"Klara's Top 100, of de weg van de schoonheid"

In De Standaard verscheen een interessant stuk van musicoloog Jan Christiaens over de Klara's Top 100 en dan vooral over het opvallende succes daarin van uitgesproken religieuze muziek. 

 

Klara's Top 100, of de weg van de schoonheid

 

Opmerkelijk, vindt Jan Christiaens: hoe seculierder onze maatschappij wordt, hoe meer we luisteren naar religieus geïnspireerde muziek.

 

Ook in de jongste editie van Klara’s Top 100 is religieus geïnspireerde muziek opvallend aanwezig. Een op de vier composities verwijst expliciet naar religie. In de top van het klassement ligt die verhouding nog een stuk hoger: maar liefst zes werken uit de top tien hebben iets met religie te maken. De podiumplaatsen gaan ook dit jaar naar Johann Sebastian Bach, Arvo Pärt en Karl Jenkins, componisten in wier werk religie een hoofdrol speelt. Tal van componisten blijven religieuze thema’s opzoeken, vaak zonder dat er nog een kerkelijke opdrachtgever aan te pas komt. Blijkbaar voelen zij zich nog altijd aangetrokken tot de religieuze verbeelding. Even revelerend is het stemgedrag van de Klara-luisteraars. Op de eerste plaats staat zelfs een werk dat met alle mogelijke middelen probeert de toehoorder deelachtig te maken aan het lijdensverhaal van Jezus van Nazareth.

 

Dat is paradoxaal. Vlaanderen behoort tot de meest geseculariseerde regio’s van Europa. Maar dat religie naar de rand van de samenleving verschuift, betekent nog niet dat de menselijke dorst naar religiositeit en transcendentie verdwenen is. Dimensies die door de rede naar de marge verdrongen zijn, sluipen via de deur van de schoonheid weer binnen.

 

Gedemythologiseerd gebed

 

De ervaring van (muzikale) schoonheid legt geen dogma of gedragscode op, maar werkt veel subtieler. Ze wekt onze gevoeligheid voor wat waarachtig en goed is, nog voor we er woorden aan kunnen geven of consequenties voor ons gedrag aan verbinden. Muziek sijpelt binnen in de ziel, tot op de laag waar onze diepste overtuigingen zetelen. Ze overhaalt ons waar verstandelijke taal ons misschien onverschillig laat. Ze breekt onze weerstand, palmt ons in en neemt ons mee in haar verhaal. Zo legt ze een fundament, niet van begrippen en concepten, maar van een doorvoelde schoonheid. In die zin kan naar muziek luisteren uitgroeien tot wat filosoof Theodor Adorno een “gedemythologiseerd gebed” noemde: een innerlijke beweging die ons ontvankelijk maakt voor iets dat dieper reikt dan het alledaagse, die het keurslijf van de immanentie openbreekt en de mogelijkheid van transcendentie laat doorschemeren.

 

Is dat misschien waarom zoveel luisteraars op Bach en Pärt stemmen? Met eenvoudige muzikale middelen roepen zij een wereld van betekenis op die de luisteraar kan betreden. Precies daarin schuilt wellicht de aantrekkingskracht van religieus getinte muziek. Ze opent een deur naar een andere dimensie, waar verstilling, eenvoud en diepgang opnieuw een plaats krijgen in een cultuur die juist die dimensies onder druk zet.

  

'de mythe van de schoonheid', al 20 jaar actueel

Twintig jaar geleden verscheen 'The Beauty Myth' van Naomi Wolf.



Een feministische klassieker die ook voor vandaag nog interessante en actuele dingen te vertellen heeft.

Naomi Wolf vertelt over haar boek in The Washington Post:

Twenty years ago, I argued that as feminism took hold and women gained new access to power, popular ideals of beauty were being used to undermine them. Ideals of femininity, such as the Victorian-era “Angel in the House” and the 1950s domesticity Betty Friedan attacked in “The Feminine Mystique,” tend to arise as a means of constraining women anew after each major step forward.

When my book was published in 1991, I noted that a burgeoning epidemic of eating disorders was engulfing what should have been the feistiest, most confident generation of women ever. The field of cosmetic surgery, especially breast implant procedures, was booming. Pornography was chipping away at young women’s sexual self-esteem just as insult-ridden advertisements for anti-aging creams were shaping the way women thought about the experience of getting older. The way we looked determined our value to society.

Since then, many of the issues I warned about have, indeed, gotten worse. The body size of fashion models and starlets has dropped still further; fashion ads showcase women who look as if they should be hospitalized. The technologies of cosmetic surgery have become so commonplace that there are communities in which women with unreconstructed faces are seen as bucking the norm. Breast surgery is almost universal in pornography, and pornography is almost universal in the sexual coming-of-age of both young women and young men; those images now have greater impact than they did when I wrote the book.

One would have thought that with all of this trending “worse” that the fear of aging would be worse, as well. But despite these pressures, a substantial subset of women are simply not buying the hype. In 2004, beauty brand Dove commissioned an international study to see how women felt about themselves and what it meant to be beautiful. Their results demonstrated that about 17 percent of women felt more trapped than ever by the ideals of attractiveness; about 53 percent have good days and bad days. The rest, about 30 percent, are “change agents” who are defining beauty for themselves.

Ik zou zo zeggen als de vliegende weerlicht naar de lokale bibliotheek en lezen die handel.