"Wie vandaag bespaart op mensen, betaalt morgen dubbel"

 

 

Elke begrotingsronde hetzelfde verhaal: Vlaanderen moet besparen. Natuurlijk moet Vlaanderen de financiën op orde houden. De vraag is echter: welke keuzes maken we aan de inkomstenzijde, en welke besparingen komen ons morgen duur te staan? Over welk tijdspad spreiden we die inspanningen, zodat duurzame productiviteit niet wordt gefnuikt.

Wie vandaag snijdt in kinderopvang, opleiding, mobiliteit, werkbaar werk of publieke dienstverlening boekt snel een begrotingswinst. Maar de factuur duikt elders en later op: werknemers die uitvallen, vacatures die niet ingevuld raken, competenties die niet meer up-to-date zijn, minder kansen voor werkzoekenden op een duurzame job. Door zo te besparen, wordt de rekening gewoon doorgeschoven en wordt het tekort structureel. Wie duurzame productiviteit wil, moet investeren in mensen en dus in onderwijs, vaardigheden, werkbare jobs, mobiliteit, kinderopvang, gezondheid. Dat is geen sociale luxe naast het economisch beleid. Dat is structureel begroten.

Willen we zeggen dat Vlaanderen dan maar meer moet uitgeven? Neen. Ook aan de uitgavenzijde zijn ingrepen mogelijk. Vlaanderen gaf de voorbije jaren een berg geld uit aan bedrijfssubsidies en ook dure consultancy.

De werkgeversoproep voor een kleinere overheid en minder ambtenaren gaat veel te weinig gepaard met zelfkritiek. Een overheid die minder expertise intern opbouwt, betaalt die expertise vaak duur terug via consultants.

Ook zijn er heel wat besparingen mogelijk in het miljard dat jaarlijks aan Vlaamse bedrijvensteun gegeven wordt. Veel te dikwijls wordt er gekozen voor inefficiënte subsidies die zwaar doorwegen op de begroting zonder dat daar kwaliteitsvolle jobs of maatschappelijke return tegenoverstaat. Participaties in O&O-portfolio’s van bedrijven creëren aandeelhouderswaarde en bijkomende investeringsmiddelen als projecten slagen. Ook achtergestelde leningen of terugbetaalbare voorschotten zijn een beter alternatief dan klassieke subsidies. Ze vermijden ook dat belastingsgeld terechtkomt bij grote multinationals die investeringen wellicht ook zonder die subsidies zouden uitvoeren.

Wie gezonde overheidsfinanciën ernstig neemt, kan niet voorbij stabiele inkomsten. Toe nu toe zijn het vooral de grootste erfenissen en de kopers en verkopers van de riantste villa’s die het meest profiteren van lagere tarieven in de registratie-, erf- en schenkingsrechten. Vlaanderen blijft vandaag ook een uitzonderlijk fiscaal cadeau toekennen voor de overdracht van familiale ondernemingen. De schenking van een onderneming kan onder voorwaarden gebeuren aan een tarief van 0%. De geraamde gederfde inkomsten kost van deze gunst loopt snel op in de honderden miljoen euro per jaar. Terwijl een beperkt tarief van 5% al aanzienlijke bijkomende middelen zou kunnen opleveren, zonder ondernemingen in hun werking te treffen. Het zorgt voor heel wat middelen die elders hard nodig zijn.

Vlaanderen wordt niet sterker door dezelfde mensen steeds meer te laten doen met steeds minder ondersteuning. Het wordt sterker wanneer meer mensen hun talenten kunnen ontwikkelen, gezond kunnen werken, kunnen omscholen en mee kunnen in verandering. Het wordt sterker wanneer ondernemingen afstappen van fossiele brandstoffen, investeren en innoveren op een manier die ook de samenleving vooruithelpt. Een begroting die werkt voor Vlaanderen, moet eerst werken voor de mensen die Vlaanderen doen draaien. Het is niet uit te leggen dat besparingen in kinderopvang, begeleiding van werkzoekenden, opleiding en loopbaanbegeleiding als een vanzelfsprekendheid blijven opduiken in de shitlist van Diependaele. Het zijn geen gewone uitgaven, maar noodzakelijke productiviteitsinvesteringen.