de leraar van de toekomst

Beste vrienden, 

Op 15 maart gaf Peter De Koning een uiteenzetting over “De leraar van de toekomst” tijdens een Ovds-webinar. OVDS, Oproep voor een Democratische School, is een progressieve onderwijsorganisatie. De analyses zijn altijd zeer lezenswaardig.  

Peter De Koning is leraar in IMS (Instituut Maris Stella) Borgerhout en gewezen voorzitter van Ovds. Vanuit de Ovds-visie op onderwijs (sociale gelijkheid en een veelzijdige kwaliteitsvolle vorming voor elke leerling) en vanuit de ervaringen van zijn klas- en schoolpraktijk schetste hij enkele contouren van “de leraar van de toekomst”. 

Welke structurele maatregelen stelt Ovds voor om de sociale ongelijkheid en segregatie in ons onderwijs sterk in te perken? Welke leerkrachten kunnen die structuren waarmaken? Wat verwachten we van hen?

Welke andere belangrijke factoren spelen een rol om de leraar van de toekomst vorm te geven? Geloof in eigen kunnen is voor elke leerling een voorwaarde om te kunnen leren. Als bv gekleurde leerlingen minder goed presteren, heeft het – volgens professor Orhan Agirdag – te maken met minder hoge verwachtingen. De leraar van de toekomst – die zelf liefst wat gekleurder is – heeft bijgevolg hoge verwachtingen voor alle leerlingen en staat bovendien open voor de groeiende meertaligheid in de samenleving. Hij of zij weet dat er, buiten humor, geen wondermiddelen zijn voor een optimaal leerproces, maar heeft de know-how om technologische hulpmiddelen in te zetten daar waar ze de leerling effectief ondersteunen.

 

 

Om de powerpointpresentatie (visuele ondersteuning) bij de uiteenzetting te bekijken, klik presentatie Leraar van de toekomst 15 maart 2022

Om de tekst van de uiteenzetting in extenso te lezen, klik Peter De Koning De leraar van de toekomst 15 maart 2022

 

 

 

Over het nut van geschiedenis op school

Een tijdje terug, op 20 november, zat ik in een panel over het nut van geschiedenis op school. 

Een gesprek over hoe je geschiedenisonderwijs boeiend houdt én relevant, over eurocentrisme, over hoe je koloniale geschiedenis brengt en over het neerhalen van beelden. 

Er wordt tegenwoordig nogal vaak het verwijt geuit dat de leerlingen geen kennis meer meekrijgen, of dat "het niveau" gedaald zou zijn. 

Een stelling die ik graag onderuit haal. Een stelling die niet gebaseerd is op feiten, noch op data en harde gegevens. In de plaats daarvan krijg je heel wat anekdotiek. Ik ondergraaf die gemeenplaats graag met een eigen anekdote. 

"In mijn tijd", toen ik zelf in de middelbare schoolbanken zat, waren er heel wat feiten te kennen, heel wat van buiten te kennen. Geschiedenis was bij uitstek een blokvak, begrippen en data. Ik kan mij nog levendig herinneren hoe we in het derde middelbaar uitgebreid kennis maakten met de hofhouding van Karel de Grote. 

Ter illustratie, de relevante bladzijde uit Tijdeigen 3, 1991. 

Ik kan mij nog levendig herinneren hoe wij de verschillende begrippen van buiten moesten kennen, de seneschalk, de stalgraaf, de kamenier,... 

Tegenwoordig is hier gelukkig niets meer van terug te vinden in de handboeken geschiedenis 3.

Als je "kennis" en "niveau" gaat meten door het aantal woordjes en begrippen dat de leerlingen moeten kennen, tja, dan ga je inderdaad een daling meten. Maar dat slaat toch op niets. Who cares dat scholieren het begrip seneschalk niet kennen. 

En doordat er minder tijd verloren gaat aan zinloze begrippen, kan er tijd gemaakt worden om de leerlingen kennis te laten maken met China en India, de opkomst, de structuur en de val van de rijken der Mongolen. De economie van Timboektoe, de Omajjaden en de Abbasiden, de opkomst van Sedjoeken en ga zo maar door.

Over deze en andere dingen hadden we het dus. Voor de liefhebbers, een beknopt verslag.

OVDS video 'De Ongelijke School'

De Pisa-resultaten van 'ons onderwijs' zorgen om de zoveel tijd voor de nodige ophef en allerlei luide 'aanbevelingen'. Gelukkig nam Nico Hirtt van OVDS, de Oproep voor een Democratische School, de nodige tijd om stevig denkwerk te verrichten voor deze OESO studie.

OVDS publiceerde deze studie net voor de hele quarantaine. OVDS Pisa studie.

 Waarom is behoren het Vlaams en het Franstalig onderwijs van ons land tot de meest ongelijke onderwijssystemen van Europa.  Waarom zijn de schoolprestaties bijna nergens zo sterk bepaald door de sociale afkomst als bij ons? Hoe kun je verklaren dat het Vlaams en Franstalig onderwijs, na 30 jaar communautarisering en gescheiden ontwikkeling, beide kampioen zijn van de sociale ongelijkheid in het onderwijs?

Voor zij die niet zo'n hele studie wil doornemen is er ook een bekijkenswaardige video:






Meer informatie over De Democratische School

Mixité sociale à l'école

Vandaag een boeiend verhaal over de sociale ongelijkheid van ons onderwijs, over de schoolkeuze en de maatschappelijke inzichten die ons onderwijs overbrengt.
Nico Hirrt is leerkracht, syndicalist en vooral voorman van Oproep voor een Democratisch Onderwijs.



Meer over al deze thema's die hier kort aangehaald worden bij OVDS

"Zorg er voor dat je niet alleen staat"

Talrijke gezinnen worden meer en meer geraakt door het geweld van de crisis. Tegenover deze kinderen hebben wij vaak als enig wapen onze goede wil. We zijn gedwongen werkomstandigheden te aanvaarden die geen enkele bank of verzekeringsmaatschappij zou durven voorstellen. In lokalen die soms op het randje af onleefbaar zijn.

Van Chili tot België horen we dezelfde eisen van leraars en leerlingen: de onderwijsinstellingen zijn GEEN ondernemingen, wij hebben GEEN managers nodig, wij WEIGEREN ons onderwijs af te stellen op de noden van een bedrijf. Winstlogica en privatisering zijn niet aan onderwijs besteed. Onderwijs moet een openbare DIENST blijven. Wij kunnen niet herleid worden tot simpele “human resource” wier loopbaan eindeloos aan het wankelen kan gebracht worden of op losse schroeven kan gezet worden. Wij hebben er met een meerderheid en bewust voor gekozen om het algemeen belang te dienen en te vechten voor gelijke kansen in de toegang tot kennis. Onderwijs moet verder betaald worden door de belastingbetaler. Zo blijft het een algemeen goed waarop elke burger inzagerecht heeft want hij financiert het zelf met zijn belastingen.

Ons collectief project is een project van lange duur met als enige doel de intellectuele vorming van leerlingen en studenten, maar we krijgen nooit de noodzakelijke middelen om het project waarvoor wij gekozen hebben tot ontwikkeling te brengen.

Als jullie denken dat het universitair onderwijs een voetje voor heeft, kom dan een kijkje nemen in de overbevolkte auditoria (1300 studenten in mijn cursus “Historische kritiek”), in oude gebouwen met gebroken vensters en met soms zelfs een lekkend dak (behalve wanneer je bent ingeschreven in de “Business School”), kom kijken naar het gebrek aan omkadering voor de studenten voor praktische oefeningen, de toenemende onzekerheid in de universitaire loopbaan in naam van de “topkwaliteit”.

Winst wordt langzamerhand het enige meetinstrument en de enige manier van denken van een handelsmaatschappij. Van de universiteiten wordt gevraagd om bekwame maar volgzame werkkrachten te leveren die de ondernemingen nodig hebben. Cursussen die aanzetten tot nadenken, en niet echt nuttig zijn voor de productiviteit, worden uit de opleidingen geweerd en vervangen door cursussen die volgzame techneuten kneden. Ook aan de unief kloppen de professoren, die wel eens doorgaan voor bedriegers en luiwammesen, heel wat uren en overuren. Ze worden meer en meer streng gecontroleerd en geëvalueerd. Hun onderzoek moet vooral “nuttig” zijn en de universiteit bijkomende punten opleveren in de onderlinge concurrentie.

“Zorg ervoor dat je niet alleen staat” zei de progressieve pedagoog Célestin Freinet aan zijn leerlingen, en vooral aan de leerkrachten. Om na te denken, zich uit te drukken, eisen te stellen, te analyseren en te handelen telt uiteindelijk alleen de algemene mobilisatie.

Prof. dr. Anne Morelli, op de Ovds-dag

Gelijke OnderwijsKansen - verslag

Op woensdagnamiddag 4 februari organiseerden BOCO-Scholengroep GO Brussel, Masereelfonds en Ovds (Oproep voor een Democratische School) een studienamiddag rond het boek ‘Gelijke Kansen op school, het kan. Zestien sporen voor praktijk en beleid’.

De teksten en presentaties van de werkgroepen, 'de brede school', 'financiële drempels/Schulden op school', 'Curricula', 'Investeren in zwakken/schoolmoeheid' en 'Voorschoolse educatie', op deze studienamiddag staan geheel en al online en zijn meer dan het lezen waard. Een aanraden voor eenieder die geïnteresseerd is in het leerplichtonderwijs.

Gelijke OnderwijsKansen

Ides Nicaise heeft een nieuwe publicatie op de markt gebracht, ‘Gelijke Kansen op school, het kan. Zestien sporen voor praktijk en beleid’. Het boek geeft een overzicht van de 'brede waaier van concrete strategieën', zowel in de klas als op 'school- en systeemniveau'.
Met dit boek als inspiratie organiseren de BOCO-Scholengroep GO Brussel, Masereelfonds en Oproep voor een Democratische School (OVDS) een studiedag Gelijke Kansen in het Onderwijs, Goede Praktijken op 4 februari.

Het programma ziet er in elk geval serieus interessant uit:
14u: verwelkoming door dagvoorzitter Piet Vervaecke (Onderwijscentrum Brussel)
Korte voorstelling door Ides Nicaise (HIVA) van zijn nieuwe boek. De krachtlijnen van een gelijke kansenbeleid, verwezenlijkbaar door elke school.
14u30: start van drie werkgroepen.
1) De Brede School: inleidingen door Tony Schildermans (Europaschool Genk) en Jo Dreesen (samenwerkingsverband vier basisscholen uit de Gentse wijk ‘Het Sluizeke’)
2) Financiële Drempels/ Schulden op school: inleidingen door Mayke Vandeputte (HIVA) en Jacky Goris (GO-Brussel)
3) Curricula (wat moeten de leerlingen kennen): inleidingen Chris Rossenbacker (directrice Atheneum Schaarbeek) en Nico Hirtt (OVDS, auteur diverse boeken)
15u30: koffiepauze
16u: start van drie werkgroepen
Investeren in zwakken/ schoolmoeheid: inleiding door Koen van de Merckt (Arktos Antwerpen)
Voorschoolse educatie: Annalisa Gadaleta (fractiemedewerker Groen! Vlaams Parlement)
Lerarenopleiding/ pedagogische innovatie/ nascholing: inleidingen door Werner Schrauwen (Brussels nascholingscentrum/ gevraagd) en Chico Detrez (ACOD-onderwijs Antwerpen)
17u: afsluitend woordje door minister Guy Vanhengel.

Hoe kritisch zijn de burgers van morgen?

Dit weekend werden de resultaten bekend gemaakt van een nieuw onderzoek van Oproep voor een Democratische School naar het 'opvoeden tot kritische burgers' van onze scholieren.

In de 'progressieve en emancipatorische visie op onderwijs' van Ovds staat de noodzaak om de leerlingen in staat te stellen bewust in de maatschappij te staan en te handelen centraal. Om te onderzoeken of het onderwijs onze jongeren wel degelijk opleid tot kritische burgers organiseerden ze een bevraging bij 3000 leerlingen uit het secundair. Opvallend is dat deze bevraging deden bij leerlingen uit alle netten en uit alle 'niveaus' (aso, tso en bso). Nog opvallender is dat ze dit deze in de Vlaamse en de Franse Gemeenschap.

Enkele opvallende dingens:

• 75 tot 80 % van de leerlingen blijkt niet in staat om een grafiek met indexen, die een relatieve groei voorstelt, te begrijpen en juist te interpreteren.
• Slechts 13 à 28 % van de leerlingen heeft, afhankelijk van de manier waarop de vraag gesteld wordt, een min of meer realistische voorstelling van de inkomensverschillen in ons land. De anderen hebben geen mening (10 %), geven onsamenhangende antwoorden (20 tot 25 %) of onderschatten zeer sterk de ongelijkheid (40 tot 50 %). 

• Eén leerling op vier weet niet dat Congo een Belgische kolonie was; in het beroepsonderwijs is dat meer dan één leerling op twee.
• Minder dan één leerling op drie slaagt erin om belangrijke gebeurtenissen als het ontstaan van het leven op aarde of het ontstaan van de landbouw in de juiste volgorde op een tijdsband te situeren.
• Eén leerling op twee situeert het ontstaan van de zon vóór de Big Bang (oerknal). Volgens 15 % van de leerlingen, en in het beroepsonderwijs zelfs volgens 20 %, bestond de mens reeds ten tijde van de dinosaurussen.
• Eén leerling op twee situeert het judaïsme na het katholicisme. Vier leerlingen op tien situeren de opkomst van de islam vóór het katholicisme.
• Slechts één leerling op drie weet dat Mexico een Spaanse kolonie was of dat Brazilië Portugees was. Minder dan één leerling op tien heeft gehoord dat Egypte een Brits protectoraat was.
• Eén leerling op vijf in het ASO en één leerling op twee in het BSO weet niet dat de Amerikaanse zwarte bevolking afstammelingen zijn van de slaven.
• Minder dan één leerling op vier begrijpt het historisch belang van de stoommachine in de industriële revolutie van de 19de eeuw.
• Nauwelijks één leerling op zeven weet dat de Sovjet-Unie tijdens de Tweede Wereldoorlog het grootste aantal doden telde. Eén op drie is van oordeel dat België bij de vier landen met het grootste aantal slachtoffers hoort.


De verschillen tussen de leerlingen zijn eveneens zeer opvallend. De verschillen tussen de beide gemeenschappen zijn nihil (7 punten), de verschillen tussen de 'slechtste' en de 'beste' bedraagt echter 100 punten en daarbij zijn sociale achtergrondfactoren van zeer groot belang. Zo scoren de leerlingen uit het hoogste socio-economisch kwartiel zo maar eventjes 95 punten meer dan hun collega's uit het laagste kwartiel.

Deze studie bevat uitermate boeiend materiaal. Deze studie valt geheel en al gratis te downloaden of te bestellen via hun website voor het luttele bedrag van € 10.

debatten en studiedag rond School van de Ongelijkheid

OVDS - Oproep voor een Democratische School organiseert de komende tijd enkele uiterst interessante evenementen rond het boek School van de Ongelijkheid.

Debat in Leuven

Donderdag 21 februari om 20u

Grote Aula van het Maria-Theresiacollege, Sint-Michielsstraat 6, 3000 Leuven

Met:

Ides Nicaise (professor KULeuven / HIVA),

Nico Hirtt (oprichter Oproep Voor een Democratische School),

Mieke Van Hecke (directeur-generaal van het Katholiek Onderwijs),

Lut Stroobants (hoofd begeleidingsdienst GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap)

Moderator: Werner Trio (journalist VRT-Klara).

Het panel probeert een antwoord te zoeken op vragen als:

Kan een school met een sociale mix en heterogene klassen het uitgangspunt zijn?

Vertrekken we vanuit de concurrentie-idee tussen de scholen, tussen de netten en binnen de netten, of vertrekken we van samenwerking?

Gaan we ervan uit dat alle kinderen, welk hun sociale afkomst ook is, de nodige omkadering moeten krijgen om de lat voor allen op hoog niveau te kunnen leggen?

Is comprehensief onderwijs een middel om het watervaleffect weg te werken?

Org.: Vormingplus Oost-Brabant, Oproep Voor een Democratische School (Ovds), Hoger Instituut voor de Arbeid (HIVA) en Uitgeverij EPO.

Met de steun van de Gezinsbond, de onderwijsvakbonden (ACOD-onderwijs, COV- & COC-Vlaams Brabant), de ouderverenigingen (VCOV en GO!-ouders), de Pedagogische Kring (KULeuven).

Toegangsprijs is 1 euro voor studenten en 3 euro voor anderen.

Debat in Gent

Donderdag 20 maart om 20u

In de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, H. Dunantlaan 2 9000 Gent

Debat met:

Rudy Coddens, schepen van Onderwijs in Gent

Ides Nicaise (professor KULeuven / HIVA),

Nico Hirtt (oprichter Oproep Voor een Democratische School),

Mieke Van Hecke (directeur-generaal van het Katholiek Onderwijs)

Organisatie: Oproep voor een democratische school (Ovds), Gentse Studentenraad (GSR), Uitgeverij EPO met de steun van: Leerpunt Leren; VOEM; FOPEM; COC Oost-Vlaanderen; ACOD Onderwijs Oost-Vlaanderen; Masereelfonds.

Inkom gratis

OVDS wijdt daarnaast ook een heuse studiedag aan het boek en de stellingen die daarin worden uiteengezet.

Zaterdag 12 april van 9u tot 17u

School Maris Stella & St. Agnes, Turnhoutsebaan 226, Borgerhout

9u: onthaal, inschrijvingen

9u45: welkomstwoord door Paul Geerts, directeur van Stella Maris & St. Agnes

10u-11u: lezingen door de auteurs van “De school van de ongelijkheid”

Dirk De Zutter:

Sociale segregatie in het Vlaams onderwijs, vergelijking met andere landen

Ides Nicaise:

Egalitarisme versus meritocratie

Nico Hirtt:

Statistische gegevens over quasi-markt en vroegtijdige selectie

11u-11u20: pauze (vragen kunnen schriftelijk worden ingediend)

11u20-12u30: Panel met de drie auteurs

• Vragen en antwoorden bij de lezingen

• Voorstelling van de alternatieven van het boek

12u30-13u45: middagpauze Belegde broodjes, soep en frisdranken aan democratische prijzen

13u45-15u: drie thematische discussiegroepen, deel 1

A. Is een lange gemeenschappelijke polyvalente basisvorming wenselijk en haalbaar?

B. Hoe komen we tot sociaal gemengde scholen en klassen?

C. Hoe ruimen we de obstakels op die leerachterstand van allochtone leerlingen in de hand werken?

15u-15u20: pauze

15u20-16u30: drie thematische discussiegroepen, deel 2

16u30-17u: plenaire zitting

Synthese vanuit de discussiegroepen: 2 beleidsvoorstellen per discussiegroep