"Niemand wil als een racist gezien worden, en dus zegt men dat het gaat om cultuur"

Paul Gilroy is een zeer lezenswaardige onderzoeker, Olivia U. Rutazibwa interviewde hem voor het tijdschrift Mo* rond racisme. Hoewel ik het zeker niet over alles met hem eens ben, wil hier enkele zeer rake zaken overnemen.

Velen in die mainstream voelen zich ongemakkelijk bij de verwijzing die Breivik naar hen maakte, maar het is een feit dat ze vaak opgeblazen en erg gewelddadige taal gebruiken. Ze hebben racisme en xenofobie respectabel en aanvaardbaar gemaakt. Hiervoor moeten ze ter verantwoording worden geroepen, zelfs juridisch als het moet.

Ik wil niet angstig overkomen, maar eigenlijk ben ik wel bang. Ik was in de VS op 9/11 en zag hoe snel dingen veranderen en hoe fascistisch het leven plotsklaps werd. Je kon niet meer vrijuit spreken of kritiek uiten. Er moet nog maar eens zo’n terroristische aanslag komen en voor je het weet drijven ze alle gesluierde vrouwen bij elkaar. Het zal allemaal in naam van de veiligheid gebeuren. Ik denk niet dat we zo ver af staan van dat fascisme.

Het verbieden van bedekking, zoals de hoofddoek, is wat mij betreft simpelweg absurd en een duidelijke vorm van racisme. Mensen opleggen dat ze zich niet mogen bedekken is van dezelfde orde als mensen opleggen wat ze moeten dragen. Ik zie geen moreel of filosofisch verschil tussen mensen verplichten een gele ster te dragen en mensen verplichten hun hoofddoek af te leggen.

De Amerikaanse ongelijkheid vandaag is groter dan die in het oude Rome. Cijfers van de CIA tonen aan dat de VS een meer ongelijke samenleving zijn dan pakweg Pakistan of sommige West-Afrikaanse landen.

Wat wij in Groot-Brittannië wel hebben, en wat erg belangrijk is, is een sterke antidiscriminatiewetgeving. Het is de geschiedenis van die antidiscriminatiewetgeving die ons onderscheidt van de rest. In de jaren zestig keken onze sociaaldemocratische politici naar de onlusten en lynchpartijen in de VS. Ze kwamen op de proppen met een antidiscriminatiewetgeving, in tandem met een anti-immigratiewetgeving. Dat betekent niet dat mensen vandaag minder bang zijn, maar er is wel het besef dat de antidiscriminatiewetten onze democratie versterken.

Niemand wil als een racist gezien worden, en dus zegt men dat het niet om natuur of biologie gaat maar om cultuur. Als je dat zegt, dan open je eigenlijk de deur naar de racialisering van iemands cultureel erfgoed. De figuur van de moslim is nu eigenlijk een raciale figuur geworden.

Ik denk dat we ons inderdaad opnieuw moeten richten op armoede en economische segregatie.

Het zijn belangrijke verschillen, die een impact hebben op het leven van mensen. Het is geen automatisch proces, maar het zou kunnen dat die dingen meespelen. Multiculturalisme, in de dagelijkse beleving, wordt getest door de economische veranderingen. Ik denk dat velen tijdens de rellen niet eens wisten waarom ze aan het protesteren waren, maar ze wisten op zijn minst dat ze ontevreden waren. Het is heel moeilijk om een alternatief te bedenken. Soms is het veel gemakkelijker om het einde van de hele wereld te bedenken dan een andere sociale en economische orde.

Ik denk dat we er nog te vaak op rekenen dat de migranten en hun kinderen hun eigen boontjes doppen. Antiracisme is dan niet meer dan een defensieve operatie: hoe beschermen we onszelf tegen de politie, hoe verzekeren we onze veiligheid op straat, hoe zetten we de politici onder druk om onze scholen de nodige middelen te geven om onze kinderen te onderwijzen. Antiracisme moet op de agenda komen als een deel van een democratische verbintenis, racisme als een aanval op gelijkheid die ons allemaal aantast.