Vierkant voor Solidariteit en een Sociale Toekomst

De formatieonderhandelingen zijn 'goed' op dreef. Het sociaaleconomische luik ligt klaar om eens stevig het mes te zetten in onze sociale zekerheid.

Luc Cortebeeck, voorzitter van het ACV, heeft een niet mis te verstane oproep voor de onderhandelaars:

De onderhandelaars moeten in deze moeilijke crisistijden vierkant voor een sociale toekomst gaan. Net nu hebben mensen nood aan meer sociale bescherming en aan zekerheid. Die zekerheid en bescherming afbouwen door blinde besparingen zou nefast zijn voor het vertrouwen.

Een rechtvaardiger fiscaliteit, investeringen in werkgelegenheid en een versteviging van de bescherming van werknemers en sociaal verzekerden zijn cruciaal.
In een sociaal toekomstproject is geen plaats voor platte en asociale aanvallen op de index, op het brugpensioen, op de wettelijke pensioenleeftijd, op de werkloosheidsuitkeringen, op het tijdkrediet. Het ACV zal niet aanvaarden dat de crisis en de sanering als excuus worden misbruikt om werknemersrechten die werkgevers een doorn in het oog zijn te slopen.

Het ACV heeft zeven kernboodschappen voor de onderhandelaars.

1. De sanering moet eerst en vooral aan de inkomstenkant gebeuren om hen die tot op heden onvoldoende hebben bijgedragen nu ook hun fair deel te laten betalen.

Dat kan met een:

- Een belasting op grote vermogens.

- Een voldragen belasting op meerwaarden.

- Een bestrijding van de fiscale fraude en de loon- en bijdragefraude.

- Een correcte vennootschapsfiscaliteit (inclusief een rem op de ontsporing van de notionele intrestaftrek).

- Een vliegtaks.

- Een nucleaire taks.

2. We moeten ons sociaal model in deze crisistijden versterken:

- Door meer werk en een verstevigde financiering van de sociale zekerheid.

- Door vrijwaring van de welvaartvastheid van de uitkeringen, liefst met automatische aanpassingen. Om zo de minima tot boven de Europese armoedenorm te tillen.

- In het bijzonder door intrekking van de voorstellen om de langdurig werklozen en de jonge langdurig werklozen te broodroven.

3. Van het Generatiepact naar een Pact voor Werk – van eindeloopbaanbeleid naar loopbaanbeleid.

De werkgevers versmallen de uitdaging van de verhoging van de werkzaamheid tot een botte aanval op de rechten van de werknemers (brugpensioen, landingsbaan, tijdkrediet, ervaringsbarema’s, outplacement…), in het bijzonder ten nadele van oudere werknemers. Het ACV wil:

- Een aanpak die eerst en vooral gericht is op banencreatie.

- Een aanpak die vervolgens voor alle leeftijdsgroepen, van jong tot oud, bekijkt hoe we het aanwezige potentieel actief kunnen benutten.

- Meer inspanningen naar werkloze en werkonzekere jongeren.

- Meer opleidingskansen, meer loopbaanbegeleiding, meer aandacht voor de kwaliteit van de arbeid en een betere combinatie van arbeid en gezin.

- Met behoud van de brugpensioenen, landingsbanen en de wettelijke pensioenleeftijd.

4. Zorg voor de zwaksten hier en elders.

De formateursnota gaat nauwelijks in op de kwestie van de strijd tegen armoede en uitsluiting. Een aantal voorstellen, vooral deze naar langdurig werklozen, dreigen de armoede en uitsluiting zelfs te verhogen. Dit staat haaks op de nationale doelstelling voor Europa 2020 om het risico op armoede en uitsluiting met 380.000 te verminderen. Het ACV wil :

- Een actief beleid ter bestrijding van armoede en uitsluiting.

- Het aanhouden van 0.7%-doelstelling voor ontwikkelingssamenwerking om in de internationale context armoede te bestrijden.

5. De vrijwaring en nog het liefst versterking van de koopkracht, voor werknemers (zeker voor hen met een lager loon) en voor gerechtigden op een sociale uitkering.

Dit is belangrijk voor het consumentenvertrouwen en dus voor de economie in tijden van zware crisis. Het ACV aanvaardt de dictaten van de Europese commissie over de index en het loonoverleg niet. Niet in het minst omdat we van oordeel zijn dat niet België met zijn index, maar Duitsland met zijn sociale dumping het probleem is. Daarom wil het ACV:

- De vrijwaring van de index en van de loonvorming.

- Dat de overdreven prijzen voor gas- en elektriciteit en in de distributie aangepakt worden.

6. Het ACV wil in voorbereiding van de Klimaattop van Durban een zeer klaar ecologisch engagement:

- Met een drastische besparing op energiegebruik.

- Met tegelijk een rem op de woekerwinsten die nu op gas en elektriciteit worden gemaakt.

7. Het ACV wil dat België Europees en internationaal de kar trekt voor een nieuw groeimodel, evenwichtiger en duurzamer, waarbij de financiële markten gereguleerd worden:

- Met centraal enerzijds het concept van waardig werk.

- Anderzijds ook het nieuwe concept van waardig leven: een absoluut wereldwijd minimum inzake sociale bescherming. Waarbij Europees en internationaal eindelijk werk wordt gemaakt van een geloofwaardig beleid dat de financiële markten aan de leiband legt, inclusief een taks op de financiële transacties.

Cruciale maanden volgens Cortebeeck

In het weekblad van het ACW, Visie, geeft Luc Cortebeeck, voorzitter van het ACV, een terugblik op de gebeurtenissen van de zomer en een vooruitblik naar wat ons nog te wachten staat.
Enkele treffers:

"Er treedt bij veel mensen zelfs een soort gewenning op aan dat soort slecht nieuws. Maar het blijft ongelofelijk wat er allemaal gebeurt. Eerst moeten de overheden ingrijpen om het financiële systeem te redden en nu zegt diezelfde financiële sector aan de landen dat ze niet meer kredietwaardig zijn. De almacht van ratingbureaus lijkt toe te nemen naarmate hun ongeloofwaardigheid stijgt.
Neem nu die misser van 2.000 miljard dollar bij de rating van het Amerikaanse overheidspapier door Standard & Poor’s. Een ‘rekenfoutje’ met wel heel verstrekkende gevolgen."

“Vanuit de financiële markten en ‘onafhankelijke’ denktanks en aan de politieke rechterzijde is er veel druk om snel en hard te gaan besparen, begrijp: in alles wat sociaal is. Dat is zo kortzichtig. Er zal op een wijze manier ook moeten bespaard worden. Maar daarmee alleen dreigt de economie helemaal stil te vallen. We hebben duurzame economische groei nodig. Want een economie die opnieuw aantrekt, die zorgt voor meer jobs. En meer jobs, dat betekent niet alleen meer inkomsten voor de werknemers en de bedrijven, maar ook voor de overheid. En als er meer mensen aan de slag zijn, moet de overheid ook minder uitgeven. Dat is dubbele winst. Die kortzichtigheid duikt ook op in andere discussies. Neem nu het hele debat over de index. Wat zou er gebeuren als we de index afschaffen? Of een indexering overslaan? Dan verdwijnt alle consumentenvertrouwen en zakt de binnenlandse koopkracht als een pudding ineen. Daar zijn de werknemers, maar ook onze bedrijven en economie de eerste slachtoffers van. En ik vind dat niet uit, hé. Dat is wat er de laatste maanden gebeurd is in Duitsland. Trouwens, niet de index is de oorzaak van inflatie. De echte oorzaak is het gebrek aan controle op de prijzen. Het is toch niet normaal dat we in België twee keer zoveel betalen voor onze elektriciteit als in onze buurlanden? Het wordt tijd dat daar iets aan gedaan wordt.”

“De onderhandelaars staan voor een zeer moeilijke klus, een onontwarbaar kluwen. De staatshervorming, de sanering van de openbare financiën en een vernieuwd sociaaleconomisch beleid… Het is niet makkelijk. En ook allemaal met elkaar verweven.
Maar het wordt wel hoog tijd voor een nieuwe regering die de nodige en de goede beslissingen kan nemen. Neem nu de dienstencheques waar vorige week zo veel over te doen was. Dat systeem staat budgettair op instorten. Wat bijzonder erg zou zijn voor de werknemers en voor de gezinnen die de cheques gebruiken voor huishoudelijke hulp. Het systeem moet dus doordacht bijgestuurd worden. Het ACV koos voor een rechtvaardige aanpak met zijn voorstel om de fiscale aftrek voor rijkere gezinnen die veel cheques gebruiken af te bouwen.
Maar het is uiteindelijk alleen een regering die deze beslissingen kan nemen. Om haar rekeningen op orde te krijgen zal de nieuwe regering een pak maatregelen moeten nemen. En de tijd dringt. Je merkt dat Europa zenuwachtig begint te worden over België. Midden oktober moeten we trouwens onze begroting aan Europa kunnen voorleggen."

“Toen Di Rupo begin juli zijn nota voorstelde, hebben we scherp gereageerd. Dat moest ook. Het laten zakken van werkloosheidsuitkeringen naar een minimumbedrag bijvoorbeeld, en ze beperken in de tijd, dat kunnen we toch niet pikken? De minimumuitkeringen die mensen nu krijgen, liggen al zwaar onder de Europese armoedenorm.
Ondanks alle inspanningen om ze te laten stijgen. Daar nog op beknibbelen zou simpelweg betekenen dat we armoede gaan organiseren. Besparen in de gezondheidszorg is een ander gevoelig punt. Misschien is daar wel budgettaire ruimte in de voorziene groei, maar we willen zeker zijn dat dit niet terechtkomt op de kop van patiënten en werknemers.
Maar Di Rupo gaf ook enkele hoopgevende signalen. Eindelijk is er een opening om inkomsten uit vermogen te belasten. Daarmee komen we tot de kern van de zaak: als de regering nieuwe inkomsten wil aanboren, en ze heeft weinig andere keuzes, dan moet ze die zoeken bij de sterkste schouders. Bij de Belgen met een inkomen uit arbeid is geen ruimte voor extra belastingen. Die marge is er wel bij de grote vermogens, in de vennootschapsbelasting en in de strijd tegen fiscale fraude en ontduiking, zoals onze buurlanden doen. De berichten over de megafraude in de diamantsector illustreren dat pijnlijk.”

“Voorstellen van Europa zijn altijd zeer voorspelbaar. Als het van de Europese Commissie afhangt, vallen de klappen altijd in dezelfde hoek: die van de werknemers en van de uitkeringtrekkers.
Dat is niet anders met de Europese pensioenvoorstellen.
Ik denk dat we allemaal wat langer zullen moeten werken. Maar daarvoor moet de wettelijke pensioenleeftijd niet verhogen. Er zit nog wel wat rek op de effectieve uittredingsleeftijd. Je merkt dat mensen dat ook beseffen. Voor de evaluatie van het Generatiepact, nog zo'n dossier dat eraan komt, heeft het ACV zitten rekenen. En wat blijkt? Sinds 2005 is het aantal werkenden van 50 tot 64 jaar, gestegen met meer dan 200.000. We halen dus ruimschoots de doelstellingen. En die cijfers zullen nog stijgen. Wat zou het verhogen van de pensioenleeftijd trouwens oplossen? Oudere werknemers gaan dan waarschijnlijk massaal naar de werkloosheid of ziekteverzekering, waar volgens allerlei goeroes ook stevig bespaard zou moeten worden. Is dat dan de oplossing? Voor de werkgevers waarschijnlijk wel. Maar dat ze maar beginnen met jobs aan te bieden waarin de werknemers langer kunnen blijven werken. Want als het Generatiepact zijn doelstellingen niet gehaald heeft, is het vooral op dat punt.”

Wordt augustus beter?

In de Visie, het blad van de Christelijke Arbeidersbeweging, stond deze week volgende zeer lezenswaardige tekst van ACV-voorzitter Luc Cortebeeck:

Vakantie zou eigenlijk moeten betekenen dat je alles even kan loslaten en onbezorgd kan genieten van de zomer en van vrije tijd.
Ik moet echter bekennen dat dat me dit jaar nog moeilijker zal lukken dan voorgaande jaren.

Waar het vorig jaar omstreeks deze periode nog leek alsof we vrij snel een nieuwe regering zouden hebben, is ondertussen het tegendeel pijnlijk duidelijk geworden. De politieke patstelling is compleet. Meer dan een jaar van onderhandelen en nota's schrijven én afkraken, heeft onze politici nog niet dichter bij een oplossing gebracht.

Bij de opstart van de regeringsvorming leek het vooral over de communautaire agenda te gaan. En na de eerste gesprekken tussen de winnaars van de verkiezingen dacht ik even dat het ook ging lukken om die klus te klaren. Helaas. Het compromisdodende dovemansgesprek dat volgde, is ondertussen verder uitgedeind over het sociaaleconomische beleid: de sociale zekerheid (maar dan eerder de afbouw ervan) de beperking van de werkloosheidsuitkeringen, pensioen en pensioenleeftijd, de aanvallen op de index en het tijdskrediet, het terugdringen van iedere kleine aanzet om de grote vermogens hun steentje te laten bijdragen of om de fiscale fraude aan te pakken,.... De 'hardwerkende Vlaming' is ondertussen een cliché-argument geworden om de verborgen agenda's van sociale afbraak te camoufleren. Alhoewel, verborgen? Het wordt steeds duidelijker wat de werknemers mogen verwachten. En dat is niet veel goeds.

Dit trieste Belgische schouwspel speelt zich af in een periode van toenemende moeilijkheden binnen de eurozone. Griekenland, Ierland, Portugal, Spanje, Italië,... het lijstje van landen die dreigen weg te zakken in het drijfzand van de 'financiële markten' wordt alsmaar langer. De Europese leiders slagen er moeilijk in om afdoende antwoorden te vinden. Terwijl ze van de ene crisistop naar de volgende spoedvergadering hollen waar ze alsmaar driestere en onrealistischer besparingen verzinnen om ratingbureau's te sussen, wordt de financiële malaise alleen maar groter. Vrolijk word ik er niet van.

75 jaar betaald verlof

We schrijven juni 1936

Te midden van een aanslepende economische crisis en bijbehorende besparingen, doorgevoerd door een regering van katholieken, liberalen en sociaal-democraten breekt een staking uit die de basis zal veroveren van onze sociale zekerheid.

Het weekblad Solidair geeft volgende kleurrijke beschrijving:

Aanhangers van de fascistische groupuscule De Realisten, later opgeslorpt door het Rex van Degrelle, steken een spandoek in brand dat ophangt aan het lokaal van de socialistische syndicale jeugd op de Paardenmarkt waar Albert Pot zijn bureau heeft. In Schets van de arbeidersbeweging tot 1968. Leve Lahaut - Vive Lahaut doet ooggetuige en toenmalig dokwerker Bert Struyf het relaas van die avond: “Wij zaten te vergaderen toen iemand kwam binnengelopen en riep: ‘Ze zijn weer bezig.’”

Het gezelschap loopt naar buiten. Op de Italiëlei zien ze vier fascisten affiches plakken. BTB-secretaris Charel De Wit stapt er op af. “Ambras natuurlijk”, herinnert Struyf zich. “Maar toen zagen we hoe een van die mannen plots een revolver bovenhaalde en schoot. Albert Pot viel neer.” In de daarop volgende schermutseling wordt ook Theo Grijp doodgeschoten.

Een zee van tienduizenden gewone Antwerpenaren met zwartgerande rode vlaggen begeleidt het duo op hun laatste tocht van de Breydelstraat naar de Brederodestraat. De begrafenis groeit uit tot een protestmars tegen de fascisten, die de dag voordien, zoals gevreesd, de verkiezingen hebben gewonnen. “Het was de eerste zwarte zondag, en die mannen vierden feest terwijl Pot en Grijp begraven werden”, zei advocaat en voorzitter van de Liga voor Mensenrechten Jos Vander Velpen onlangs bij de herdenking van de moord.

Op de dag van de uitvaart leggen de Antwerpse dokwerkers voor 24 uur het werk neer. De onrust gaat niet meer weg, en al snel gaat het niet meer alleen om de moord op Pot en Grijp. Op 2 juni om 17 uur bezetten dokwerkers verschillende boten: ze eisen een opslag van 14 frank per dag. Alras springen de Antwerpse scheepsherstellers, diamantbewerkers en transportarbeiders op de kar. Een dag later trekken 10.000 arbeiders naar het Sportpaleis, ja dat bestond toen al, om naar de speeches te luisteren van – luidens verschillende gazetten – “communistische agitatoren”. De vakbonden aarzelen, de sociaal-democraten roepen op tot kalmte.

Maar de staking is zoals een sneeuwbal die van een berg rolt: alsmaar groter en groter, en niet te stoppen. Tegen dat het 12 juni is, ligt al een flink deel van België plat. Die dag stoppen ook de mijnwerkers met wroeten onder de grond en bezetten de vrouwen van FN Herstal hun bedrijf: een primeur. Op 15 juni telt België 150.000 stakers, op 16 juni 250.000, op 17 juni meer dan 400.000, op 18 juni een half miljoen, netjes verdeeld over het noorden en het zuiden. Want, zoals een affiche uit die tijd de stakers bezweert: “Uw voornaam is Waal of Vlaming, uw achternaam is arbeider.”

De beweging leidt tot een Nationale Arbeidersconferentie, duidelijk geïnspireerd door het Franse Volksfront dat een paar weken voordien nog met 600.000 man voorbij de Muur der Gefedereerden was gemarcheerd waar in 1871 de laatste communards de kogel kregen. “De arbeiders voelden het economisch herstel dat volgde op de wereldcrisis goed aan”, schrijven Els Witte en Jan Craeybeckx in hun Politieke geschiedenis van België. Ze eisen met andere woorden hun deel van de taart op, de meest vooruitstrevende zelfs de hele bakkerij.

De repressie is nochtans niet min. Op 16 juni beschiet de rijkswacht een half uur lang de stakers die zijn bijeengetroept in het volkshuis van Quaregnon. En de Vooruit van 21 juni beschrijft hoe diezelfde horde met de hulp van hinnikende paarden vrouwen en kinderen uiteendrijft in de smalle Donkersteeg in Gent: “Overal hoorde men: ‘Het zijn smeerlappen! Hadden we maar wapens!’ Weenend van woede wendden zich de arbeiders-voorbijgangers tot ons en riepen: wat zegt ge daarvan? En gij, Balthazar (de opvolger van Eedje Anseele als leider van de BWP in Gent, n.v.d.r.), ziet ge nu, gij die ons gisteren nog tot kalmte aanmaande.’”

De rijkswacht hangt dan wel het varken uit, wanneer de werkende bevolking zich rechtzet moeten zelfs snorren met sabels achteruit. Op 24 juni leest premier Van Zeeland een verklaring over het uitvoerige hervormingsplan voor. De arbeidersbeweging heeft een opslag van 7% uit de brand gesleept, de veertigurenweek, betaald verlof van minstens zes dagen per jaar, een ziekteverzekering en een verhoging van het kindergeld. Waarmee ze de basis legt van onze huidige sociale zekerheid.

Luc Cortebeeck, voorzitter van het ACV:

De zomer is voor de meesten onder ons synoniem voor vakantie. Het recht op betaalde vakantie viert dit jaar trouwens een historische verjaardag. Het is precies 75 jaar geleden dat betaald verlof een recht werd, na een massale stakingsbeweging in juni 1936. In eerste instantie was dit beperkt tot bedrijven met minstens 10 werknemers, maar het zou al snel verruimd worden.
Vanaf 1938 kunnen jongeren onder de 18 rekenen op een verdubbeling van het aantal vakantiedagen. Aan deze doorbraak was een syndicale strijd van jaren voorafgegaan, onder meer in de Internationale Arbeidsorganisatie.

Beschamend!

Beste vrienden, de zogenaamde regeringsvorming begint zowat iedereen op de zenuwen te werken. Het communitaire gezever en het gezeik van doorwinterde zwartzakken, slippendragende tsjeven en voka-adepten, om de vijf botten 'nieuwsberichten' over 'die zie dit en toen zei die dat' en om het allemaal nog 'leuker' te maken doorspekt met afleveringen van de zoveelste BV's-lachen-met-hun-eigen-grappen-'quiz'.

Gelukkig zijn er nog organisaties die al dat neoliberale gezever een halt durven toeroepen. In Visie deze week noemt Luc Cortebeeck, voorzitter van het ACV, de hele heisa 'Beschamend'.
Vorige week kwam er een nieuwe kink in de regeringsonderhandelingen.

Intussen werd de opdracht van Johan Vande Lanotte als koninklijk bemiddelaar verlengd, maar toch heeft zijn nota voor de zesde staatshervorming schade gelopen.
Die bevatte nochtans 16,7 miljard aan bevoegdheidsoverdrachten, waaronder de kinderbijslagen, het federale arbeidsmarktbeleid, de ouderenvoorzieningen, de tegemoetkomingen voor hulp aan bejaarden, het gevangeniswezen en een deel fiscale aftrekken… Dat bovenop een zeer ruime fiscale autonomie, vooral inzake personenbelasting. Kennelijk is het nooit genoeg. Neen, neen, dat is niet het probleem, heet het nu. Probleem is eerder dat we te veel willen doen. We gaan wat te breed, maar niet voldoende diep. We zouden beter wat minder doen.
Less is more. Beter wat minder domeinen bestrijken, maar op de resterende wel dieper snijden in de federale bevoegdheden.
Wat minder, dat slaat dan kennelijk op de kinderbijslagen.
Daar is toch geen eer meer mee te behalen, heet het. Want het zou per regio worden georganiseerd, met in elke regio een gelijk recht per kind. Terwijl een deel van de Vlaamse politici nog altijd hoopt om in Brussel tot aparte stelsels te komen voor Vlaamse en Franstalige kinderen. Als het dat niet kan worden, laat het ons dan maar liever federaal houden, om gezichtsverlies te vermijden.
Waardoor er in de braadpan plaats komt voor een andere vette vis: wat meer autonomie
inzake arbeidsmarktbeleid. Nu, in de nota Vande Lanotte is het arbeidsmarktbeleid al quasi volledig overgeheveld. Dus is de boodschap:
splits simpelweg de werkloosheidsverzekering!
Splits de RVA! Want dat is zowat het enige dat federaal zou zijn overgebleven. De Vlaamse werkgeversorganisaties vinden dit een uitstekend idee.
Het hele theaterstuk van de afgelopen dagen lijkt dus vooral gericht op een verkaveling van een essentieel stuk van de solidariteit tussen de werknemers via de wacht- en werkloosheidsuitkeringen, en bij afgeleide ook de brugpensioenen.
Dat zou nodig zijn, zo wordt beweerd, voor een doelgerichter arbeidsmarktbeleid in de regio’s.
Alsof het ineens beter zou gaan met een gesplitste werkloosheidsverzekering. Zeker is dat je dan drie RVA’tjes krijgt, mét alle extra kosten vandien, maar zonder enige garantie dat die het beter gaan doen dan de RVA vandaag.
Zeker is dat je drie werkloosheidsreglementeringen krijgt, met alle problemen vandien voor werknemers, werklozen en bedrijven wier leven niet is opgesloten in één enkele regio. Zeker is dat je verzekering veel kwetsbaarder wordt voor schokken op de arbeidsmarkt, want hoe breder je draagvlak, hoe schokbestendiger je verzekeringsstelsel. Zeker is dat je zo de discriminatie tussen werklozen organiseert, want de verzekeringspremies - de sociale bijdragen – zijn in elk Gewest dezelfde, terwijl de rechten zouden verschillen. En zeker is dat je zo de mobiliteit binnen België nog meer gaat bemoeilijken.
Tegenover die zekere nadelen staan alleen onzekere baten.
Nu, zo’n zorgvuldige afweging van baten en kosten, dat zal de communautaire scherpslijpers wellicht worst wezen. Het gaat niet om de baten, maar eenvoudigweg om het schaden van de werklozen. Dat is geen intentieproces. Bij minstens één van de onderhandelende partijen staat het letterlijk in het verkiezingsprogramma:
geen wachtuitkeringen meer voor werkloze schoolverlaters, geen werkloosheidsuitkeringen meer voor langdurig werklozen en geen brugpensioenen meer voor oudere werklozen.

Je moet maar durven. De financiële crisis heeft zwaar huisgehouden op onze arbeidsmarkt. Gevolg 1: hoge jeugdwerkloosheid. Gevolg 2: in alle leeftijdsgroepen verloren veel mensen hun job, waarvan een deel inmiddels in de langdurige werkloosheid zijn beland. Gevolg 3: veel oudere werklozen krijgen overal de deur op de neus. In plaats van al deze mensen nu bij te staan en werk te maken van werk, staat hen een schrapping van of korting op hun uitkering te wachten. Zonder maar even stil te staan bij de oorzaken van hun werkloosheid: de financiële crisis zonder voorgaande. Beschamend.

Luc Cortebeeck
Voorzitter ACV

rerum novarum

Kameraden en vrienden, het is Hemelvaart. Jies-klim-op, de hoogdag waarop gelovige zielen van de katholieke overtuiging vieren dat Onze-Lieve-Heer na zijn dood en zijn verrijzenis ten hemel is opgestegen. Een bijzonder vreemde feestdag, dat is het minste wat je ervan kunt zeggen. Maar Hemelvaart is het vermelden en het vieren waard om één enkele reden: het is weer Rerum Novarum, dé hoogdag van de christelijke arbeidersbeweginig.

Dat betekent niet alleen receptie-tijd, maar ook degelijke inhoudelijke boodschappen.

In Leuven sprak Jan Renders, uittredend voorzitter van het ACW, over de uitdagingen van vandaag:

"De financiële en economische crisis heeft een schokgolf door de wereldeconomie gestuurd. De naschokken laten zich nog steeds hard voelen: de werkloosheid blijft stijgen, de overheidsfinanciën zijn zwaar in het rood gegaan en zullen slechts geleidelijk weer in evenwicht kunnen gebracht worden. In Europa – denk maar aan Griekenland – en in de hele wereld staan landen op de rand van een nooit geziene catastrofale situatie waardoor mensen zwaar moeten inleveren. De economie herstelt wel van de ergste schokken, maar zit nog lang niet op het oude niveau. Onze samenleving kampt tegelijkertijd met gekende, maar ook met nieuwe noden: er is nood aan economisch herstel, maar ook aan meer en betere sociale bescherming, aan vernieuwing in justitie, aan verbetering van de sociale veiligheid; er is nood aan bijkomende opvangplaatsen voor asielzoekers, aan een radicale aanpak van de armoede, aan een meer rechtvaardige duurzaamheid, want ook de klimaatverandering, de stijgende grondstof- en voedselprijzen zijn uitdagingen die enorme gevolgen kunnen hebben, vooral voor de meest kwetsbare mensen."

"Het zijn koppige extremisten langs beide kanten van de taalgrens die het beleid afhouden van wat mensen nu van de politiek verwachten: een krachtig antwoord op de nog groeiende werkloosheid. Mensen verwachten zekerheid over hun inkomen, willen een sterke sociale zekerheid waarvoor zij via hun loon ook toe bijdragen. Zij verwachten dat de overheid zorgt voor een verdraagzame en veilige samenleving. De mensen verwachten dat problemen worden aangepakt in plaats van mekaar voortdurend de schuld te geven van de mislukkingen."

Het ACW zou het ACW niet zijn moesten er ook geen oplossingen aangedragen worden:

"Meer dan ooit is er nood aan een betere herverdeling van inkomens en vermogens. Een rechtvaardigheidsagenda moet nu ook een herverdelingsagenda zijn: ze moet aantonen dat iedereen naar draagkracht een bijdrage levert. Dat ook de rijken aan deze verplichting niet ontsnappen. Dat ook de grote vermogens een ernstige bijdrage leveren voor een rechtvaardige fiscaliteit."

" Met een bedrag van 1,2 miljard euro kunnen we alle zieken, werklozen enleefloners een uitkering garanderen ter hoogte van de Europees bepaalde armoedegrens."

"Een stevig sociaal beleid is niet terug te brengen tot een paar simpele ideeën of knappe slogans. Een sociaal-rechtvaardige samenleving moet stoelen op een solidaire stroming in de samenleving. Solidariteit, een hartelijke en verdraagzame samenleving komt niet zomaar uit de lucht gevallen. Aan solidariteit moet gewerkt worden. En daarom zijn verenigingen en bewegingen nodig die inzet en engagement aanbieden en bemoedigen. Daarvoor zijn mensen nodig die geloven in een betere en gelukkiger wereld voor iedereen. Zijn mensen nodig die zich daar heel concreet willen voor inzetten."

In ons eigenste Gent sprak Luc Cortebeeck. Ik moet zeggen, hij bracht een inhoudelijk zeer sterke speech. Twee opvallende passages:

"De SOS Pieten van de arbeidsmarkt hebben inmiddels al een heel koffertje vol. Wat hebben we vandaag geleerd? Ten eerste: schrap de brugpensioenen en trek de pensioenleeftijd op. Ten tweede: jaag de werklozen op, jong en oud, en zet het hakmes in hun uitkeringen. Ten derde: maak dat de werkgevers sneller en goedkoper kunnen ontslaan, want hoe meer ontslagen, hoe meer kansen op een nieuwe job. Al hullen de Pieten van de arbeidsmarkt dat wel in prachtige dekmantels. De arbeidsmarkt moet worden gemoderniseerd, zeggen ze, en er moet meer mobiliteit komen. We moeten Denemarken achterna voor zijn flexicurity. En als het even kan ook Oostenrijk met zijn rugzakje bij ontslag... Het spijt me. Denk je nu echt dat je met flexicurity, met mobiliteit, met modernisering één extra job creëert. We moeten naar een werkgelegenheidsgraad van 75 % in 2020, denkt Europa. En het staat in de sterren geschreven dat dit op de Europese Raad van juni nog gaat bekrachtigd worden ook. Prima. We zijn nog altijd voor volledige werkgelegenheid. Maar welk beleid staat daar tegenover om meer jobs te creëren? Uiteraard is toeleiding naar jobs belangrijk. En uiteraard zullen we met zijn allen gemiddeld langer moeten werken. Maar alles staat of valt met het aanbod van jobs. En niet te vergeten met de kwaliteit van de jobs. Want wat is op dat punt al gedaan? De werknemers hebben inmiddels al ruim hun deel gedaan."

"Het zijn verduiveld boeiende tijden. Maar ook verduiveld moeilijke tijden. Het is niet onze aard de armen in de lucht te steken. En te stellen dat de politici het maar zelf moeten uitzoeken, maar dan zonder onze stem. Onze lijn is er altijd een vanvoorstellen doen, van verantwoordelijkheid nemen. En het zou goed zijn dat dekiezer dat ook doet. We vragen niet dat hij of zij zijn of haar woede opbergt. Maarwe vragen wel dat hij en zij die verontwaardiging ombuigen,voor een positief project kiezen, overtuigd van de bijdrage die het kan leveren aan de oplossing van de zware problemen. Zo’n positief project was Rerum Novarum. Als antwoord toen op de woede vanuit de Grote Miserie van de 19de eeuw. Laten we hier de inspiratie uit putten voor een nieuw project, gebaseerd op de gouden driehoek van werk- sociale zekerheid- fiscaliteit, een project voor rechtvaardigheid. Voor minder gaan we niet."

Lees op DeWereldMorgen.be meer over de toespraak van Cortebeeck en Renders.


Ook de 'christen-democratische vrienden' hielden toespraken, ex-premier Leterme deed een poging om zich te profileren maar bracht een bedroevend (doch niet verrassend) verhaal over 'de competitiviteit van onze ondernemingen' en uiteraard langer werken.
Een voorproefje van wat Leterme in gedachte heeft voor dat eerste:
"Hoezeer we ook weten dat onze Duitse broer zeer ver gaat in loonmatiging, wij hebben geen andere keuze dan te volgen."

Loonmatiging en langer werken, ik weet in elk geval al op wie ik niet ga stemmen.

Rerum Novarum!

kameraden en vrienden, het is vandaag Rerum Novarum, feestdag van de christelijke arbeidersbeweging.
Luc Cortebeeck, voorzitter van het ACV, had in zijn speech over de uitdagingen uit de crisis en uiteraard over de aankomende verkiezingen. Enkele opvallende passages:

Wij zitten dik in de miserie. Het regent collectieve ontslagen en bedrijfssluitingen. En wie het geluk heeft zijn job te houden, kampt met angst en onzekerheid, moet arbeid en loon inleveren om ontslagen af te houden.
Men spreekt van de moeder van alle crisissen omdat het niet alleen gaat om een crisis op de financiële markten, maar ook een economische, een ecologische en een sociale crisis en weldra komt ook de budgettaire crisis.

Een crisis als deze moet een antwoord krijgen. Meer nog dàt moet de allereerste beleidsprioriteit worden. Op alle niveaus. In Vlaanderen en België na de verkiezingen, internationaal en Europees. Ja, ook Europees. Er zijn politici die vandaag beweren dat Vlaanderen de uitweg is uit de crisis. Vlaanderen kan veel, maar dit zeggen is belachelijk.
Met 50000 waren we vorige vrijdag in Brussel, met 300000 tezamen met Madrid, Praag en Berlijn. We betoogden voor dat andere Europa, het Europa van de solidariteit. Een Europa van en voor de werknemers. Een Europa dat zorg draagt voor de wereld.
Alleen is de vraag: wie gaat de rekening betalen?
Ik gaf onlangs reeds een begin van antwoord: niet eerst en meest de werknemers en de niet-actieven. Met vanuit de pers en een deel van de rechtse opiniemakers direct een deel banbliksems tot gevolg.

Ik pas voor de remedies van diegenen die al van meet af aan het hele begrotingsdebat willen reduceren tot een debat over de uitgaven, om elk debat over nieuwe inkomstenbronnen uit de weg te kunnen gaan.
Dat zijn dan vaak ook diezelfden die ons jaar en dag hebben opgezadeld met het neoliberale receptenboek, van vrijheid en blijheid voor de financieel machtigen, die ons naar deze crisis hebben geloodst. Diegenen die nu weer alle wijsheid in pacht lijken te hebben, maar niet de wijsheid hadden deze crisis te zien aankomen, laat staan te voorkomen.
Diegenen die al jaren ons ongenoegen over de excessieve vergoedingen voor het topmanagement hebben weggewimpeld, maar nu beschaamd en schoorvoetend moeten erkennen dat deze uitwassen de crisis hebben aangewakkerd.

Dat men eerst en meest de inspanningen zoekt bij hen die ons in deze crisis hebben gestort. Bij hen die de afgelopen jaren nauwelijks inspanningen hebben gedaan. Bij hen die eerst en meest de vruchten gaan plukken van het crisisbeleid, als de beurzen opnieuw opveren.

Dat zijn de echte prioriteiten, zovele behoeften, zovele kansen om aan vele mensen zinvolle arbeid te geven. Want het antwoord op armoede is in de eerste plaats werk: waardig werk. En zekerheid, sociale zekerheid. En een goede uitbouw van de zorg: welzijnszorg. En fiscaliteit: een rechtvaardige fiscaliteit. Het zijn niet alleen de hoekstenen van een sociaal rechtvaardige samenleving waar wij aan bouwen, het zijn bovendien de perfecte bouwstenen voor een duurzame economie. De echte weg om uit de crisis te geraken.

Lees hier zijn volledige speech
Lees hier de Vlaamse verkiezingsprioriteiten van het ACV
Lees ook de speech van Jan Renders