Minerva brengt alternatieven voor de neoliberale begroting van Arizona

De progressieve denktank Minerva brengt een interessante analyse van de begrotingsplannen van onze neoliberale federale regering. In deze analyse ligt de focus op alternatieven.  

 

In het licht van de weerkerende begrotingsdebatten wil dit artikel maatregelen voorstellen die het begrotingstekort fors kunnen terugdringen en die tegelijkertijd het Belgische fiscale en sociale systeem rechtvaardiger maken. Wij tonen aan dat het mogelijk is om bijna 40 miljard euro vrij te maken in 2029 door de sterkste schouders meer te laten bijdragen en door uitgaven te beperken die economisch of op milieuvlak inefficiënt zijn, zonder de levensstandaard van de meerderheid van de bevolking aan te tasten.

 

Onze bedoeling is om aan te tonen dat het mogelijk is om het begrotingstekort op een andere manier terug te dringen. Voor een kritische discussie over de noodzaak om het begrotingstekort terug te dringen, verwijzen we naar andere artikels over het onderwerp: Lebeau, et al., 2025 en Van Doorslaer, 2025.

 

Onze voorstellen steunen op twee vaststellingen. De eerste is dat in België de belastingen regressief zijn: hoe meer geld je hebt, hoe lager het belastingtarief. In hun boek De paradox van ongelijkheid in België toont het team van André Decoster (2024) aan dat een gemiddelde Belg 42% belastingen en taksen betaalt op zijn totale inkomen, terwijl de rijkste 1% slechts een effectief tarief betaalt van 24%. Dat komt doordat de fiscale architectuur toelaat dat de rijksten bepaalde belastingen vermijden en doordat inkomsten uit kapitaal (dividenden, huurgelden, meerwaardes op aandelen enz.) weinig belast worden in België. Een deel van de maatregelen die wij voorstellen trekt die scheve situatie recht.

 

De tweede vaststelling is dat een aanzienlijk deel van de begrotingstekorten te wijten is aan de erosie van de inkomsten van de staat en van de sociale zekerheid. In 2024 lagen die inkomsten 17,6 miljard lager dan in 2014, bij gelijke omstandigheden (Somers, 2025). De maatrelen die de Arizona-regering aangekondigd heeft, zouden de fiscale inkomsten van de staat met nog eens 8 miljard euro per jaar doen afnemen vanaf 2029. De meerderheid van die inkomstendalingen komt voort uit de onvoorwaardelijke toename van steunmaatregelen aan privébedrijven. Die namen de afgelopen jaren sterk toe (Van Tichelen et al., 2025 en Godefroid et al., 2025). Onze voorstellen willen sommige van die maatregelen, die in de wetenschappelijke literatuur als inefficiënt bestempeld worden, beperken.

 

 

 

 

Turteltaks

Volgende maand, zijnde dus nu dinsdag, gaat de 'Turteltaks' in werking. Een simpele, schandalige extra belasting.

De PVDA organiseerde gisteren een 'pay back dag', een protestactie tegen deze Turteltaks.
Peter Mertens zei het volgende  “Wij willen een duidelijk signaal geven: waarom moeten wij opdraaien voor de woekersubsidies aan commerciële zonnepanelenparken van multinationals als Katoen Natie? Elk gezin, elke alleenstaande, elke zelfstandige betaalt 100 euro Turteltaks, terwijl de dertig grootste multinationals buiten schot blijven. Is dat de ‘solidariteit’ waarover minister Turtelboom het heeft? Dat is onaanvaardbaar. Wij gaan door tot de Turteltaks is afgeschaft!”

PVDA laceerde ook haar alternatief, het PayBackPlan.

1. een zonneplantagetaks op commerciële zonneplantages zoals die van Fernand Huts en Jan De Nul. Die roomt onverantwoorde woekerwinsten af en brengt 115 miljoen euro op. 
2. investeringen in zonne-energie en windenergie. De PVDA stelt voor de geplande biomassacentrales te vervangen door windmolens op land, en door zonnepaneleninstallaties. Dat is duurzamer, ecologischer en goedkoper, en het brengt 186 miljoen euro. 
3. de nucleaire woekerwinsten van Electrabel moeten geïnvesteerd worden in groene stroom, in plaats van ze uit te keren aan aandeelhouders. Dat levert 194 miljoen euro op.

De drie maatregelen leveren samen 495 miljoen euro op, berekende de PVDA-studiedienst, precies evenveel als de Turteltaks moet opbrengen.

lees vooral zelf het PayBackPlan (pdf)

meer info ook hier: www.turteltaks.vlaanderen, samen met www.turteltaks.info, www.turteltaks.net, www.turteltaks.org en www.turteltaks.online.

milde werkloosheid en hoge belastingen?

David Pestieau, van het linkse weekblad Solidair, geeft een wel zeer rake commentaar op de zogenaamde studies die een neoliberale agenda helpen doordrukken, met 'objectieve' argumenten:

“België heeft een van de meest milde systemen van werkloosheid in Europa.” “België is een van de landen met de hoogste belastingdruk.” O die studies, die de lopende hervormingen goedpraten met een aureool van wetenschappelijkheid.

Natuurlijk is het allemaal selectief. Onze bewindvoerders willen andere vergelijkingen niet gemaakt zien. Dat onze pensioenen vergeleken met die in de buurlanden tot de laagste behoren, bijvoorbeeld. Of dat België maar 8% sociale woningen heeft, tegen 18 % in Frankrijk en 36% in Nederland.

Het uitgangspunt van die studies is al gekleurd. Neem nu de studie over de belastingen. Jazeker, België is een fiscale hel voor wie een loon krijgt. Loontrekkers betalen gemiddeld 28,1% belastingen en 27,3% sociale bijdragen. Gaat de studie die belastingdruk helpen verlichten? Of zal ze gebruikt worden om de fiscale cadeaus aan de bedrijven – 19,5 miljard in 2010 – blauwblauw te laten? Of om de verlaging van de patronale sociale bijdragen – 10,4 miljard in 2012 – goed te praten? De patroons betalen nochtans amper 11,8 % belasting op hun winst. Al helemaal stil blijft het over de aberratie dat de grote fortuinen met 0,58% belasting op hun inkomsten wegkomen.

Toch kan het nog erger. Met de steun van minister van Financiën Steven Vanackere vraagt de Europese Commissie nieuwe verminderingen van de patronale sociale bijdragen en een verhoging van de taks op energieverbruik en op afval. Zo ga je van een fiscaliteit op basis van de inkomens richting de sociaal onrechtvaardigste fiscaliteit: genre groene btw.

Onze bewindvoerders willen andere vergelijkingen niet gemaakt zien. Dat onze pensioenen vergeleken met die in de buurlanden tot de laagste behoren, bijvoorbeeld

En dan de studie over de Belgische mildheid voor werklozen. Zorgt de werkloosheid in ‘minder milde’ landen zoals Duitsland voor miljoenen armen? Jammer dan. Wil minister Monica De Coninck “de stok” hanteren, zoals ze zegt, om “een stimulans te hebben om werk te vinden”? Jammer dan dat een werkloos gezinshoofd 110 euro per maand zal verliezen, en een samenwonende zelfs 40 procent zodat hij het met 484 euro per maand moet stellen. Heeft de minister het rapport 2012 van het Planbureau niet gelezen? Daarin staat dat het aantal werklozen in 2012-2014 met 64.000 zal stijgen “door de zwakke economische groei en het effect van de hervormingen, vooral het verhogen van de leeftijd van vervroegde pensionering”. De stok van De Coninck zal hard slaan. Hij zal mensen in de armoede kloppen, terwijl de kans op werk vermindert.

Zo laten hún studies óns opdraaien voor de crisis. Moeten wij de bewindslui krediet blijven geven? Christine Lagarde van het IMF had het in zeer ondiplomatische bewoordingen over de Griekse ouders die hun verantwoordelijkheid moeten nemen als hun kinderen lijden onder de besparingsmaatregelen. Ouders moeten hun belastingen betalen, zei ze, en ze vergat te vermelden dat zijzelf geen cent belasting betaalt op haar salaris van 380.000 euro.

Wij zijn die priemende vinger beu. We willen het niet meer horen dat we “boven onze stand leven” door de “te milde” sociale zekerheid. Júllie verrijken zich met ónze middelen. Het is genoeg geweest!

The Story of Broke

Kameraden en vrienden, je zou het niet zeggen maar we leven in een zeer rijk land.

Toch moet er bespaard worden en is er geen of nauwelijks geld om te investeren in een betere toekomst.

De gasten van storyofstuff.org hebben een leuke video gemaakt over the story of broke. Amerikaans maar meer dan genoeg toepasselijk op ons eigen Belgenland.

Veel kijkplezier:

Snoeien om te groeien?

Ferre Wyckmans, van de Landelijke BediendenCentrale, stelt zich heel wat vragen bij het discours van de laatste tijd.
'we moeten snoeien om te groeien', 'we moeten af van de taboes', 'de index tast onze concurrentiepositie aan', en ga zo maar door. Allemaal neoliberale dooddoeners die geen aanvaardbare basis zijn voor een verstandig en doordacht sociaal beleid.

We nemen het hier bijna integraal over:

“We zullen het allemaal voelen”, is de dooddoener die politici uitspreken om in te hakken op verworvenheden die het resultaat zijn van meer dan 125 jaar sociale geschiedenis. Als politici verkondigen dat we ‘af moeten van de taboes’, weten we maar al te goed dat ze het vooral over sociale taboes hebben. Andere taboes blijven moeiteloos overeind: de vraag naar een rechtvaardig geïnde vennootschapsbelasting, de roep om de afschaffing van de notionele intrestaftrek, het pleidooi voor een belasting op grote vermogens. Aan die taboes mag blijkbaar niet worden getornd.

Het debat over de werkloosheid kan je niet reduceren tot een louter statistisch discours. Werkloosheid is geen comfortabele fauteuil waarin luieriken zich nestelen. Het is een harde bank, net zoals veel jobs onaanvaardbaar hard zijn. Slechtbetaalde banen, met werkomstandigheden die niet meer van deze tijd zijn, vormen geen goed alternatief. De maatschappij en de politieke klasse moeten interesse tonen om de werkomstandigheden, dus ook de lonen, aan te passen. Heeft het enige maatschappelijke meerwaarde om werklozen te viseren en in hun uitkeringen te snoeien zodat ze letterlijk uit armoede een haast even armoedige baan moeten aannemen?

Natuurlijk niet.

Meer armoede

De spaarquote in ons land zit in de lift. In de mondiale statistieken spannen de Belgen de kroon als het over spaargeld gaat. Wel te verstaan: de gemiddelde Belg. Tegelijkertijd geven àlle, ik herhaal àlle, Vlaamse, Belgische, Brusselse en Europese studies, aan dat de armoede in ons land toeneemt. Er zit dus flink wat fout.
Nu al is er een gigantisch verschil tussen wat echte rijken aan inkomens en vermogens hebben en de situatie van de Belgische middenmoot. De verschillen tussen wie bovenaan de inkomensladder staat en het toenemende aantal onderaan nemen hallucinante proporties aan. Zo’n probleem los je niet op door de laagste inkomens van werkenden of werklozen onderling anders te verdelen onder het mom van de solidariteit.
Nog maar eens wordt de index onder druk gezet omdat die de concurrentiekracht van onze economie zou aantasten. De tegenstanders van de index willen niet horen dat het mechanisme juist bewerkstelligde dat mensen hun koopkracht behielden. Zonder index zouden alle werkenden en alle sociaal verzekerden hun koopkracht zien achteruitgaan. Durft er iemand met politieke verantwoordelijkheid dat zo letterlijk, oog in oog met een kiezer, te vertellen? Wie de index afschaft, zit in de zakken van alle werknemers.
Snoeien om te groeien is in de landbouw misschien een goed principe. Maar op sociaal gebied is deze methode absoluut te mijden.

Duitsland

Vergelijken met wat er rondom ons gebeurt, lijkt misschien de redelijkheid zelve. Maar dat is niet zo. In Duitsland verminderde de reële koopkracht, lees: werknemers gingen daar minder verdienen. Vergelijken met Duitsland betekent in wezen dat je pleit voor lagere lonen om de concurrentiekracht te ondersteunen. De vakbonden vinden zoiets een heilloze weg. Zij weten gelukkig beter en beseffen dat het onverstandig zou zijn om de Duitsers blindelings achterna te lopen.
Alles wat er aan sociale verworvenheden bestaat voor werknemers en sociale uitkeringstrekkers is er gekomen omdat de vakbonden overtuigende argumenten uitspeelden en strijd leverden. Dit is ons erfgoed dat we samen delen. Wie een aanslag pleegt op die verworvenheden, tast onze eigenheid aan. Geen sprake van dus!

voorstellen om uit het slop te geraken

Kameraden en vrienden,

om uit de crisis te geraken moeten we bezuinigen, besparen en langer werken. En vooral niet vast blijven hangen aan achterhaalde zaken zoals sociale zekerheid en pensioenrechten.

Dit krijgen we dagelijks op onze boterham, een hoop neoliberale dogmatiek. Het ACV en ABVV hebben een gemeenschappelijk 13-puntenplatform om uit de crisis te geraken.

Blinde herstructureringen, delocalisaties en massale ontslagen komen bovenop de gevolgen van de financiële crisis, die schade blijft aanrichten. Voor het ABVV en het ACV moet het Belgisch overheidstekort geleidelijk weggewerkt worden in het licht van de groeivooruitzichten, zodat de factuur niet naar de toekomstige generaties doorgeschoven wordt.
Bovendien weigeren wij dat de ontsporingen van het neoliberalisme nogmaals betaald worden door de werknemers en de sociaal gerechtigden want zij zijn het slachtoffer van een crisis die veroorzaakt werd door onverantwoord winstbejag. Wij zeggen dan ook neen tegen BLINDE BEZUINIGINGEN voor de werknemers en de sociaal gerechtigden. Omdat blind bezuinigen een deel van het probleem is, maar niet de oplossing ervan.
Bovendien vinden de vakbonden dat de oplossing voor het wegwerken van het overheidstekort gezocht moet worden in nieuwe inkomsten, eerder dan in het verlagen van de overheidsuitgaven.

ACV en ABVV eisen dan ook, in de eerste plaats in België, maar ook in Europa:

1. Kwaliteitsvolle jobs als resultaat van duurzame groei en een echte economische relance. Dit vereist een gecoördineerd beleid op Europees vlak.

2. Het behoud van de automatische indexering van alle lonen en sociale uitkeringen in België. Niet de index is het probleem, maar wel de hoge prijzen (energie, voedingsprijzen…).

3. Lonen en sociale uitkeringen als economische schokdempers die de koopkracht van de werknemers - de motor van onze economie en werkgelegenheid - op peil houden.

4. Het behoud van onze brugpensioenregelingen (die de gemeenschap minder kosten dan de werkloosheidsuitkeringen) en responsabilisering van de werkgevers die oudere werknemers blijven ontslaan.

5. Het behoud van tijdskrediet als instrument om een evenwicht te zoeken tussen werk en privéleven en als middel om extra jobs te creëren.

6. Het behoud van de huidige werkloosheidsuitkeringen, met inbegrip van de bestaande degressiviteit , als middel om inkomensverlies bij ontslag te verzachten.

7. De verplichting voor de werkgevers om alle werknemers die beschikbaar zijn (jongeren, niet-Europeanen, (zwangere) vrouwen, laag- of kortgeschoolde werknemers) een kans te geven op een job. Ook oudere werknemers die nog kunnen werken verdienen een kans.

8. Sterkere openbare diensten als onontbeerlijk instrument van herverdeling van de rijkdom. Dit betekent het behoud en zelfs de verbetering van het huidige aanbod. Dit valt niet te rijmen met stappen naar verdere privatisering .

9. Een doeltreffende en transparante regulering van de financiële sector, en de opheffing van het bankgeheim.

10. Een rechtvaardige fiscaliteit waarbij elke beroepsgroep op een correcte wijze en volgens draagkracht bijdraagt. Ook de financiële inkomens moeten correct belast worden (incl. meerwaarden). Vandaag betalen ondernemingen uiteindelijk slechts 11,8%. Dit is het resultaat van allerhande aftrekposten en vooral de notionele intrestaftrek. Deze laatste is al goed voor meer dan 5 miljard euro per jaar. Er moet gestopt worden met fiscale cadeaus aan de ondernemingen die geen werkgelegenheid of nieuwe investeringen creëren en dus moet de huidige notionele intrestaftrek weg.

11. We willen een taks op de financiële transacties , zoals voorgesteld door Europa, en een daadwerkelijke strijd tegen fiscale fraude.

12. De uitgifte van euro-obligaties om de aanvallen van de speculanten af te weren en de lidstaten toe te laten een economie in dienst van de werknemers aan te zwengelen door terugbetaling van hun leningen tegen correcte intrestvoeten.

13. Meer globaal, een Staatshervorming en een regeerprogramma die de solidariteit tussen mensen in stand houden en geen concurrentie tussen de werknemers invoeren.
Een beleid dat ongelijkheid organiseert tussen burgers en tussen inkomens leidt onvermijdelijk tot onrechtvaardigheid.

We willen geen samenleving waar enkel de sterksten kansen krijgen en waar de zwaksten een zeer groot risico op armoede lopen. België scoorde op die terreinen tot nu toe redelijk. We willen niet dat dit door een anti-sociaal beleid op het spel wordt gezet.

Elio, goed nieuws. We hebben je 8 miljard gevonden!

Elio Di Rupo is samen met de andere regeringsonderhandelaars op zoek naar 8 tot 10 miljard euro om het begrotingstekort voor 2012 dicht te rijden. Wel, we hebben goed nieuws voor hem: wij hebben zijn miljarden gevonden.

Om Elio Di Rupo bij te staan met goede raad voert de PVDA actie via e-mail en sociale netwerken. De formateur mag zich aan een stapel post-it’jes verwachten om op zijn koelkast te kleven. De PVDA verdeelt momenteel namelijk duizenden van die digitale plakbriefjes die de mensen kunnen doormailen naar Elio Di Rupo om hem eraan te herinneren dat de miljonairstaks 8 miljard euro opbrengt.

De actie is een initiatief van de Miljonairstaks Fanclub en de PVDA. De bedoeling is om het voorstel voor de invoering van een miljonairstaks in ons land kracht bij te zetten.

De miljonairstaks is een belasting van 1% op de vermogens boven de één miljoen euro, de eigen woning niet meegerekend. Zo’n miljonairstaks zou 8 miljard euro opleveren en dat is al het grootste deel van het bedrag waarnaar Elio Di Rupo op zoek is. Bijkomend voordeel is dat deze belasting niet raakt aan de koopkracht van de werkende mensen, wat ons land nog verder in crisis zou storten. Als we naast deze maatregel ook nog eens de notionele interesten afschaffen – die komen toch maar ten goede aan bedrijven als ArcelorMittal die jobs vernietigen – dan komen we aan de 10 miljard waar de regeringsonderhandelaars naar zoeken.

het rendement van de 'miljonairstaks'

Kameraden en vrienden,

in deze tijden van besparingen en vooral dreigende besparingen (waarom denk je dat de onderhandelingen zo lang aanslepen, niemand wil de hete aardappel) is het belangrijk om een indrukwekkend alternatief in de verf te zetten.

Een belasting op de grote vermogens



De PVDA heeft alle argumenten voor een 'miljonairstaks' eens op een rijtje gezet.

Een belasting op de vermogens boven de 1 miljoen euro, bovenop een eigen woning van boven de 500.000 euro.

Een belasting van 1% voor de vermogens boven de 1 miljoen euro, 2% voor de vermogens boven de 2 miljoen euro en 3% voor de vermogens boven de 3 miljoen euro.

Dit gaat voor alle duidelijkheid over de 2% grootste fortuinen van het land en over 88.000 gezinnen.

Een dergelijke 'belasting' van 1, 2 of 3% levert de Belgische staat 8.724.100.000 euro op.

Lees de volledige studie van Marco Van Hees.

Wordt fan van de Miljonairstaks.