In het Denkspoor van Ursula Le Guin

 De Groene Amsterdammer besteedt deze week uitgebreid aandacht aan de in 2018 overleden progressieve SF-auteur Ursula Le Guin. 

 

 

De dubbelzinnige utopieën van Ursula Le Guin - Waarom de grande dame van de scifi nu wordt omarmd door feministen en ecologen. 

 Daphné Dupont-Nivet brengt een profiel getiteld "Een hoofd vol parallelle universa" met daarin enkele bijzonder rake passages:

 

Hoe zweverig ook, buitenissig wordt het nooit. Maar wel een beetje weird. Juist op die momenten is haar werk doordrongen van het voor de moderne, westerse mens moeilijk te vatten besef dat ook andere wezens deze planeet bevolken en hun eigen tijdlijn, verlangens en omgangsvormen hebben. Niet voor niets is ze een blijvende inspiratiebron voor hedendaagse ecologisch denkers en filosofen. ‘De moderne mensheid leeft in ballingschap’, schrijft Le Guin in een essay. ‘Buitengesloten van een gemeenschap en een intimiteit die zij ooit kende.’ Die gemeenschap bestond uit dieren, landschappen en mythologische wezens. Fantasieverhalen, zoals die van haar, vormen een ‘beweging naar buiten, naar het niet geheel menselijke’. Ze herinneren ons eraan dat de mens niet de maat der dingen is, en er een ‘grotere realiteit bestaat dan wij onszelf nu toestaan’.

Heel bewust, zei Le Guin tegen biograaf Phillips in een New Yorker-profiel, zocht ze naar een balans tussen het westerse wereldbeeld, gericht op rationaliteit en wetenschappelijke analyse, en de meer gegronde, intuïtieve blik op de wereld, van wortelen en beseffen welke overvloed het universum al biedt. Schiet je te ver door met een van beide, dan gaat het mis. Alleen in evenwicht ontstaat er ‘iets vruchtbaars, iets dat leeft’. 

De bijbehorende podcast is ook echt een aanrader:

 

 

 

 

 

Otheo is fier op de Pride zolang ze niet overdrijven

In otheo.be stond deze week een column. De titel is veelbelovend. "Samen fier op de Pride." Helaas dekt de titel niet volledig de lading. Samen fier op de Pride, in zekere mate, enigzins, zolang ze niet te zot doen, behalve als er drag is, maar ze moeten niet overdrijven. 

Het is heel merkwaardig dat de fierheid op Pride en de grote openheid en warmte die de columnist ervaarde in Antwerpen haar er niet toe gebracht heeft om dezelfde openheid te tonen naar de hele holebi-gemeenschap. Ze schrijft in haar column letterlijk dat de toegenomen haat het gevolg is van een oververtegenwoordiging van "het thema". Ze beklaagt er zich letterlijk over dat er "een drag queen in elke show" zit. De column van Lieve Wouters heeft mij ook in de pen doen kruipen.

 

Het eerste stuk daar is niets op aan te merken.

Deze week vindt in Antwerpen de Pride plaats, een event van en voor de queer gemeenschap en al wie met hen wil meevieren. Sinds enkele jaren werkt de katholieke Kerk via haar ‘aanspreekpunten Homoseksualiteit en geloof’ mee aan een oecumenische viering in dat kader. Ik maakte de allereerste editie ervan mee en was aangenaam verrast over de liturgische ernst en schoonheid van de dienst.

Maar wat me nog het meeste trof, was dat de kerk vol zat met mensen van alle leeftijden en huidskleuren. De openheid voor lgbti bleek ook verwelkomend voor andere vormen van diversiteit. Veel aanwezigen kwamen voor het eerst sinds lange tijd in een kerk. En ze mochten zich er thuis voelen. Er heerste een warm gevoel van samenhorigheid en dankbaarheid. 

 

Het begint zelfs veelbelovend. De Kerk stelt haar deuren letterlijk en figuurlijk open voor de lhbtqia+gemeenschap. Lieve Wouter ervaart samenhorigheid en dankbaarheid. Mooi. Tot nu toe een uitstekende column. Fier zijn op de Pride is belangrijk, vooral voor de Kerk. We komen namelijk van bijzonder ver. We mogen fier zijn op de Pride en ook wel een beetje op de weg die de Kerk in deze materie al heeft afgelegd. Verandering is niet gemakkelijk voor een instituut als de Wereldkerk. Dus tot nu toe, alles positief. 

 

Maar dan neemt de column een merkwaardige wending. 

 

Nu viel het me echter op dat de carnavaleske wagens maar een kleine fractie vormden van de hele parade – zeker het meest spectaculaire deel van het verhaal, maar niet het hele. Het grootste deel van de optocht bestond uit doodgewone mensen met hun familie, vrienden en sympathisanten.  

Meteen maakte ik me de bedenking dat als die laatste groep wat meer aan bod kwam in de media, de hele optocht misschien meer mensen zou kunnen enthousiasmeren. In plaats daarvan werkt de beeldvorming vandaag vaak polariserend, terwijl de aanvaarding van genderdiversiteit al danig achteruit gaat. Een op de vijf jongeren vindt geweld tegen homo’s of transpersonen tegenwoordig ‘soms aanvaardbaar’. Het moet maar eens je broer of zus zijn, je kind, je ouder… 

 

Wat zegt ze hier? Doodgewone mensen komen niet vaak genoeg in beeld, ok, goed. Dat geldt helaas meestal de brave doodgewone mensen die doodgewone dingen doen, komen niet in de krant. Dat is helaas hoe de media werkt. Hoewel aanwezig zijn op de Pride niet alledaags en doodgewoon is. Iedereen die zich de moeite neemt om naar buiten te komen naar wat in se een protestactie is, die toont durf. 

Maar dan komt het. In plaats van dan maar enkele van die doodgewone mensen aan het woord te laten, gaat ze de andere kant op. Ze kiest ervoor om die "doodgewone" mensen tegenover een andere groep te stellen, de niet-doodgewone dus, waarbij die laatste dan de schuld krijgt van stijgende homohaat. Een heel vreemde wending. 

Ze richt zich tegen de "carnavaleske wagens". Dat zijn de schuldigen.  

 

 Ze legt het uit: 

De geschiedenis toont vaak een slingerbeweging. Van discriminatie van lgbti zijn we naar een oververtegenwoordiging van het thema in allerlei tv-programma’s gegaan. Er kan geen show zijn, of er zit een dragqueen in. 

 

Ja, het staat er echt, een oververtegenwoordiging. Discriminatie iets uit het verleden, nu is het probleem doorgeslagen naar de andere kant, "ze" zitten in alle shows. Je haalt letterlijk in hetzelfde stuk cijfers aan over het aanvaardbaar zijn van gewelddadige haatmisdrijven. Maar discriminatie is opgelost. Besef je wel goed wat je hier schrijft? Discriminatie zou opgelost moeten zijn, maar doordat de slinger is doorgeslagen, doordat er drag queen in alle shows zitten, is er terug haat en geweld. 

De veralgemening slaat trouwens nergens op. In Blokken heeft nog nooit een zichtbare dragqueen in drag meegedaan, hetzelfde voor De Afspraak, voor FC De Kampioenen, de Code van Coppens, ik kan nog wel even doorgaan. 

Het is misschien gemakkelijker om te vragen in welke shows er wel een dragqueen heeft gezeten?

Durf te vragen bracht een mooi stuk over deze subcultuur. https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/durf-te-vragen/5/durf-te-vragen-s5a6/

In B&B Zoekt Lief gaf Yorda bij wijze van entertainment een optreden.   

‘Make up your mind’ van VTM bracht Piet Huysentruyt die in drag Kitch Lorraine speelde. Hij had daarover dit te zeggen: "Mijn respect voor de drag-gemeenschap is alleen maar toegenomen”, verduidelijkt Piet. “Ik heb nu pas ontdekt hoe hard ze voor hun beroep leven, en hoeveel plezier ze mensen bezorgen. Zo’n bende dragqueens bij elkaar: daar kan je alleen maar vrolijk van worden, en daarvoor zette ik mijn sérieux graag opzij.” 

Veel meer zal het niet zijn, Thuis niet, Familie niet, Like Me niet, Knokke Off niet. De Slimste Mens, Huizenjagers, De Voice, Blind Gekocht, geen drag queen te bespeuren.

Waar is dat thema dan oververtegenwoordigd? 

Trouwens, wat is het percentage dat 'aanvaardbaar' zou zijn? Wat zou een goede vertegenwoordiging zijn? Pleit je voor quota's voor alle verschillende maatschappelijke groepen en subculturen? Zoveel procent drag queens, zoveel procent voetfetisjisten, zoveel procent hobbyvissers, zoveel procent skaters. Zoiets?

 

Het is jammer dat er zulke uitspraken worden gedaan. En al zeker in Otheo. De boodschap is echter duidelijk, drag queens en "carnavalske wagens" schaden de gemeenschap, "Het moet maar eens je broer of zus zijn, je kind, je ouder… " Omdat er drag queens op tv komen, gaan mensen de hele gemeenschap alleen maar associëren met drag queens en dus negatieve gevoelens krijgen. Dit is een choquerende redenering, als je het mij vraagt. 

"Doe normaal" is de boodschap. Freaks schaden de hele gemeenschap. Alleen "doodgewone" homo's op straat, maar liefst niet te veel en al zeker niet in elke show op televisie.

Man man man. Als iemand verontwaardigd of boos wordt omdat er iemand in een show zit die "stoort" of "choqueert", niet omwille van wat die allemaal doet, maar louter omwille van wie die persoon is, dan ligt het probleem louter en alleen bij diegene die geschokt is of, juister gezegd, diegene die geschokt doet.

 

   

Het zou goed zijn, mocht de queer beweging wat in rustiger vaarwater komen te liggen. Een lobby moet het niet zijn, wel een constante reminder dat menselijke waardigheid opgaat voor iedereen, zonder onderscheid.

 

Waarom zou de queer beweging geen lobby mogen zijn? Is alles opgelost? De perceptie van televisiekijkende columnisten is 1 ding, de realiteit is echter nog iets anders. Ik denk dat de vorige paragraaf van haar column het tegendeel bewees.

 

1. Er is nog steeds discriminatie, openlijke ongelijke behandeling.

Wat vind je van het nog steeds aangehouden verbod voor homo-mannen om bloed te geven?

Of de quasi complete straffeloosheid voor haatspraak, op straat maar al helemaal op de sociale media?

Als je meer wil weten of vooral meer wil doen, Cavaria heeft een heel eisenpakket.

 

2. Op sociale media worden jongeren (maar zeker ook ouderen) overspoeld met haatspraak. Sociale media van kinder- en jongerenprogramma's moeten soms letterlijk hun comment-sectie afsluiten omwille van de absurde hoeveelheden haat. 

 

3. Die toegenomen online haatspraak vertaalt zich in toegenomen negatieve kijk van jongeren. Je haalt de cijfers zelf aan. En dit leidt dan weer tot concreet geweld in onze samenleving. Van jongeren die worden uitgescholden of belaagd op straat, omdat ze er "anders" uitzien of gewoon omwille van wie ze zijn, tot serieuze geweldfeiten en zelfs aanslagen. Haat roept haat op en leidt tot geweld. 

Het antwoord op haat is niet "gewoon doen" of de freaks of carnavaleske types te verwijderen of in de kast te moffelen. Zo normaal mogelijk doen, gaat haat niet stoppen. Homohaat treft ook doodgewone mensen die hun leven leiden. 

 

Tenslotte nog een detail dat toch ook aandacht verdient. Je schreef

 

de hele optocht misschien meer mensen zou kunnen enthousiasmeren 

 

Aan enthousiasme heeft Pride geen gebrek me dunkt. 170.000 bezoekers deze editie van Antwerp Pride. Brussels Pride bracht in mei in het totaal 200.000 mensen op de been. Zowel bij omstaanders als deelnemers is er steeds heel veel enthousiasme. 

Er zijn niet veel evenementen die jaarlijks zulke cijfers trekken. 

Deze column begon veelbelovend maar werd dan zeer merkwaardig. Iedereen heeft het recht te zijn zoals die is. En wij als Kerk moeten al zeker niet gaan willen bepalen wie er wel of niet op de voorgrond mag treden. Dat Otheo fier is op de Pride, zeer goed. Maar het is minstens even belangrijk dat Otheo de lhbtqia+gemeenschap in beeld laat komen, in al zijn diversiteit. Ja, interview gerust meer 'doodgewone' mensen. Maar evengoed, laat ook drag queens en het "carnavaleske" in beeld komen, in al haar extravagantie. En loop geen streepjes te trekken wanneer er weer drag queens in een show komen om te controleren over ze niet oververtegenwoordigd zijn. Bekijk liever de reeks haatcommentaren en zoek manieren om die te bekampen, liefst zonder het insnoeren van kwetsbare minderheden.  

 

 

Yvan Brys, pionier van de holebibeweging en voormalig voorman van het Roze ActieFront, schreef in Humo:

Wat doen we met de opmerking - van medestanders! - dat de Pride een provocerende carnavalsstoet is die vileine reacties van extremisten uitlokt? Dat sommige deelnemers aan de optocht door een deel van het publiek als provocerend worden ervaren, is niet nieuw: de klassieke opmerking van 'mannen met pluimen in hun gat'. Sommige deelnemers stellen met hun verkleedpartijen inderdaad de opgelegde mannelijkheid ter discussie. 
Niets nieuws onder de zon.
Ik heb jaren de Pride mee georganiseerd, eerst in Antwerpen, daarna in Brussel. Het is nooit bij ons opgekomen mensen uit de stoet te zetten. Als je queers in vakjes gaat stoppen en naargelang de wind waait gaat uitsluiten, doe je precies wat je zelf aanklaagt: discrimineren. Dus laat de puppy's, flamboyante nichten en andere vormen van 'afwijkend gedrag' maar komen. Zij vormen echt niet het probleem.

Hij sloot af met een pleidooi om terug de eisen op de eerste plaats te zetten, waaronder, nu meer dan ooit, "verplichte lessen over gender en seksualiteit in het onderwijs - aangepast aan de leeftijd, uiteraard. Wedden dat het aantal geweldsdelicten tegen queers dan snel gaat dalen?"

 Dat is een pleidooi dat ik zeker onderschrijf. Dat en een stevig gehandhaafd verbod op het verspreiden van haat. 

 

herdenking Hiroshima en Nagasaki

 

Cuba steeds meer bedreigd

Cuba wordt meer en meer bedreigd door de extreemrechtse Amerikaanse regering Trump. De openlijk corrupte, racistische, misogyne, autoritaire, orange mafkees en zijn minister van buitenlandse zaken Rubio hebben reeds toegeslagen in Venezuela en staan nu te popelen om hetzelfde te doen met Cuba. 

En de EU, die laat gewoon begaan. Sterker nog, die faciliteert. 

 

 

Marc Vandepitte schreef een veelzeggend getuigenis:

 

Cuba staat onder hoogspanning. Als toerist merk je dat al dadelijk als je het land binnenkomt. Zaterdagavond landden we op de luchthaven nabij de hoofdstad Havana. Terwijl we stonden aan te schuiven voor de securitycheck viel de elektriciteit plots uit. We stonden in het donker. De reactie van de aanschuivende mensen, voor het overgrote merendeel Cubanen, was merkwaardig. Gelach en wat kreetjes, zoiets van, ‘he, daar gaan we weer’. Geen gemor, geen gezaag, geen gezucht.

 

De tocht naar Havana; richting Playa; verloopt hobbelig. De weg is beschadigd en er is geen asfalt om dat te herstellen. Veel wegen zijn er heel slecht aan toe, met heel veel putten en verzakkingen. De rit duurt bijna dubbel zo lang als voorgaande jaren.

In bijna alle wijken is het pikdonker, wegens geen elektriciteit. Enkel de straten in een wijk met ziekenhuizen hebben stroom. De rest moet het stellen met soms maar twee uur elektriciteit per dag. Merkwaardig, op een aantal hoofdwegen werkt de straatverlichting. ‘De lampen werken op zonne)energie. Overdag laden ze op, voldoende om de hele nacht licht te geven’, weet de taxichauffeur ons te vertellen.

Ook opvallend: vuilnis wordt weinig of niet meer opgehaald, wegens gebrek aan brandstof. De straten liggen er proper bij, het afval wordt ‘netjes’ opgestapeld op bepaalde plekken in de wijken. In deze chaos is er blijkbaar toch nog wat orde.

 

Een half jaar geleden heeft Trump, bovenop de economische blokkade, ook nog eens een energieblokkade ingesteld. Landen die petroleum leveren aan Cuba worden afgedreigd met heuse sancties of tarieven. En het werkt, sinds begin februari heeft maar één Russische tanker het eiland bevoorraad van olie.

Daarnaast worden buitenlandse rederijen onder druk gezet om hun handel met Cuba te staken. Zo wordt cruciale import, zoals voedsel, medicijnen en zonnepanelen tegengehouden. Omwille daarvan is de nieuwe, moderne haven van Mariel, nabij Havanna, zo goed als tot stilstand gekomen.

De gevolgen laten zich raden. Het publiek transport is helemaal ingestort. Vandaag rijdt nog drie procent van de bussen in de hoofdstad. Omwille van de brandstofproblemen hebben meer dan de helft van de luchtvaartmaatschappijen hun vluchten naar Cuba stopgezet. Dat heeft dan weer een groot impact op het toerisme, waardoor er nauwelijks nog buitenlandse deviezen binnenkomen. Zonder deviezen is er geen aankoop van voedsel, medicijnen en heel wat andere essentiële producten mogelijk.

De gezondheidszorg kreunt onder de criminele maatregelen. Meer dan honderdduizend patiënten wachten op een behandeling of operatie. Bijna 2000 baby’s zijn door de maatregelen van Trump gestorven. Er is gebrek aan voedsel en er zijn problemen met de waterbevoorrading.

Na de val van de Sovjet-Unie in 1991 ging Cuba door een diep economisch dal. Maar vandaag is de situatie nog ernstiger. Eén cijfer maakt dat pijnlijk duidelijk. Op het dieptepunt van de crisis in de jaren negentig was de waarde van de Cubaanse peso gekelderd. Voor één dollar moest je dan 150 peso neertellen. Vandaag is dat rond 700 peso.

 

Ter gelegenheid van de nationale feestdag geeft president Miguel Díaz-Canel een speech. ‘Elke dag uiten de Verenigde Staten een nieuw dreigement en een nieuwe beschuldiging. De collectieve straf die ze aan ons volk opleggen heeft de vorm van genocide aangenomen.’

‘Vandaag in Cuba leven is een daad van moed en dapperheid’, aldus de president. En dapper zijn ze wel. De veerkracht van de bevolking is, gezien de omstandigheden, bewonderingswaardig. Artsen, leerkrachten en boeren werken door zonder brandstof of stroom. Cubanen zijn de situatie wel kotsbeu, maar weten drommels goed wie ze veroorzaakt. Dezelfde ‘klojo’ die het Midden-Oosten in brand steekt, de Venezolaanse president kidnapte en aan de hele wereld tarieven oplegt, probeer ook Cuba op de knieën te krijgen.

 

In Cuba zijn ze ondertussen veel gewoon. De afgelopen maanden waren op het eiland nauwelijks protesten. Stel je voor dat we in ons land nog over twee uur per dag elektriciteit beschikken, dat het transport stilvalt, dat er tekort is aan voedsel en dat de watervoorziening problematisch is. Stel je dat voor bij een temperatuur van boven de dertig graden en ’s nachts boven de vijfentwintig graden. Ik vraag me af of er genoeg waterkanonnen en traangas zou zijn om de boel bij elkaar te houden. Ik vrees ervoor.

Ondertussen zit het land niet stil. Er is een economisch hervormingsprogramma met meer dan 176 maatregelen om de economie te stimuleren, met behoud van sociale rechtvaardigheid. Er zijn community-projecten voor voedselproductie, energie en sociale media. En het land wordt voorbereid tegen een eventuele militaire agressie.

 

Dat de internationale gemeenschap deze middeleeuwse blokkade laat gebeuren is beneden alle peil. Na Palestina is Cuba het meest verkrachte land ter wereld. En net zoals ten aanzien van de genocide in Gaza kijken Europa en België toe, geven ze geen krimp en verliezen ze andermaal hun geloofwaardigheid. 

 

 

 

Ter illustratie een campagnebeeld van PVDA. 

 

 

 

 

Smaak: zomerse gerechten uit 1775

 Annelies Van Wittenberghe en Noël Callebaut hebben een nieuwe aflevering van hun altijd luisterswaardige podcast Smaak! Gentse geschiedenis in lekkere verhalen. Deze keer over een kookboek uit 1775 en de zomerse gerechten die er in staan, zoals witte bonen met zeetong.

 

Smaak! Gentse geschiedenis in lekkere verhalen · Zomerse lekkernijen uit 1775

 

Veel luisterplezier!