wat zal ik (nog) zeggen als ik mijn kind verlies? Als ik voor het graf van mijn ouders sta? Welke taal is er beschikbaar om mijn diepste liefde uit te drukken? Wanneer mijn partner ziek wordt? Wanneer ik mijn werk verlies? Wat zijn mijn energiebronnen? Mijn dromen? Mijn hoop voor de toekomst? Een leerling die vijftien jaar onderwijs doorloopt zonder ooit in een schoolse context te hebben kunnen denken over verlies, angst of uitzichtloosheid, is menselijk verwaarloosd.

Het oefent ethisch oordeelsvermogen in hete hangijzers: ecologie en economie, relationele en seksuele vorming, levensbegin en levenseinde, oorlog en vrede, welvaart en welzijn, enzovoort. En het vormt tot solidariteit, maatschappelijk engagement, democratische deugd, tolerantie en vrede. Niet als optionele waarden, maar als capaciteiten die hun motivationele kracht juist uit levensbeschouwelijke verankering halen.

Uniek in het Vlaamse curriculum

Op geen andere plek in het Vlaamse curriculum komen al deze vormingsdimensies zó samen, zó expliciet, en zó in de gedaante van een dialogische praktijk. Dit is geen confessioneel chauvinisme. Dit is een nuchtere vakdidactische observatie, en internationaal vergelijkend onderzoek bevestigt haar. Quebec, Schotland en Noorwegen hebben gelijksoortige besparingen op levensbeschouwelijk onderwijs achteraf moeten terugschroeven omdat de gevolgen voor sociale cohesie en jongerenwelzijn zichtbaar werden. Wallonië en Brussel, met hun versnippering tussen een religievak en een apart burgerschapsvak, demonstreren intussen wat er gebeurt wanneer die twee uit elkaar worden getrokken: een model dat in de praktijk niet blijkt te werken. In het zo gelauwerde Britse model wordt vandaag juist méér geïnvesteerd in levensbeschouwelijke vorming.

Wat Vlaanderen vandaag onder de mom van "flexibilisering" aan het uithollen is, is precies wat de Europese onderwijswetenschap als democratische resource erkent. In een fragmenterende, pluralistische samenleving is levensbeschouwing niet minder maar net méér nodig. In Vlaanderen staan we hier bovendien internationaal aan de spits.

Een interne verrottingsstrategie

Wij vragen geen privilege voor ons vak. Wat we nu vooral zien, kan niet anders begrepen worden dan als een interne verrottingsstrategie: de kwaliteit van het vak ondermijnen, organisatorische chaos creëren, ouders hun grondwettelijke vrijheden ontnemen, leerkrachten demotiveren, en aspirant-leerkrachten levensbeschouwing ontmoedigen. Een vak zó aanpakken zonder zijn vakdidactische ontwikkeling te kennen, is geen hervorming. Dat is slopen.

 

Steunbrief aan de actie van het Gemeenschappelijk Vakbondsfront

 De actie vandaag werd georganiseerd door het gemeenschappelijk vakbondsfront en kreeg de volle steun van de verschillende levensbeschouwingen.

 

In hun huidige vorm maken de door de Vlaamse Regering voorgestelde maatregelen het aanzienlijk moeilijker om de levensbeschouwelijke vakken (LBV) op een werkbare, kwaliteitsvolle en rechtszekere manier te organiseren in het gewoon en buitengewoon onderwijs.

Rechtspositionele onzekerheid en aanzienlijk minder omkaderingsmiddelen

De beoogde besparingen treffen de leraren LBV en creëren voor velen een verhoogde rechtspositionele onzekerheid. Scholen zullen de organisatie van de LBV moeten realiseren met aanzienlijk minder omkaderingsmiddelen. Deze combinatie van factoren dreigt rechtstreeks gevolgen te hebben voor de onderwijskwaliteit waarop leerlingen recht hebben gedurende de volledige leerplicht.

Kwaliteitsvol levensbeschouwelijk onderwijs

Kwaliteitsvol levensbeschouwelijk onderwijs vraagt met name in het bijzonder:

• - regelmatige en pedagogisch verantwoorde lestijden, die ruimte creëren voor verbinding, zingeving, dialoog en verdieping;
• - bekwame en gemotiveerde leraren, met een werkbaar uurrooster en een duidelijke verankering in het geldende leerplan.

Onduidelijk en onwerkbaar organisatorisch kader

We zijn bezorgd over de plannen, die op dit moment al voor chaos en onzekerheid in de scholen zorgen. Organisatorische keuzes zoals verregaande bundeling van uren, samenstelling van groepen over finaliteiten heen en het inplannen van lessen buiten de reguliere lestijden kunnen vanuit efficiëntie-oogpunt begrijpelijk lijken, maar leiden tot ernstige vragen omtrent een pedagogisch verantwoord kader dat tevens rechtszekerheid biedt voor de LBV.

Ondermijning van de levensbeschouwelijke vakken

De maatregelen waren aanvankelijk bedoeld om de organisatie van de LBV te faciliteren, terwijl het voorliggende scenario de situatie net bemoeilijkt en zelfs ondermijnt. Scholen hebben een belangrijke maatschappelijke rol als pedagogische ruimte voor levensbeschouwelijke groei en dialoog. Levensbeschouwelijk onderwijs draagt bij tot nuance, verbinding en kritische reflectie. Binnen het huidige Vlaamse onderwijslandschap blijft dit een legitieme en betekenisvolle opdracht.

Gezien de ernst van de situatie steunen wij eensgezind de actie van het Gemeenschappelijk Vakbondsfront. 

 

De Hoofden van de betrokken erediensten/levensbeschouwingen

• Voor de katholieke godsdienst - Mgr. Luc Terlinden, aartsbisschop van Mechelen-Brussel
• Voor de georganiseerde vrijzinnigheid - Raymonda Verdyck, voorzitter deMens.nu/Unie Vrijzinnige Verenigingen
• Voor de orthodoxe godsdienst - Metropoliet Athenagoras Peckstadt
• Voor de islamitische godsdienst - Hassan El Bouchttaoui , voorzitter van de Moslimraad van België
• Voor de anglicaanse godsdienst - Kanunnik Jack McDonald, Kapelaan-voorzitter van het Centraal Comité van de Anglicaanse Eredienst in België
• Voor de protestants-evangelische godsdienst – ds. Isabelle Detavernier en David Vandeput, co-voorzitters van de ARPEE
• Voor de israëlitische godsdienst - Philippe Markiewicz, voorzitter Centraal Israëlitisch Consistorie van België

De voorzitters van de Erkende Instanties & Vereniging

• Voor de katholieke godsdienst - Mgr. Koen Vanhoutte, voorzitter Erkende Instantie rooms-katholieke Godsdienst
• Voor de niet-confessionele zedenleer - Sylvain Peeters, voorzitter Raad voor Inspectie & Kwaliteitszorg niet-confessionele Zedenleer
• Voor de islamitische godsdienst - Aysel Bayraktar, voorzitter Centrum Islamonderwijs
• Voor de protestants-evangelische godsdienst - ds. Eric Corthauts, voorzitter Comité Protestants-Evangelisch Godsdienstonderwijs
• Voor de orthodoxe godsdienst - Metropoliet Athenagoras Peckstadt, voorzitter Pedagogische Commissie van de Orthodoxe Kerk in België
• Voor de anglicaanse godsdienst – The Revd. Stephen Murray, voorzitter Comité Anglicaans Godsdienstonderwijs
• Voor de israëlitische godsdienst - Wolf Ollech, voor het Centraal Israëlitisch Consistorie van België