"Voka is nu gansch het volk"

"De ware subsidieslurpers zijn niet die professoren en schrijvers die maandelijks in een academiezaal samenkomen, maar de arrogante bovenklasse die privévluchten vanuit Deurne naar Nice of Dubai door de belastingbetaler laat meefinancieren, maar dan met “werkingsmiddelen” in plaats van subsidies."  

 

 Op deze grijze zondag een lezenswaardige tekst van Jan Dumolyn over het besparingsbeleid van onze neoliberale Vlaamse regering. 

 

De N-VA luistert alleen nog naar de ondernemersclub Voka en heeft het traditionele culturele nationalisme definitief losgelaten, schrijft Jan Dumolyn.

 

Er is al wat inkt over gevloeid, maar het blijft schokkend: de Vlaamse regering heeft drastisch gesnoeid in de subsidies voor kerninstellingen van het Nederlandstalige culturele en intellectuele leven. De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letterkunde (Kantl) verliest tegen 2027 bijna de helft van haar werkingsmiddelen, zonder inhoudelijke evaluatie. Ons Erfdeel, dat decennialang de culturele samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen bevorderde, ziet zijn steun gehalveerd en in een volgende fase nog verder teruggeschroefd. Ook de Ultimas verdwijnen – een schrijnend afscheid van wat ooit de Belgische Staatsprijzen voor Vlaamse Letterkunde waren, de eerste officiële erkenning voor auteurs als Guido Gezelle, Cyriel Buysse, Louis Paul Boon, Hugo Claus, Patricia De Martelaere en Kristien Hemmerechts. Eenzelfde besparingslogica treft de Koninklijke Vlaamse Academie van België (KVAB).

 

Met die kortzichtigheid ondergraaft Vlaanderen niet alleen zijn taal-, cultuur- en wetenschapsbeleid, maar ook een deel van de intellectuele infrastructuur waarop dat beleid generaties lang steunde. Voor het grote publiek zijn ze misschien onbekend of stoffig, maar academies voor taal, kunst en wetenschap gaat terug tot de 17de eeuw, toen Europa kennis en cultuur begon te organiseren in instellingen als de Académie française en de Royal Society.

 

Het waren aanvankelijk natuurlijk elitaire genootschappen die de natievorming moesten ondersteunen, maar ze groeiden uit tot symbolen van de bijdrage van wetenschap, kunsten, geschiedenis, taal en cultuur aan de maatschappelijke ontwikkeling. In de oorspronkelijk uitsluitend Franstalige Belgische context kregen de Vlaamse academies bovendien een emancipatorische functie. Kantl en KVAB zijn nog altijd maatschappelijk relevant: ze stimuleren onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en versterken taal en cultuur. En dat alles voor een overheidssubsidie die binnen de Vlaamse begroting bijna niets voorstelt.

 

De Vlaamse culturele wereld trok fel van leer tegen bevoegd minister Caroline Gennez (Vooruit). Filosofe Tineke Beeckman (DS 22 oktober) hekelde naar aanleiding van deze bezuinigingen het typische beoordelen van cultuur op ofwel economisch nut (door de rechterzijde) ofwel moreel activisme (door links). Zij pleitte voor de intrinsieke waarde ervan. Schrijver Christophe Vekeman (DS Weekblad 25 oktober) verweet Gennez een dedain voor het culturele verleden zelf. Niet dat er zonder zulke academies of Groot-Nederlandse initiatieven nu plots geen waarde aan de schone kunsten en letteren meer gehecht zou worden uiteraard. Impulsen tot creativiteit en vernieuwing komen van onderuit. Maar vanuit historisch standpunt is die cultuuraverse kleinburgerlijkheid van de Vlaamse regering wel een symbolisch breukmoment.

 

Hefboom voor emancipatie

 

Zowel de Vlaamse beweging, de socialisten en de christendemocraten beschouwden traditioneel taal en cultuur als een fundamentele hefboom voor emancipatie. Het Nederlands moest toegang bieden tot onderwijs, maatschappelijke participatie, zelfontplooiing en economische ontwikkeling. De flamingante socialist August Vermeylen benadrukte dat de taalstrijd een middel daartoe was, geen doel op zich. Hij stond aan de wieg van de vernederlandsing van de Gentse universiteit.

 

In dat streven naar geestelijke ontvoogding werd ook aan de letterkunde veel belang gehecht. De Vlaamse beweging had trouwens zelf ooit avant-gardistische schrijvers zoals Paul van Ostaijen en Wies Moens. Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde de Vlaamse literatuur zich echter kosmopolitischer en progressiever, met Claus en Boon als vrijgevochten boegbeelden. Priester-dichters moesten nu plaats maken voor maatschappijkritiek. Maar ook toen zou geen enkele politicus erover gedacht hebben de grote Vlaamse schrijvers niet meer op een voetstuk te plaatsen.

 

Vandaag breekt de Vlaamse regering dus nog wat meer met zijn emancipatorische tradities: taal en cultuur lijken geen hefboom meer. Maar die koerswijziging heeft diepere sociologische wortels. De Vlaamse kapitalistische elite die zich na de oorlog ontwikkelde, heeft nooit veel interesse betoond in cultuur of mecenaat, het bleef in hoofdzaak beperkt tot statusvertoon en lidmaatschap van societyclubs. Cultuur was voor veel hardwerkende ondernemers altijd een luxe en geen maatschappelijke noodzaak. Het huidige beleid is daar een logisch vervolg op: cultuur wordt gemeten aan economisch nut, niet aan intrinsieke waarde of identiteit. Vandaag zijn de kunstenaars en schrijvers die zichzelf Vlaamsgezind noemen bovendien op de vingers van een hand te tellen, maar de liefde komt ook niet van de andere kant.

 

De N-VA luistert nu blijkbaar alleen nog naar de ondernemersclub Voka en lijkt het traditionele culturele nationalisme definitief te hebben losgelaten – waarmee ik zeker niet wil suggereren dat alle Voka-leden cultuurbarbaren zijn. Zelfs de eigen Vlaamse Volksbeweging en de IJzertoren zetten ze op droog zaad. Vooruit en CD&V volgen slaafs dat beleid. Wat overblijft, is een soort centennationalisme en veel getoeter over technologische ontwikkeling en Vlaamse veerkracht. Jozef Deleu, de oprichter van Ons Erfdeel, waarschuwde al in de jaren 80 voor dat soort tamme middelmatigheid. Het is dan ook ironisch dat ook zijn erfenis nu wordt wegbezuinigd.

 

Maar ook links verzaakt dus aan zijn plicht. Het ideaal van volksverheffing – cultuur voor iedereen, ongeacht inkomen – werd eigenlijk al in de jaren 70 overboord gegooid.

 

Zogenoemde expats

 

Waar het Vlaams-nationalisme ooit taal zag als instrument van emancipatie, gebruikt de N-VA die taal nu eerder om te disciplineren. Migranten en anderstalige jongeren worden geconfronteerd met een hiërarchie van talen: alleen het Nederlands telt, hun moedertaal wordt bestraft of gemarginaliseerd. Die energie zouden we misschien beter gebruiken om onze anderstaligen intensief met de Nederlandse letterkunde te confronteren. Maar de zogenoemde expats – een woord dat ik nooit echt heb gesnapt, maar waarvan ik denk dat het ‘rijke migrant’ betekent – mogen natuurlijk wél overal ongehinderd Engels gebruiken. Ook aan de universiteiten, waar het Nederlands langzaam maar zeker doodgeknepen wordt.

 

Het idee dat echte levensvervulling voortkomt uit wetenschappelijke ontwikkeling of kunstzinnige ervaring, los van economische toepassing, klinkt hopeloos ouderwets. Maar literatuur, muziek, natuurobservatie of zuivere wiskunde zijn niet elitair – die misvatting bestaat jammer genoeg ook bij progressieven. Elitair zijn rijke mannen die met helikopters hun bedrijfsfeesten aandoen en er de werknemers gratis worsten en schlagermuziek voorschotelen. Of voetbalploegen kopen en daarom in de pers als ‘grote meneer’ betiteld worden. De ware subsidieslurpers zijn niet die professoren en schrijvers die maandelijks in een academiezaal samenkomen, maar de arrogante bovenklasse die privévluchten vanuit Deurne naar Nice of Dubai door de belastingbetaler laat meefinancieren, maar dan met “werkingsmiddelen” in plaats van subsidies.

 

Misschien moeten onze Vlaamse ministers Hendrik Consciences roman Baas Gansendonck nog eens lezen. Die rijke, maar ongeletterde herbergier uit de Kempen ging ten onder aan inhaligheid, hoogmoed en een gebrek aan zelfkritiek. Steeds meer lijkt hij het spiegelbeeld van onze zelfgenoegzame Vlaamse bovenklasse te worden.

 

 

#GGF2020 debat De kunsten in het nieuw Vlaams cultureel regiem

Het debat vandaag is over en met de kunsten.

Moderatoren van dienst Wouter Hillaert (freelance cultuurjouralist) en An De Bisschop (Docent kunstagogiek School of Arts-Conservatorium Gent)

In het panel Rudi Laermans (hoogleraar Centrum voor Sociologisch Onderzoek, KUL); Sarah Vanhee (performance-kunstenaar en auteur); Saddie Choua (beeldend kunstenaar, regisseur en auteur); Tom De Meester (PVDA-politicus, lid commissie cultuur Vlaams Parlement); Stephanie D’Hose (Open Vld-politica, lid commissie culuur Vlaams Parlement); Robrecht Vanderbeeken (Algemeen Secretaris ACOD-cultuur) en Katleen Vermeir (kunstenaarsduo Vermeir & Heiremans, Jubilee, SOTA).

 

Na bijna één werkjaar blikken we terug op hoe het de kunsten vergaat binnen het actueel Vlaams Cultuurbeleid: de besparingen in de projectsubsidies en het brede protest, de visienota kunsten en de voorlopige uitvoering daarvan, de reactie op de Corona-uitdagingen,...Welke dynamieken tekenen zich af? Hebben we te maken met een breuklijn in het Vlaams Cultuurbeleid? En hoe kunnen artistieke en culturele spelers hiermee omgaan?

 

Te volgen hier of via Stream Media. 

 

 

 

 

Wascabi 2019

Vrijdag 30 augustus verzamelde het sociaal cultureel volwassenenwerk en de amateurkunsten verzamelen voor de jaarlijkse sector-startdag Wascabi.

De Federatie stelde wederom een zeer interessant programma samen.





Dave Sinardet, politicoloog, Luc Delrue, secretaris-generaal van het departement jeugd, cultuur en media van de Vlaamse Overheid en Eva Vereecke, directeur van De Ambrassade reflecteerden over de sector maar vooral over het profiel van een minister van cultuur. Alles werd in goede banen geleid door Mieke Dumont, van de Vooruit.


Daarna volgde een politiek debat  met Stephanie D'hose (Open Vld), Staf Pelckmans (Groen), Marius Meremans (N-VA), Katia Segers (sp.a) en Karin Brouwers (CD&V). Een debat zonder de PVDA, wat bijzonder jammer is. 

Het debat was kort. De opvallendste uitspraak op dit debat:

“We zullen al blij mogen zijn als er niet bespaard moet worden”

 De vertegenwoordigers van de drie partijen die momenteel de Vlaamse regeringsvorming 'onderhandelen' waren duidelijk, er zal geen geld bij komen. De SPa en Groen sprongen daar niet op, ze begonnen plaatsen op te noemen waar nog een beetje extra middelen voor de sector zouden kunnen gevonden worden. Staf Pelckmans had het over welzijn en onderwijs waar door middel van samenwerkingen en projecten geld naar cultuur zou kunnen gaan. En Katia Segers stelde vehement dat de KMO-portefeuille open moest gesteld worden voor cultuur. 
Dat begint hier dus al goed.

Dan werd er plaats gemaakt voor reflectie vanuit de sector: Liesbeth De Winter, tot voor heel kort co-directeur van De Federatie, nu Algemeen Secretaris van Beweging.net en Hugo De Vos, oud-directeur van FOV (de Federatie van Organisaties voor Volksontwikkelingswerk), de voorganger van De Federatie. 
Hugo De Vos gaf een niet mis te verstane uitbrander dat er niet zo mak gereageerd had mogen worden op de passage in de zogenaamde startnota over/tegen het Minderhedenforum. Een uitspraak (en de enige uitspraak tijdens het hele event) die onthaald werd op een daverend applaus van uit de zaal. Het gesprek werd, nogal abrupt afgebroken om plaats te maken voor een over-the-top hulde aan Liesbeth De Winter.

En zoals steeds was de receptie bijna nog interessanter dan de eigenlijke event. 

breng kleur in blanke musea

Op deze fraaie zaterdag, een interessante tekst van over het kanaal.

The German artist Hans Haacke wrote that “museums are managers of consciousness” giving us “an interpretation of history, of how to view the world and locate ourselves in it.” If you are a black and minority ethnic (BAME) attendee, what is painfully obvious is our absence in these public cultural spaces. That is, of course, if you don’t count our presence as security staff.

Last week the print and online magazine collective, gal-dem, curated an event that was nothing short of breathtaking at The V&A in London. People of colour, in their thousands, confidently walked through the corridors and display rooms of a museum established to show off the booty of empire. For once we could gather in such a space and view it not as a diminishment of our value, but rather a celebration of our worth.

As part of the The V&A’s Friday Late programme, the collective treated visitors to contemporary work being made by young people of colour. For the editor-in-chief and founder of gal-dem, Liv Little, the collective “wanted to fill this space with a spread of work that is reflective of different lived experiences … with art forms that are not static but instead interactive.” Work that is, in short, “never seen in traditional museum and gallery spaces”.

You could listen to the young women spearheading grime music in the grand entrance, or twerk to empowerment in the lecture theatre, or immerse yourself through dance in the culture of queer and trans women of colour, or listen to discussion on how we manage careers in arts, music and politics. By the museum’s own estimation, more than 4,000 people turned up to take up space both as a celebration and an act of resistance. The majority of them being people of colour because here was art for us, by us. We strolled through exuding a sense of triumph and satisfaction that comes with taking what is rightfully yours.

A day after gal-dem’s historic takeover, Museum Detox, a group of BAME museum workers, staged a flashmob at the Museum of London. Sara Wajid, founder of the group and head of interpretation at the Birmingham Museum and Art Gallery, organised the event to declare that “we exist and we want to see more people like us in museums.” It stands to reason that if you see yourself reflected in this arena of high art and culture, then it will feel less austere an environment. Museums and galleries are funded by taxpayers. If we are not reflected in them, then we can call the situation unjust

Conversations around the low participation levels of BAME people in these public centres of culture and debate are not new. Periodically appearing in well-researched reports that are the paper copy of pointless hand-wringing, they fade into the general hum, part of the whirr of things we could do much better on. But, as Wajid points out, museums and galleries are public spaces, funded by taxpayers. If, as people of colour, we do not find ourselves reflected in them, then we are allowed to call the situation unjust.What gal-dem’s event highlighted so brilliantly was how the public conversations about ourselves and our history do not give us the whole story.

Many of us do not see ourselves in the works on display and when we do, it is often a painful reflection. The British Museum has for so long consigned its Africa and Pacific collections to the basement of the building. If there was ever a visual metaphor for the abasement of cultures and traditions, then this sorry space is it.

Who wants to enter a space that at its very core feels uninviting? Galleries, and museums in particular, are the last remaining free spaces where we can conduct a national dialogue about what constitutes culture and art. Yet there are obvious absences and silences that betray a narrative that is not true for all. A cultural shift is taking place at the moment. Fact. Collectives like gal-dem are evidence of that. “Outsider art” is now accessible on digital platforms such as Instagram and emerging artists are finding innovative ways of showcasing their work.

Museums, as custodians of the collection for the past and future, will have to take great care in ensuring they don’t become obsolete for the generation of cultural consumers to come. 

bron: The Guardian

water in Brusselse musea

Er zijn zo van die nieuwsberichten waar je stijl van achterover valt.
Akkoord er zijn er wel bijzonder veel de laatste tijd. Maar geef nu toe, prestigieuze musea met daarin parels van ons erfgoed waar er blijkbaar geen geld is om het dak te repareren.
Dat hou je toch niet voor mogelijk.

Met de sneeuwval, het stormweer en overvloedige regen van de  voorbije weken kampten zowel de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten op de Brusselse Kunstberg als het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis in het Jubelpark met binnensijpelend water in de tentoonstellingszalen. In beide federale musea is het niet de eerste maal dat tentoonstellingen door de slechte staat van de daken letterlijk 'in het water vallen'.
In de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten werden vorige week zestien werken uit de vleugel voor Oude Kunst preventief weggehaald omwille van waterinsijpeling. De schilderijen kwamen gelukkig niet in contact met vocht. Het water drong de museumzalen binnen via de oude metalen lichtkoepels. De technische ploeg van het museum en de Regie der Gebouwen bekijken of de koepels voorlopig hersteld kunnen worden, maar vermoedelijk moeten ze op termijn vervangen worden. Ook het oude, zinken dak van het museum is op termijn wellicht aan vernieuwing toe. De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten hebben niet voor het eerst te kampen met een waterlek. In 2013 moest de prestigieuze Rogier van der Weyden-tentoonstelling om dezelfde reden ook al voortijdig sluiten.
Ook het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis in het Jubelpark kampt al langer met binnensijpelend water. Het museum moest de afgelopen jaren door waterschade al verschillende zalen voor het publiek sluiten. De renovatieplannen liggen klaar, maar lopen vertraging op. Het Fonds InBev-Baillet Latour beloofde al anderhalf miljoen euro voor de inrichting van een nieuwe zaal met twintigste-eeuwse Belgische kunst, maar de herstelling van het dak door de Regie der Gebouwen laat op zich wachten. Het museum dreigt door de aanhoudende problemen bovendien overheidsgeld mis te lopen. Het kreeg een eenmalige subsidie van 500.000 euro, maar moet die binnen een jaar spenderen. En zolang het dak lekt, kan dat niet.

bron: FARO

Luk De Bruyker en Theater Taptoe

Op radio Klara dit weekend kon je luisteren naar Luk De Bruyker, Gents theatermaker, poppentheatergrootmeester.

Hij vertelt er over de tragische en onbegrijpelijke ondergang van Figurentheater Taptoe.

Beluister de volledige uitzending