Kantelpunt over de National Security Strategy van Trump

 

In één week kidnapt Donald Trump de president van Venezuela, bedreigt hij Colombia/Mexico/Cuba én kondigt hij aan Groenland te willen overnemen. Als je Trump bezigt hoort, denk je: die man is knettergek. Maar er is meer. Er zit een logica in die chaos. Het past allemaal in een groter plan, en dat plan staat openlijk op papier, op 33 A4-tjes. In deze aflevering van KANTELPUNT legt Peter Mertens de nieuwe roadmap van Trump bloot: de nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie van de Verenigde Staten. Daarin staan 3 prioriteiten: Exclusieve controle over het westelijk halfrond Voorbereiding van een directe confrontatie met China Europa naar plek 3 — de Europese Unie klein en verdeeld houden Waarom begint het verhaal in Venezuela? Waarom komt Groenland meteen op tafel? En waarom wil Washington “verzet” binnen de Europese Unie “aanwakkeren”?

 

 

 

 

 

Kantelpunt over Trump, Venezuela en de normalisering van oorlogsmisdaden

De compleet geschifte, extreem-rechtse oranje oplichter in het Witte Huis voert de spanning met Venezuela nog verder op. Na een reeks gerichte moordaanslagen heeft het Amerikaans leger een olietanker gekaapt op volle zee. Een daad van piraterij. Moorden, piraterij en steeds luider wordende dreigementen.

 

Op zo'n moment is er gelukkig Kantelpunt, de podcast van Peter Mertens. 

 

 

 

 

Veel luisterplezier.  

 

 

Muiterij met Vijay Prashad

 Op deze zaterdag een documentaire. Een aflevering van de minireeks Muiterij, naar aanleiding van het boek van Peter Mertens, 'Muiterij. Hoe onze wereld kantelt'. In deze afleving komt Vijay Prashad aan het woord, historicus, schrijver en directeur van Tricontinental: Institute for social studies.

 

Wij gaan met Peter mee van Londen tot Johannesburg, op zoek naar meer context bij die muiterij die vandaag zo hard leeft. Dit is het laatste deel van de docuserie Muiterij. Peter Mertens is in Johannesburg, Zuid-Afrika, voor Dilemmas of Humanity, een conferentie gevuld met activisten, muziek en hoop. Op die conferentie ontmoet Peter Vijay Prashad, een Indische historicus met onwaarschijnlijk interessante inzichten in de geschiedenis van de ontwikkeling van het globale Zuiden. Hoe die landen moesten strijden tegen kolonialisme, voor onafhankelijkheid. En hoe het tientallen jaren heeft geduurd om hun politiek en economie te herbouwen. De wereldverhoudingen zitten scheef. Maar daar komt verandering in. Het Zuiden is niet meer het schoothondje van het Noorden. Daar kunnen een aantal vastgeroeste conservatieven niet goed mee om. Het is nog maar de vraag hoe deze veranderingen zich verder ontwikkelen. 

Manifiesta: 'Solidariteit is waar alle rechtse partijen zoveel schrik voor hebben'

Beste vrienden,

Manifiesta was, wederom, serieus de moeite.  Voor mij de beste editie tot nog toe.

Een vaste waarde op Manifiesta is de Slotmeeting, mét speech van Peter Mertens. Ik geef enkele zeer rake passages:

IHet kleine meisje Pia is negen maanden oud en lijdt aan een dodelijke spierziekte. Het medicijn is alleen in de Verenigde Staten beschikbaar en is onbetaalbaar. Eén komma negen miljoen euro voor één inspuiting.

Uw geld of uw leven. Beter gezegd: uw geld, of het leven van uw kind.

Dat is gewoon misdadig.

Zit de producent van het medicijn, Novartis, dan in geldnood, vraagt een mens zich af? Neen, Novartis is alles behalve een bedrijf in moeilijkheden. Novartis boert goed. Heel goed zelfs. De farma-multinational maakte vorig jaar 11,5 miljard euro winst. Winst.

Kost het medicijn voor Pia dan misschien zoveel, omdat Novartis jarenlang veel geld heeft gepompt in onderzoek en ontwikkeling ervan? Absoluut niet. Niet Novartis heeft voor de wetenschappelijke doorbraken gezorgd, maar universitaire onderzoekscentra. Met ons belastinggeld. Pas vorig jaar kocht Novartis het patent op. Om er vandaag zwaar geld uit te slaan.

Eén komma negen miljoen euro voor één inspuiting.

Het is waanzin.

“Het is waanzin om de wereld te accepteren zoals hij is”, zei Jacques Brel. “Het is waanzin om niét te strijden voor een wereld zoals hij zou moeten zijn.”

En Jacques Brel heeft gelijk.

We kunnen dat niet accepteren. Dat dolgedraaide kapitalisme. Dolgedraaid door commercie, winstzucht, en egoïsme.

Ons land loopt vol toppolitici die over alles en nog wat een meninkje tweeten. Maar over de woekerprijzen van de farma-maffia hoor je ze niet. Ze zwijgen over de vermarkting en de plundering van onze gezondheidszorg. Meer nog. Ze organiseren het.

Zorg dient niet om geld uit te slaan. Zorg dient om mensen mens te laten zijn. Niet de centen moeten centraal staan, maar de mensen. Dat is een van de grondredenen waarom Geneeskunde Voor Het Volk is opgericht. Tegen de stroom in.Je hebt voorvechters nodig om verandering af te dwingen. Social Justice Warriors. Rebellen met een hart die de handschoen dúrven opnemen tegen Big Farma, in plaats van te plooien voor de lobby. Mensen als dokter Dirk Van Duppen, een rebel met een warm hart voor zijn patiënten, die al jaren campagne voert voor betaalbare geneesmiddelen. Merci, Dirk!

Want om de sociale afbraak te kenteren en extreemrechts te counteren, heb je een sterke authentieke kracht op links nodig. De traditionele partijen zijn het noorden kwijt en lopen op de klippen. En dan komen Tom Van Grieken en Dries Van Langenhove aangevaren met hun lekkende reddingssloepen. Het Vals Belang. Ze beweren op te komen voor onze gezondheidszorg, maar in het parlement steunen ze de jacht op langdurig zieken. Ze doen alsof ze opkomen voor het werkvolk, maar ze stemmen voor de loonblokkering. Ze beweren op te komen voor de gewone Vlaming, maar ze beschermen de toplonen van politici en de winsten van grote multinationals. 

Het Vlaams Belang, dat is de mensen tegen elkaar opzetten om het rijkste volk buiten schot te laten.

Beste vrienden, de normalisering van het fascisme is verontrustend, en daar draagt ook de N-VA toe bij. Een discours dat racisme relativeert en het Vlaams Belang normaliseert, een discours tegen vakbonden, tegen het middenveld, tegen kunstenaars en academici … dat alles effent het pad voor extreemrechts. Dat zie je ook in de ‘startnota’ van de N-VA voor de nieuwe Vlaamse regering. ‘Echte burgers’ tegenover ‘tweederangsburgers’, Vlamingen tegenover Walen, werkende mensen tegenover mensen die te ziek zijn om te werken.

Wij zeggen: No Pasaran!

Wij hebben de rode driehoek gedragen tijdens de kiescampagne, op verkiezingsavond. Wij blijven de rode driehoek dragen in het parlement.

Om extreemrechts te verslaan heb je klare taal nodig. Een positief, radicaal, en links alternatief. Tegen mensen die op een wachtlijst staan voor sociale voorzieningen zeggen wij: uw vijand staat niet onder u op de sociale ladder. Uw tegenstander is niet de Syriër, niet de migrant, niet diegene die op de vlucht slaat voor oorlog en geweld. Uw tegenstander, dat is die kleine elite van multimiljonairs en multinationals aan de top van de maatschappij. Wij zeggen tegen de mensen: recht uw rug, en verzet u tegen de echte tegenstander. Recht uw rug en kijk naar boven.

Beste vrienden,

Tien jaar lang hebben de traditionele partijen in Europa ons verteld dat besparen en bezuinigen de economie weer nieuw leven zou inblazen. In werkelijkheid staan we opnieuw aan de vooravond van een nieuwe recessie.

Het is genoeg geweest. We moeten als samenleving opnieuw het roer in handen nemen. Durven te investeren in plaats van alles te verpatsen aan de rendementsjagers van de markt. Investeren in publiek onderzoek, investeren in gezondheidszorg die voor iedereen betaalbaar is, investeren in excellent onderwijs waar élk kind telt en mee is, investeren in hernieuwbare energie in publieke handen, investeren in duurzame jobs.

Dat is wat we nodig hebben. In plaats van ons te te laten verdelen door racisme of separatisme, werken we samen aan een ambitieus plan. Openbaar vervoer. Publieke huisvesting naar Weens model. Hernieuwbare energie. Onderwijs. Gezondheidszorg. Pensioenen. Daar ligt de toekomst. We hebben jaarlijks tien miljard euro nodig om dat op de rails te zetten.

Links, beste vrienden, heeft sterke principes nodig, om tegen de wind in te lopen. Links heeft durf nodig, om de dingen te benoemen zoals ze zijn, durf ook om tegen dure schenen te willen schoppen. Links heeft een goed ethisch kompas nodig, om niet omgekocht te worden door de lobby van het grote geld. Links heeft leergierigheid nodig, om te leren van anderen, van zovele ervaringen in de zoektocht naar een rechtvaardige wereld. Principes, durf, een ethisch kompas, leergierigheid, dat zijn de sterke kanten van onze partij. Authentiek links.

Lees de volledige toespraak.

Graailand on tour

Peter Mertens heeft met 'Graailand' wederom zeer straffe kost bijeengebracht.
Vanavond kun je naar de Gentse Vooruit naar een boekvoorstelling.

Pascal Debruyne en Dominique Willaert gaan in sofagesprek met Stef Doise (LBC-NVK), Angeline Van Den Rijse (ABVV, Algemene Centrale), Ewald Engelen (financieel geograaf aan de Universiteit van Amsterdam, publicist in o.a. De Groene Amsterdammer), Sofie De Graeve (Furia), Jeroen Robbe (LABO vzw), Sacha Dierckx (Progressieve denktank Minerva), Saïda Isbai (Hart Boven Hard) en Peter Mertens himself.

Aminata Abdoul en Fatih zorgen voor muziek. Cartoonist Joris Vermassen alias Fritz Van den Heuvel neemt op pittige manier de graaiers op de korrel. Lezers Mohamed Omar (Engage) & Hagar Rebahi vertellen u graag wat zij ervan vonden.

Vooruit - 20u - volledig gratis - schrijf je in: https://vooruit.be/nl/show/detail/11885/Peter_Mertens

Zijn wij te gevoelig of is deze wereld ongevoelig?

Vorig weekend kwamen 19.000 progressieven samen in Bredene voor Manifiesta.

Peter Mertens, voorzitter van de PVDA, hield een straffe toespraak. Een opmerkelijke passage:

Je kon deze zomer geen krant openslaan, of je struikelde over de burkini. Wie heeft er hier in Bredene al een burkini gezien? Ze zijn moeilijker te spotten dan een Pokémon, maar voor een deel van onze regering is het klaarblijkelijk wél een topprioriteit.
En terwijl de regering grote debatten wijdt aan badpakken, wordt er gezwegen over Jordy.
Jordy was negentien jaar. Hij stierf twee weken geleden in een tentje op een camping in Gent.
Gestorven van honger en ontbering, opgegeven door de officiële instanties, een ‘lastig dossier’.
"Te gevoelig voor deze harde wereld", zo zei iemand. Was Jordy te gevoelig, of is deze wereld ongevoelig?
Ja, zijn wij te gevoelig, of is deze wereld ongevoelig?
Zijn wij te gevoelig als we spreken over de situatie in de rusthuizen? Drie euro per dag, dat is de prijs die sommige rusthuizen besteden aan maaltijden voor onze bejaarde ouders en grootouders. Drie euro! Niet voor één maaltijd, maar voor drie maaltijden per dag. Drie euro! Dat is de prijs van twee blikken kattenvoer in de Colruyt.
Zijn wij te gevoelig als wij spreken over de wachtlijsten voor autistische kinderen?
Over Françoise bijvoorbeeld, de mama van Pieter, die geen plaats vindt voor haar kind en nu zelf klacht heeft ingediend bij de staat. In de Franstalige gemeenschap zijn er slechts 1.100 plaatsen voorzien voor 11.000 autistische kinderen. Slechts plaats voor één kind op tien.
Vrienden, hoe wij voor de Pieters zorgen, hoe wij voor de Jordy’s zorgen, hoe wij onze ouders en grootouders behandelen als ze noodgedwongen naar het rusthuis moeten, dat zegt véél over de samenlevingskeuze die de rechtse regeringen maken.

Als er in dit land een noodtoestand wordt uitgeroepen, dat het dan een sociale noodtoestand is

Wij doen hier een belofte.
Wij doen hier op ManiFiesta de belofte dat wij nooit zullen zwijgen.
Dat we dit niet laten passeren.
Dat wij onze ogen niet dichtdoen voor dit sociale onrecht.
Dat wij blijven strijden voor een samenleving waar de mensen eerst komen in plaats van percenten en dividenden.
Als er in dit land een noodtoestand wordt uitgeroepen, dat het dan een sociale noodtoestand is.
Dat het dan een noodtoestand is voor jongeren die nergens terecht kunnen, voor mensen die op wachtlijsten kamperen, voor kinderen die met een lege brooddoos naar school trekken, voor gezinnen die een betaalbare woning zoeken, en voor iedereen die van het kastje naar de muur wordt gestuurd.

de volledige speech

'deze regering is kwetsbaarder dan wij denken'

1 mei is een plezante feestdag, altijd schoon weer, stoeten,  en vooral congé. En vooral een strijddag!

Peter Mertens, voorzitter van de PVDA, gaf in zijn 1 mei-speech volgende strijdbare boodschap:

Beste kameraden, deze regering is kwetsbaarder dan wij denken. Niet alleen rond de privileges van de ministers. Niet alleen rond de Turteltaks. Maar ook rond de politiek die zij voert. Dat is de politiek van het verleden. Dat is de politiek van de kloof tussen rijk en arm. Dat is de politiek die in scherven uiteen is gevallen tijdens de bankencrisis van 2008.
Wij kunnen deze regering doen buigen. Wij hebben nu nood aan een grote sociale beweging. Makkelijk is dat niet, maar zij zijn kwetsbaar. Net zoals de generatie die de 8-urendag heeft afgedwongen. Net zoals onze broeders en zusters vandaag in Frankrijk de regering onder druk zetten. Wij zullen de oproep tot een grote betoging einde mei volop ondersteunen. En wij zullen ook de oproep om tot een algemene staking te komen volop ondersteunen. Deze eerste mei, beste kameraden, is een strijddag. Het is het begin van een nieuwe sociale lente.

lees de volledige speech op pvda.be

Dag tegen Racisme: 'de rug rechten en omhoog kijken'

Peter Mertens, voorzitter van de linkse PVDA, stuurde deze verklaring de wereld in naar aanleiding van de Internationale Dag tegen het Racisme.

Op deze Internatonale Dag tegen Racisme en Discriminatie is het goed te weten wat discriminatie doet. Het tast ons gevoel voor onrecht aan. Het laat ons wennen aan ongelijkheid en onrecht. In plaats van empathie komt afkeer. In plaats van solidariteit komen verwijten. Discriminatie maakt dat we slachtoffers van onrecht misprijzen, en hen zelf de schuld geven van hun situatie. Het zorgt er ook voor dat we 'argumenten' beginnen te zoeken om de discriminatie goed te praten, net zoals in de 'Verdeelde Klas'. Hoewel de discriminatie van de blauwogen arbitrair beslist werd, legden de kinderen al snel totaal onbestaande verbanden tussen blauwe ogen, intelligentie en karakter. Het onrechtvaardige werd gerechtvaardigd, en ongemerkt sloop een meerderwaardigheidsgevoel binnen voor de enen, en een minderwaardigheidsgevoel voor de anderen.

Uiteindelijk leert discriminatie ons om naar beneden stampen, en niet naar boven. Het is geen toeval dat racisme en discriminatie in de meeste gevallen gericht is naar bevolkingsgroepen die onderaan de sociale ladder staan. Discriminatie en racisme richten zich op de zwaksten. Op je buur die een sociale woning krijgt, en niet op de partijen die al jaren te weinig sociale woningen bouwen. Op je allochtone collega bij de voetbal, omdat hij wel een job heeft gevonden en jij niet, en niet op het beleid dat steeds meer hamburgerjobs mogelijk maakt en steeds minder voor vaste contracten gaat. Alles wat ons verdeelt, verzwakt ons. We hebben er net alle belang bij om samen de rug te rechten en naar boven te kijken, en samen op te komen voor een ambitieuze investeringspolitiek die echt investeert in betaalbare woningen, een plaats voor elk kind in de crèches en in het onderwijs, toegankelijke zorg, een democratisch jeugdbeleid en vast werk.

Het kan anders, het moet anders. Discriminatie is van vorige eeuwen. Diversiteit is realiteit geworden. In steden zoals Antwerpen en Brussel is de meerderheid ondertussen divers en heterogeen. Dat is aanpassen voor wie het anders heeft gekend. En het is gewoon voor wie er is opgegroeid. 'Tolerantie troef, bij de 15- tot 21-jarigen in de stad', zo schreef Gazet Van Antwerpen onlangs op basis van een uitgebreid opinie-onderzoek onder Antwerpse jongeren. 'Van thema's als een migratiestop of het dragen van een hoofddoek liggen ze al lang niet meer wakker.'. Zij zien de diversiteit als een positief aspect van hun stad. De politiek moet zich daar aan aanpassen, en van samenleven een prioriteit maken. Net zoals vele andere organisaties en bruggenbouwers, zetten we die diversiteit om in een troef met Geneeskunde voor het Volk en de PVDA. Door samen met diverse groepen aan de slag te gaan, voor een gezonde en leefbare buurt, voor kwaliteitsvolle en betaalbare woningen of een zebrapad voor de schoolpoort. Of door jongeren van diverse afkomst die samen 'Diversity in Antwerp City' te organiseren, een festival in Park Noord, waar op zondag 15 mei duizenden mensen in hun buurt het samenleven vieren. 'Ik heb een droom dat mijn vier kinderen op een dag zullen leven in een land waar zij niet beoordeeld zullen worden op hun huidskleur, maar op hun capaciteiten'. Dat vertelde Martin Luther King een halve eeuw geleden. De 21^ste eeuw is de beste eeuw om die droom in vervulling te brengen.

meer lezen: knack

Owen Jones over fierheid over de eigen geschiedenis

 Kameraden en vrienden, een tijdje geleden publiceerde solidair een gesprek tussen Peter Mertens en Owen Jones over links en haar communicatiestrategie.

vandaag een ander uittreksel:

Fierheid is belangrijk. Alle rechten en vrijheden die we nu hebben, zijn afgedwongen door strijd. Massa’s mensen hebben er een zware prijs voor betaald, en sommigen hebben er zelfs hun leven voor opgeofferd. Ervoor zorgen dat mensen opnieuw fier zijn op die geschiedenis, is een manier om te strijden tegen het patriottisme dat de rechterzijde voor haar eigen doelen manipuleert.   
Jeremy Corbyn werd aangevallen omdat hij onpatriottisch zou zijn, maar wat is er patriottischer dan onrecht te willen bannen uit je land? Er is niks patriottisch aan dat je in een van de rijkste landen ter wereld honderdduizenden mensen zo arm maakt dat ze geen eten meer kunnen kopen. Er is niks patriottisch aan dat je werkende mensen doet opdraaien voor een crisis waar ze niks mee te maken hebben.
Voor mij is die fierheid niet in tegenspraak met mijn internationalistische perspectief. Want ja, je moet internationale solidariteit opbouwen. De globalisering maakt dat nog noodzakelijker.
Links kreeg altijd al het verwijt dat het vijandig is tegenover het eigen land. En dat kun je gemakkelijk weerleggen door te zeggen hoe fier we zijn op ons verleden van strijd. Wij strijden in dezelfde traditie als onze voorouders en we zullen blijven vechten tot we een samenleving hebben opgebouwd die de belangen van de meerderheid dient, in plaats van de toplaag. Dat is waar onze voorouders voor vochten en wij gaan hun werk afmaken.

Owen Jones over de nood aan linkse story-telling

Kameraden en vrienden, een tijdje geleden publiceerde solidair een gesprek tussen Peter Mertens en Owen Jones over links en haar communicatiestrategie.

een uittreksel:

Peter Mertens. U hebt het vaak over politieke strategie. In het neoliberalisme nemen denktanks daarin een belangrijke plaats in. Zij bereiden de neoliberale hervormingen voor en zorgen ervoor dat ideeën als ‘de overheid is inefficiënt’ verspreid geraken over de hele samenleving. Hoe kijkt u naar die ideeënstrijd? 

Owen Jones. Rechts communiceert vaak beter dan wij. Dat is de realiteit. Die denktanks duwen een soort “Overton window” door. Ken je dat? Dat is een concept van rechts in de VS. Het is genoemd naar Joseph Overton, die aan het hoofd stond van zo’n rechtse denktank. Het is een soort raamwerk van ideeën, en alles wat binnen dat raamwerk valt, is aanvaardbaar en een teken van gezond verstand. Alles buiten dat raamwerk is extreem, utopisch, misleidend ...
Maar dat raamwerk verschuift. Om een voorbeeld te geven: privatisering van de spoorwegen zou in de jaren 1970 compleet ondenkbaar geweest zijn – zelfs voor rechts – wegens te extreem, maar ondertussen is het zowat standaardbeleid overal. Wij moeten dat raamwerk terugduwen.
Ik denk dat links moet leren op een andere manier te communiceren, met ‘story-telling’, bijvoorbeeld, iets wat rechts vaak doet. Rechts zal, bijvoorbeeld, zoeken naar extreme verhalen over werkzoekenden met een pak kinderen, die toch een dure tv en een dure smartphone hebben. En het antwoord van links is dan vaak iets als: “O, maar slechts 0,7% van alle sociaal verzekerden kreeg het afgelopen jaar een schorsing.” Daarmee overtuig je dus niemand, hè.
Neen, dan vertel je beter het verhaal van Stephen Taylor uit Manchester, een werkloze ex-soldaat van 60 jaar oud. Hij verkocht bloemen om geld op te halen voor gewonde en verminkte oorlogsveteranen. Zijn uitkering werd vier weken lang ingetrokken omdat hij als vrijwilliger actief was voor een liefdadigheidsinstelling. Zo’n verhaal is veel effectiever dan een statistiek à la “in de laatste 18 maanden hebben een miljoen mensen hun uitkering verloren”.
In Groot-Brittannië is er nu een heel project waarbij sociale woningen verkocht worden. De overheid doet dat onder het motto “the right to buy”, het recht om te kopen. Nu, als je daartegen bent, krijg je te horen: “Jij bent dus tegen het recht van de mensen?” Dat is allemaal zeer slim bekeken, natuurlijk.
Rechts schuift echt zeer extreme ideeën naar voren, maar ze stellen ze voor als gematigd en logisch. Daar kunnen wij van leren.

Peter Mertens. Linkse denktanks voeren studies uit en schrijven dikke rapporten. Rechts heeft denktanks die ook nadenken over hoe ze hun boodschap het best kunnen communiceren naar een breed publiek. Hoe komt het dat links niet zulke denktanks heeft?  

Owen Jones. Er zijn ten eerste al veel minder linkse denktanks. Rechts heeft veel denktanks omdat grote bedrijven er veel geld in pompen om materiaal te leveren waar zij voordeel bij hebben. Die denktanks hebben het steevast over belastingverlagingen, minder rechten voor werknemers, privatisering. In Groot-Brittannië bracht een denktank een rapport uit over de privatisering van gevangenissen. En wie betaalde het onderzoek? Juist, bedrijven die actief zijn in beveiligingsdiensten en die al private gevangenissen uitbaten.
Vakbonden hebben een verantwoordelijkheid om goed uitgebouwde denktanks op te richten. Er bestaan linkse academici en economen, maar nu werken ze nog te veel elk op hun eigen eilandje. Dergelijke denktanks zouden die mensen kunnen samenbrengen om een goed onderbouwd alternatief uit te werken. Maar dan wel in een taal die mensen kunnen begrijpen.
Het is best ironisch, niet? Onze tegenstanders preken het individualisme, maar werken zelf op een erg collectieve manier. Terwijl wij pleiten voor collectivisme, maar we werken wel zeer individualistisch.

Peter Mertens. Binnen de PVDA hebben we zelf lang gesproken over het belang van communicatie, van taal en van beelden. De analyse komt eerst, en dat fundamentele studiewerk moet ook de basis blijven, want anders verval je snel in oppervlakkigheid en opportunisme. Maar daarnaast moet even veel tijd worden besteed aan communicatie, aan de vraag: hoe breng je nu een boodschap over? Want het is niet omdat je gelijk hebt, dat je ook gelijk haalt. Vaak wordt die tweede stap overgeslagen, omdat vele linksen dat blijkbaar minder belangrijk vinden. 

Owen Jones. We moeten onze tegenstanders in het defensief dringen, want daar zitten we zelf al te vaak. Ik citeer Ronald Reagan (Amerikaanse president van 1981 tot 1989, n.v.d.r.) niet vaak, maar hij zei: “When you’re explaining, you’re losing”, als je het moet beginnen uit te leggen, dan ben je de strijd aan het verliezen. Daar zit veel waarheid in. We moeten onze tegenstanders zo ver krijgen dat zij moeten uitleggen waarom hun beleid zou werken.
We moeten daarom ook beter uitkiezen welke strijd we aangaan. Nu zetten we vaak in op thema’s waarvan we weten dat we ze gaan verliezen. In Groot-Brittannië is er nu een debat aan de gang over de vermindering van belastingcredits. Drie miljoen gezinnen zullen hierdoor gemiddeld 1.350 pond per jaar verliezen. Dat is een thema waar we rechts kunnen op pakken: hard werkende mensen worden gestraft.

elektriciteit een luxe?

Jawade, te midden de Gentse Feesten krijgen de mensen te horen dat de regering, nva, cd&v en vld, een 'tax shift' doorvoeren. Een tax-shift van de gewone werkmensen naar de rijken wel te verstaan.

Is er iemand die mij kan zeggen waarom N-VA, CD&V en Open VLD vinden dat elektriciteit een luxe-product zou zijn?

De PVDA stuurde volgende reactie de wereld in:

"Dit is een totaal onrechtvaardige tax-shift", reageert Peter Mertens, "De regering geeft een tax-cut van 2 miljard euro cadeau aan de bedrijven, en wij betalen de rekening door hogere taksen op elektriciteit, diesel, tabak en drank. Onder het mom van 'ecofiscaliteit' en 'gezondheidsmaatregelen' snijdt de regering in de koopkracht van de bevolking. Dat is geen tax-shift, maar een tax-lift op de kap van de gewone mensen. Alles wordt duurder, terwijl de lonen door de indexsprong geblokkeerd blijven. Deze factuurregering verschuift de lasten van vermogenden en multinationals naar gezinnen, werknemers, kleine zelfstandigen en de meest kwetsbaren in deze samenleving. Dat is onrechtvaardig."

De PVDA verzet zich fel tegen een verhoging van de btw op elektriciteit van 6% naar 21%. "Energie is een basisbehoefte, geen luxe. Wij hebben indertijd meer dan 200.000 handtekeningen opgehaald om de btw te verlagen naar 6%. Dat de regering de btw opnieuw verhoogt is onaanvaardbaar. De btw-verhoging komt bovenop de afschaffing van de gratis stroom en de nieuwe Vlaamse 'Turteltaks' op elektriciteit. In totaal stijgt de elektriciteitsfactuur met 40 procent, een nooit geziene prijzenschok die heel de bevolking treft, onze stroom tot de duurste maakt van alle buurlanden en de energie-armoede doet toenemen."

De nieuwe lastenverlagingen ondermijnen de sociale zekerheid, vervolgt Peter Mertens. "De cadeau's van de regering aan de werkgevers slaan een gat van 2 miljard euro in de sociale zekerheid. Wie gaat dat betalen? De cadeau's die de regering vandaag uitdeelt aan de bedrijven leiden morgen tot nieuwe besparingen op onze pensioenen en onze gezondheidszorg."

"De gewone mensen betalen de rekening, maar multimiljonairs blijven buiten schot", zegt Peter Mertens. "Dat is hallucinant. De aangekondigde speculatietaks van nauwelijks 28 miljoen euro is lachwekkend. De taks is alleen van toepassing op aandelen die binnen de 6 maanden verhandeld wordt en kan gemakkelijk omzeild worden. Dit is geen tax-shift die het geld gaat halen bij de sterkste schouders. Waar blijven de beloftes van de N-VA om "elk voorstel dat de 1 procent rijksten doet bijdragen zonder reserve en met enthousiasme te steunen"? Het is hoog tijd voor een echte, rechtvaardige tax-shift, een miljonairstaks, die de lasten op de sterkste schouders legt in plaats van bij de gewone bevolking."

"Wij laten het hier niet bij", zegt Peter Mertens. "Dit is een asociaal en onrechtvaardig begrotingsakkoord. Wij zullen mobiliseren! Afspraak in Brussel op 7 oktober tegen deze factuurregering."

acht briljante ideeën om de samenleving te veranderen

Kameraden en vrienden, vanavond gaat uw kameraad koster naar een interessante boekvoorstelling.

‘Het lijkt altijd onmogelijk tot het gerealiseerd is.’ Met dit citaat van Nelson Mandela is de toon gezet. Zowat alle eisen van de arbeidersbeweging waren ooit 'compleet onrealistisch', 'onhaalbaar', 'utopisch', 'gevaarlijk', 'te zot voor woorden', ... Van het verbod op kinderarbeider en de schoolplicht tot het betaald verlof. "En toch gebeurde het. Betaald verlof en de vijfdagenweek golden ooit als ‘van een andere planeet’. Tot ze verwezenlijkt werden." schrijft Peter Mertens in zijn inleiding. Dit boek is, je merkt het al, geen gewoon huis-tuin-en-keukenboek maar is een politiek manifest met acht 'compleet absurde', 'onhaalbare', 'gevaarlijke' voorstellen om onze maatschappij wat menselijker te maken.




Voor de liefhebbers, een overzicht van de inhoud:
1. De miljonairstaks - Peter Mertens en Marco Van Hees
2. Neem weer de tijd! De 30-urenweek - Maartje De Vries en Benjamin Pestieau
3. De Weense woonwals - Nadine Peeters en Mathilde El Bakri
4. Dokters zonder drempel - Tim Joye en Sofie Merckx
5. Onderwijs voor handen, hoofd en hart - Mie Branders en Michaël Verbauwhede
6. De klimaatneutrale stad - Tom De Meester en Liza Lebrun
7. De praktijktest - Dirk De Block en Youssef Handichi
8. Het bindend referendum: beslissen kun je zelf - Jos D’Haese en Line De Witte

Vandaag kun je dus kennis maken met het boek, alvorens naar de boekhandel te lopen (of de bibliotheek natuurlijk, dat kan ook).

Peter Mertens wordt interviewgewijs aan de tand gevoeld door Bieke Purnelle, journaliste bij De Wereld Morgen. Alle acht aanwezige auteurs zullen hun briljant idee op de speakers' corner met vuur en verve aan de man brengen.
We debatteren ook met drie auteurs (Maartje, Nadine en Mie) over de wereld van morgen, waarbij we de klemtoon leggen op hoe vrouwen geraakt worden en hoe het beter zou kunnen met de ideeën die wij voorstellen.

SPREKERS:
⭐ Peter Mertens: de miljonairstaks
⭐ Maartje De Vries: de 30-urenweek
⭐ Nadine Peeters: de Weense woonwals
⭐ Tim Joye: dokters zonder drempel
⭐ Mie Branders: onderwijs voor handen, hoofd en hart
⭐ Tom De Meester: de klimaatneutrale grootstad
⭐ Dirk De Block: de praktijktest
⭐ Jos D'Haese: het bindend referendum

MUZIEK:
Thomas Vanelslander (bekend van Arno, Gorki, de Laatste Showband en duust andere topbands) zorgt met zijn instrumenten, loops en effectpedalen (én een drummer) voor de soundscape van de avond.

Vandaag, 4 juni, 19u30, Zebrastraat, tot straks.

1 mei: Peter Mertens over solidariteit, de 30-urenweek en een links dat durft

Kameraden en vrienden, het is den 1sten Mei. Traditioneel dé dag van de socialistische arbeidersbeweging.
Peter Mertens, voorzitter van de Partij Van De Arbeid, gaf volgende 1 Mei-speech. Daarin staan de prioriteiten voor de PVDA voor de komende periode.

Laten we 1 mei beginnen in Athene

Eén mei zal een strijddag zijn, alvorens het een feestdag zal zijn. Laten we deze eerste mei beginnen in Athene. “De redelijkheid lijkt zich eerder in Athene te bevinden dan in Brussel”, schreef Paul de Grauwe vorige woensdag in De Morgen.
Jarenlang diende Griekenland als laboratorium. Als laboratorium om te kijken hoe ver men kon gaan. Hoe ver men kon gaan in de afbouw van het sociale weefsel van het land. Hoe ver men kon gaan in de ontmanteling van de arbeidsmarkt. Hoe ver men kon gaan in de uitverkoop van de openbare dienstverlening.
Het saldo van dit experiment is verwoestend, beste vrienden en kameraden.
De helft van de Griekse jongeren is werkloos. Een vijfde van alle Grieken heeft niet genoeg geld om een appartement te betalen, om elektriciteit te betalen, om voedsel te betalen. Een derde van de bevolking heeft geen ziekteverzekering meer, en het hele systeem van gezondheidszorg zit aan de grond.

De Europese regeringen willen Griekenland op de knieën, om nadien de andere Europese volkeren op de knieën te krijgen.

De Grieken hebben neen gezegd. Ze hebben een regering gekozen om deze humanitaire crisis te beëindigen. Het ontbreekt de Griekse regering niet aan dadendrang. Met het minimumloon dat omhoog gaat, met mensen opnieuw toegang te verlenen tot water, tot elektriciteit, tot wonen. Tot de basisrechten kameraden, want zover is het gekomen.
Het zijn redelijke voorstellen, in naam van de menselijkheid, in naam van de kinderen die met honger naar school gaan, in naam van de mensen die geen ziekteverzekering meer hebben. Maar sinds eind februari is zo goed als elke lijst van sociale hervormingen door de Europese leiders afgewezen. De Europese regeringen, van welke schakering ook, houden halsstarrig vast aan de voorbijgestreefde en meedogenloze besparingspolitiek, aan het model dat alleen de 1 procent ten goede komt. Zij willen Griekenland koste wat het kost op de knieën, om nadien de andere Europese volkeren op de knieën te krijgen.
Griekenland heeft solidariteit nodig. En solidariteit, dat zijn geen nieuwe wurgleningen die enkel de grote banken en rijke oligarchen ten goede komen. Solidariteit betekent een schuldherschikking, zoals Duitsland die in 1953 ook heeft gekregen. En solidariteit, dat betekent dat, overal in Europa, wij de vastberaden stem van de menselijke redelijkheid laten horen tegenover het financieel en economisch extremisme van het Europese establishment.

De 30-urenweek: een 1 meivisie van links dat durft

Kameraden, wij moeten het huidige status-quo in Europa verlaten. Links heeft meer dan ooit nood aan een verhaal, een verhaal dat buiten de lijntjes durft te kleuren.
Wij moeten ons opnieuw inschrijven in een 1 meivisie van vernieuwing, in een 1 meivsie van links-dat-durft.
De eerste mei is ontstaan als strijd-dag voor arbeidsduurvermindering. Toen de mensen 12-uren en 14-urendagen klopten en de arbeidersbeweging een 8-urendag voorstelde. Precies 125 jaar geleden, op 1 mei 1890 werden, in de hele wereld actiedagen georganiseerd voor de 8-urendag.

Links heeft meer dan ooit nood aan een verhaal dat buiten de lijntjes durft te kleuren.

Iedereen verklaarde die eis toen als zotternij. Alles zou failliet gaan indien de arbeidsters in de textiel en de arbeiders in de mijnen minder lange dagen zouden kloppen. Niets daarvan. De pioniers van de arbeidersbeweging hebben doorgezet, en uiteindelijk in 1921 de 8-urendag afgedwongen.
Kameraden, wij moeten het debat voeren over de productiviteit. Die is ontploft sinds de jaren 1960. We produceren steeds meer met steeds minder mensen. Maar tegelijkertijd was er ook een explosie van burn-outs en van stress.
En dan kom je tot een enorme tegenstelling. Aan de ene kant: burn-out en stress als ziekte van de 21ste eeuw, mensen die zich te pletter lopen en geen tijd meer hebben. En aan de andere kant: meer dan 600.00 werklozen. Wij moeten over een ander arbeidsmodel durven nadenken.
De 30-urenweek is het Ringland van de arbeidsmarkt. Het is een positief voorstel.
Het is een gezond voorstel: het leidt tot minder depressies en burn-outs.
Het is een eerlijk voorstel: het leidt tot een betere verhouding tussen betaalde arbeid en huishoudelijke arbeid, en dus ook tot een betere verhouding tussen mannen en vrouwen.
Het is een creërend voorstel: het leidt tot meer tewerkstellingsplaatsen op een duurzame manier.
En, het is een democratiserend voorstel: het leidt tot meer vrije tijd om actief te zijn, om te lezen, om te studeren, om te sporten, om aan cultuur te doen, om betrokken te zijn.
Dat is wat vandaag al in Göteborg wordt toegepast. Dat is wat de Duitse vakbonden eisen, en ook steeds meer vakbondscentrales bij ons. Dat is ook wat de vrouwenbewegingen eisen, zoals Femma en het Vrouwen Overlegkomitee (VOK).
Dat is wat wij voorstellen op deze eerste mei. Ons inschrijven in de strijdbare visie van de pioniers van de eerste mei, met gedurfde voorstellen. Verdeel de arbeid, leve de 30-urenweek.

“Links moet strijdbaar zijn, en links moet ook genereus zijn.”

Tot slot beste vrienden en kameraden, moeten we spreken over de tax-shift.
We zijn zeven jaar na de bankencrisis. We hebben enorm veel betaald voor die crisis.
Als gezinnen. En als samenleving: bussen worden afgeschaft, bibliotheken gaan dicht, en men gaat de werklozen controleren, tot en met hun elektriciteitsgebruik. Dat is de ene kant van het verhaal.
En aan de andere kant van het verhaal zie je de straffeloosheid. LuxLeaks. SwissLeaks. Diamantairs die amper een halve procent belasting moeten betalen. Wij hebben geen tax-shift nodig van de Sheriff van Nottingham. Wij hebben een tax-shift nodig van Robin Hood: een miljonairstaks.

Dat de banken bijdragen en dat de miljonairs bijdragen, is niet meer dan elementaire democratie.

Ja, de eerste mei zal een strijd-dag zijn, alvorens een feestdag te zijn. Er is reden genoeg om te strijden. Tegen de indexsprong die een gezin al gauw 34.000 euro kost op 25 jaar, tegen de verhoging van de pensioenleeftijd met een lager pensioen erbovenop, tegen de verborgen maar daarom niet minder reële belastingverhogingen, tegen de sociale afbraak die deze regering aanhangt.
Strijden doe je echter niet alleen tegen, maar ook voor. Wij hebben een positief verhaal en een positief wereldbeeld. Links moet strijdbaar zijn, en links moet ook genereus zijn. Genereus links. Niet voor de postjes, niet voor het eigenbelang maar voor sociale en ecologische vooruitgang. Voor de invoering van een 30-uren-week, voor rechtvaardige belastingen met een miljonairstaks als eerste pijler. Voor een maatschappij die de waarde kent van openbare dienstverlening, en die respect opbrengt voor de dienstverleners. Voor het behoud van de Wet Major, maar eveneens voor goede arbeidsvoorwaarden in alle andere sectoren. Voor een maatschappij die met luide stem nee zegt tegen racisme. Voor een solidaire en open maatschappij waar uw medezeggenschap niet bepaald wordt door de dikte van uw portefeuille maar waar iedereen gelijk is. Voor een maatschappij die gaat voor een echte groene omwenteling, en die gezondheid laat primeren op oliedollars. Kortom voor een maatschappij van eerst de mensen, niet de winst.  

linkse herbronning

Sociale verandering, een andere, rechtvaardige samenleving en vooral hoe er te geraken is een debat dat de linkerzijde al heel, heel lang bezig houdt.  De linkerzijde wordt vaak beschuldigd van starheid, onveranderlijkheid en dogmatiek, maar het debat woedt met de regelmaat van de klok in alle hevigheid. De laatste jaren is het debat naar een Europees niveau getild. Opmerkelijke verkiezingssuccessen van linkse formaties van allerlei slag in Frankrijk, Nederland en nu Griekenland en Spanje zorgen voor uitbarstingen van vreugde, scepsis, tandengeknars en verhitte discussies. Er worden altijd lezenswaardige analyses gemaakt en vooral lessen getrokken om de strijd voor sociale rechtvaardigheid in ons land te versterken. In de reeks schaduwparlement van Knack publiceerde Peter Mertens deze week een zeer interessante bijdrage aan dit debat.

Linkse herbronning is nodig. En dan valt er veel uit Spanje en Griekenland te leren. Een herbronning van onderuit, met de roots in de sociale actie, emanciperend. Een politieke herbronning ook met de ambitie om het Europese status-quo te doorbreken. Ik hoorde vorige week de oproep tot progressieve frontvorming van de bijna-beste burgemeester van de wereld, Daniël Termont (SP.A). 'De progressieve frontvorming is het monster van Loch Ness van de Vlaamse politiek', schreef een dagblad. Daarmee werd het voorstel meteen afgeserveerd, maar dat betekent niet dat het debat niet ernstig te nemen valt. De roep naar sociale verandering is groot, en de recente ontwikkeling in Europa bewijst dat er geen enkele reden bestaat om die roep aan rechts over te laten.

'Tic-tac-tic-tac, het uur van sociale verandering is gekomen', zo scandeerden bijna 100.000 Spanjaarden een aantal weken geleden op de bewolkte Madrileense Puerta del Sol. "Podemos cambiar la historia", we kunnen de geschiedenis veranderen, vertelde de charismatische Pablo Iglesias aan de Spanjaarden. 'In plaats van N-VA-kiezers met schoolmeestervingertje te veroordelen, loont het misschien de moeite om een deel onder hen te begrijpen' Net zoals in Griekenland. De afgelopen vier jaar werd het Griekse parlement haast maandelijks omsingeld door betogers tegen de regering. Vorige week zagen we een totaal omgekeerd beeld. Voor het eerst in decennia, wellicht voor het eerst sinds het omverwerpen van het kolonelsregime, stonden er vorige donderdag en zondag tienduizenden Grieken op de trappen van het parlement om de nieuwe regering te steunen. Na jaren van stilstand en verarming spoelde de politieke stroomversnelling de traditionele partijen Nieuwe Democratie en Pasok weg. Een scenario dat niet onmogelijk is in Spanje, waar Podemos de conservatieve PPE en de sociaaldemocratische PSOE het vuur aan de schenen legt.

Het is, denk ik, geen toeval dat de nieuwe, complexloos linkse partijen in Griekenland en Spanje van onderuit zijn opgestaan. Ze zijn niet het resultaat van een voorzittersverkiezing, of een komma-verandering in de politiek. Ik denk niet dat Podemos te begrijpen valt zonder de pleinbezettingen van de jongeren, zonder de honderden en honderden actiecomités in de wijken die opkomen tegen de uit-huis-zettingen door banken, of zonder de brede en creatieve acties tegen de privatisering van de Spaanse gezondheidszorg. Het hoeft geen betoog dat ook in Griekenland de sociale actie de laatste jaren erg breed en divers was. Zoals in de 19de eeuw de eerste socialistische partijen ontstonden in een bruisend kader van de opkomende arbeidersbeweging, van nieuwe vakbonden, mutualiteiten en coöperatieven, zo groeit vandaag ook op het Europees continent een nieuw alternatief uit de strijd zelf. Back-to-the-roots, om mensen te betrekken Het loont de moeite om onder de radar te werken, in de volkswijken, op de werkvloer, en overal waar mensen het moeilijk hebben. Daar is de bron voor een nieuw linkse politiek, maar dan moeten de hemdsmouwen wel opgestroopt. Om te luisteren waarom mensen het niet zien zitten om langer te werken, om te luisteren naar wat mensen zeggen over de wooncrisis en de schrijnende situaties in de zorgsector, om te luisteren naar de striemende kritieken op de postjesjagerijen en zelfbedieningspolitiek. In plaats van alle kiezers van de N-VA met een schoolmeestervingertje te veroordelen, loont het misschien de moeite om een deel onder hen te begrijpen. Ik spreek nu niet over diegenen die met twee of drie Jaguars door Schilde rijden, maar wel over mensen in de volkswijken op de Luchtbal, het Kiel of eender waar. Om op het terrein, samen met de mensen, een echt links alternatief te bieden. Zoals ook al die actiecomités in Madrid en Barcelona doen. Back-to-the-roots, om mensen te betrekken in plaats van aan hun lot over te laten. Het is niet toevallig dat de nieuwe Griekse regering, naast een hele resem sociale maatregelen, meteen ook een batterij democratische maatregelen heeft genomen, waarbij de bevolking wordt geconsulteerd bij de nieuwe wetgeving, en de zelfverrijkingspolitiek aan banden wordt gelegd. De politieke framing van het etiket 'extreemlinks' Uiteraard, wie uit het status-quo treedt, krijgt graag het etiket van 'extremist' opgespeld. Hij of zij die buiten het kader denkt. Op de tonen van Anthony Giddens is de klassieke sociaaldemocratie steeds verder naar het centrum opgeschoven. En wie links van de sociaaldemocraten opereert, mag het epitheton 'extreemlinks' er gratis in ontvangst bij nemen. Extreemlinks in Griekenland, extreemlinks in Spanje, extreemlinks in België, het is iets om nooit gewoon te worden. Hoe dat mechanisme van de klassieke retorica werkt, werd onlangs nog in De Groene Amsterdammer uit de doeken gedaan: "Door Syriza te koppelen aan 'extreem', worden Tspiras en zijn kiezers buiten de verlichte Europese orde van 'verstandige mensen' geplaatst. Uit onderzoek van de Amerikaanse neurolinguïst George Lakoff weten we dat dit soort 'frames' pas politiek effect sorteren wanneer ze eindeloos worden herhaald en zo breed ingang vinden. 'De verankering van een frame vereist eindeloze herhaling', schrijft Lakoff." Het zou iedereen sieren om die machtsframing van de 20ste eeuw achter ons te laten. Dat zal wellicht niet gebeuren, want daarvoor staat er te veel op het spel.

Er broeit heel wat in ons land, ook in Vlaanderen. Je krijgt geen 120.000 mensen op de been tegen een rechtse regeringspolitiek zonder dat er een brede sociale onderstroom bestaat. De Chicago-boys van Voka passen hun wiskundige hocus pocus toe om het succes van de algemene stakingen weg te schrijven, maar feit blijft dat de werkonderbrekingen in november en december tot de grootste van de laatste halve eeuw behoren. Mocht dat niet zo zijn, zouden Zuhal Demir en andere Annick De Riders (N-VA) ook niet zo panisch reageren op de mogelijkheid tot nieuwe sociale acties. Als Spanje en Griekenland ons iets leren, is dat precies in die sociale actie alle kansen tot herbronning aanwezig zijn. Links mag mensen niet reduceren tot kiezers, en passieve consumenten van politieke beslissingen. Dat is een elitaire redenering van salon-politici, die politiek beperkt tot een laag van uitverkoren beroepspolitici. Links moet emanciperend en inclusief zijn, en dat betekent dat het sociale terrein de basis is. Het is ontstellend hoe weinig linkse politici je in de volksbuurten, op het terrein of aan de stakerspiketten tegen komt. "De mandatarissen van de PS hebben geen voeling met de arbeiders en komen enkel op het terrein vlak voor de verkiezingen", vertelde ABVV-topman Marc Goblet aan L'Echo. Een progressieve frontvorming, is voor alles een frontvorming met de mensen in beweging, en geen kwestie van politique politicienne.

Dat die vulkaan nog steeds morrelt, is te zien in de afkeuring van het loonakkoord door ongeveer drie vierde van alle vakbondscentrales uit ons land. En ondertussen blijft de eensgezindheid groot om de hele politiek van het langer werken in vraag te stellen, om de indexsprong te verwerpen, en om een echte vermogensbelasting in te voeren, in plaats van de werkende klasse opnieuw te doen betalen door een BTW-verhoging. Dat betekent dat niet alleen de politiek van deze regering in vraag wordt gesteld, maar het politiek beleid van de laatste decennia. Hoe komt het dat financiële koterijen zoals de notionele interestaftrek nog steeds bestaan, en dat er - in tegenstelling tot in Frankrijk - nog steeds geen vermogensbelasting is? Hoe komt het dat de afbouw van het brugpensioen op de slagersplank blijft liggen, terwijl tienduizenden jongeren zonder job zitten? Waarom wordt er niet geluisterd naar vrouwenbewegingen zoals Femma, die opkomen voor een 30-uren-week, in plaats van mensen te laten werken tot ze erbij neervallen? Er zijn enorme mogelijkheden voor links in ons land, ook in Vlaanderen. Maar dan is het ook tijd voor politieke herbronning.

Ik denk dat we die herbronning enkel binnen een Europees kader kunnen zien. Het fiscaal debat - ik denk dan ook aan LuxLeaks en Swissleaks -, het eindeloopbaandebat, de arbeidsmarkthervorming naar Duits model, het liberaliserings- en privatiseringsbeleid van de afgelopen decennia, de commercialisering van de cultuur en het onderwijs, het gebrek aan sociaal ecologisch beleid zijn allemaal thema's die in de eerste plaats in Europa worden uitgetekend. De infernale besparingstrein die Mark Rutte en sociaaldemocraat Diederik Samson door de Nederlandse samenleving laten razen, verschilt in weinig van wat de regering Michel-De Wever doet. Het openbreken van de Italiaanse arbeidsmarkt door de regering van sociaaldemocraat Matteo Renzi, kent slechts komma-verschillen met wat de Spaanse conservatieve premier Mariano Rajoy doet. De hele Europese Unie zit vast in dat verhaal: "we besparen ons wel uit de crisis, en na het zuur zal het zoet komen." Het zuur kwam er, voor iedereen. Het zoet is slechts weggelegd voor die flinterdunne toplaag, wel eens beschreven als 'de één procent', maar eigenlijk zijn ze met veel minder.

De bewegingen van nieuw links in Griekenland en Spanje zijn niet alleen van onderuit opgestaan. Complexloos links is ambitieus. Zij stelt het kader van de Europese besparingspolitiek in vraag. De nieuwe Griekse regering slaagt erin om meer debat over de toekomst van Europa los te weken dan François Hollande en zijn veertien sociaaldemocratische collega-premiers samen. "Als je socialistische ideeën wil omzetten in de praktijk, moet je het status-quo doorbreken. Maar de macht ligt nu eenmaal bij hen die er alle belang bij hebben om het status-quo te behouden.", vertelde filmmaker Ken Loach onlangs in Knack. Dat betekent dat we een breuk maken met de huidige politieke oriëntatie in Europa. Dat we het status-quo doorbreken met een ambitieus plan om het slapende kapitaal in Europa te activeren. Om net nu te durven investeren in ecologische, sociale en industriële vernieuwing, om een politiek te voeren die vertrekt vanuit de noden van de mensen en van de planeet. Elke linkse herbronning die in die richting gaat verdient onze steun. Voor de herbronning van links tot een nieuw complexloos links van de 21ste eeuw, biedt Athene veel meer mogelijkheden dan we denken.

'een Griekse oplawaai voor de Europese politieke klasse'

Zeer hoopgevend nieuws vandaag uit Griekenland. Een klinkende linkse verkiezingsoverwinning. Syriza, een partij links van de sociaal-democratie, is op slag de grootste partij van Griekenland. Het communistische KKE is met haar 5,5% groter geworden dan de sociaal-democratische PASOK. Zwart punt in de resultaten de fascisten van Gouden Dageraad behalen 6,2% en worden daarmee de derde partij van het land.

De linkse PVDA wenst Syriza proficiat met haar klinkende verkiezingsoverwinning. “Na 40 jaar cliëntelisme van Nieuwe Democratie en PASOK heeft in Griekenland voor het eerst sinds 1974 een andere partij de verkiezingen gewonnen. Zes jaar na de crisis, en na vier jaar van onrechtvaardige Trojka-memoranda, hebben de Grieken hun rug gekeerd naar de besparingspolitiek. In Griekenland waait nu een nieuwe wind voor heel Europa. Laten we hopen dat die wind steeds meer mensen op het continent zal begeesteren”, aldus voorzitter Peter Mertens.
Peter Mertens schreef begin januari een uitgebreide opinie over de inzet van de Griekse verkiezingen en het programma van Syriza.
“Nergens is de doodlopende besparingsroute van de Europese Commissie beter aan het licht gekomen dan in Griekenland”, zo zegt hij. “Na vier jaar memoranda van de Trojka is een kwart van alle rijkdom vernietigd, en zit één op drie Grieken in armoede. De Grieken hebben vandaag massaal voor échte verandering gekozen en een halt toegeroepen aan de besparingspolitiek van de Europese Unie.”
De voorzitter van de linkse partij vindt de uitlatingen van minister van Financiën Johan Van Overtveldt vanavond beneden alle peil: “Ondertussen haalt 'onze' minister van Financiën, Johan Van Overtveldt, alweer het belerend vingertje boven. 'De Grieken', zo zei hij op TV, 'moeten de Trojka-besparingen aanvaarden, of ze moeten uit de eurozone stappen.' Het is precies dat soort arrogantie dat in Griekenland is afgestraft. De Grieken hebben niet tegen Europa gestemd, ze hebben voor een ander Europa gestemd, een Europa dat de sociale noden beantwoordt, dat investeert en werk creëert, dat fiscale rechtvaardigheid instelt en tot een schuldherschikking komt. Ze hebben het recht om dat te willen, en ze hebben wat ons betreft ook overschot van gelijk om een sociale weg zoeken uit het kerkhof van memoranda en beloftes. Dat hebben ze vandaag massaal gedaan, en ik kan daar alleen maar respect voor hebben.”
Het wordt nog moeilijk, zegt Peter Mertens tot slot: "Iedereen weet dat het heel moeilijk zal worden, en het Griekse volk is het eerste dat beseft dat niet alles onmiddellijk zal veranderen. Zeker is dat men in Frankfurt, in Brussel en Berlijn allerminst gelukkig is met deze uitslag. De druk op de nieuwe Griekse regering zal dus worden opgevoerd. We kunnen alleen maar hopen dat de mobilisatie van de Grieken behouden blijft, zodat de nodige tegendruk kan gezet worden. Dat is voor morgen, want vandaag overheerst de vreugde dat er opnieuw een links project van hoop in de steigers is gezet."

 Peter Mertens schreef vandaag volgende reactie voor knack:

De Europese politieke klasse heeft gisteren in Griekenland een oplawaai van jewelste gekregen.  Men kan het uitdrukken zoals men wil, maar de schaal waarmee de traditionele partijen van de kaart werden geveegd is ongezien. En dat is niet onbegrijpelijk, want Hellas is moe-bespaard.
Het is onmogelijk om de kiesuitslag van gisteren te begrijpen los van de economische en sociale context van het schiereiland. De besparingspolitiek die Nieuwe Democratie en Pasok - onder leiding van de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds - hebben doorgevoerd, heeft niet gewerkt. Op geen enkel vlak. Noch sociaal, noch economisch. Alle Europese excellenties die vandaag opnieuw het er-is-geen-alternatief-deuntje zingen, hebben niets begrepen van de situatie in Griekenland en de verkiezingsuitslag van gisteren.

Kwart van de Griekse nationale rijkdom vernietigd

Op nauwelijks vier jaar werd een kwart van de nationale rijkdom vernietigd (het BBP daalde met 25 procent). De schuldenlast verminderde niet, maar groeide van 120 procent van het BBP naar 176 procent van het BBP. De allerrijkste Grieken bleven buiten schot, en een deel onder hen sleurde de rijkdom naar veilige kluizen in Zwitserland en naar dubieuze constructies in Luxemburg. De Griekse bevolking betaalde de prijs en verarmde zienderogen, tot één van de laagste niveaus van het Europese continent.

Gewone mensen betalen de rekening

Mensen die niets te maken hebben met de crisis, met de plundering van de economie, met het opsmukken van begrotingscijfers, of met de fakelakia, het smeergeld van grote bedrijven, hebben het gelag moeten betalen. Meer dan vier jaar lang, tot het bobijntje op was en er geen schijn van verbetering in zicht kwam. De Europese Volkspartij (met Nieuwe Democratie) en de Alliantie van Socialisten en Democraten (met Pasok) zijn aan de kant gezet, om de weg te openen voor een nieuw alternatief.
In de Duitse krant Die Zeit vertelt Zacharias Zakarakis vandaag niets anders dan wat ik in 2011 reeds in mijn boek 'Hoe durven ze?' heb geschreven. Zakarakis: 'Grote delen van de bevolking leven al jaren onder het bestaansminimum. 300.000 families kunnen zich geen stroom meer veroorloven. Tezelfdertijd betalen rederij-miljonairs en -miljardairs nauwelijks belastingen. Ultrarijke belastingontduikers werden nooit ter verantwoording geroepen, en dat om politieke redenen.
Dit onrecht houdt geen enkele maatschappij uit, het heeft Griekenland verscheurd. Daarom is het juist dat deze regering nu aftreedt en met haar de doorheen de decennia verknochte machtsstructuren. Als Tsipras zijn beloftes realiseert dan moeten velen enkel het verlies van hun privileges vrezen. Het wordt tijd!'

Vloeken in de kerk

De Grieken hebben de weg geopend naar een alternatief dat in de eerste plaats beantwoordt aan de sociale noden van het land. Het lijkt wel een taboe om een maatschappelijk huishouden, economie genaamd, in functie te zetten van de sociale noden. Het is precies dat wat Syriza doet, met maatregelen zoals gratis elektriciteits-voorziening, voedselbonnen voor minstens 300.000 gezinnen, een 13de maand voor gepensioneerden met een inkomen onder de 700 euro, gratis medische verzorging en medicamenten voor de meest behoeftigen en de afschaffing van de speciale belasting op stookolie.
Op een ogenblik dat een fundamentalistisch marktdenken het hele Europese continent in haar greep houdt, en dat betekent dat men slechts winst en geldbejag ziet in zowat alle assen van de samenleving, is dit programma uiteraard vloeken in de kerk. Dat heet extremisme te zijn, terwijl het een programma is dat een antwoord wil bieden aan 'de humanitaire catastrofe' (de woorden zijn van Artsen Zonder Grenzen) die een rijk Europees land treft.

Eenheidsdenken als loden deken

Vanuit Frankfurt, Brussel en Berlijn wordt ook erg argwanend gekeken naar de belofte van Syriza om "het arbeidsrecht te herstellen", om "de onwettelijke ontslagen terug te schroeven" en om "het minimumloon tot 751 euro op te trekken". Tijdens de campagne heeft Tsipras deze sociale eisen als breekpunten naar voor geschoven.
En dan is het even schrikken bij de Europese Commissie, want de laatste zes jaar werden de breekpunten steevast vanuit Brussel opgelegd. Het Griekenland van vandaag is politiek niet meer het Griekenland van gisteren. En dat is een uitstekende zaak. Het betekent dat er opnieuw debat is in Europa, en dat het eenheidsdenken niet langer als een loden deken over Europa zal liggen. Nu al zijn er ook in Spanje en in Ierland linkse krachten die met de nieuwe wind uit Athene in de rug gelijkaardige sociale programma's opstellen. Ver weg van de oude politiek, om hun land opnieuw op eigen benen te laten staan.

Wat met de Griekse schulden?

Dat is de belangrijkste uitdaging voor de nieuwe Griekse regering. Om opnieuw op eigen benen te staan. En dat betekent dat een parlementaire meerderheid niet volstaat, want ondertussen is het nog steeds de Trojka die het hoge woord voert in Athene. En die Trojka heeft veel macht. Ze vertegenwoordigt de belangrijkste internationale schuldeisers van Griekenland: de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds. Hoe Griekenland uit de schulden komt is dus een sleutelkwestie.

Schulden als een sneeuwbal

Herhaald moet worden dat de huidige politiek de schuldenlast niet heeft opgelost. Als een sneeuwbal werd ze groter, en groeide de schuld van 120 procent van het BBP tot 176 procent van het BBP. Het Griekse volk heeft voor een andere weg gekozen, ondanks alle geroep en chantage van de hardliners uit Frankfurt en Brussel.

Schuldherschikking

In een situatie waar het besparingsbeleid een kwart van de nationale rijkdom deed verdwijnen, wil Syriza in de eerste plaats inzetten op economische groei. Dat is een verstandige politiek. De vraag om de afbetaling van de schulden groei-gebonden te maken, en niet langer begrotings-gebonden is meer dan gerechtvaardigd.
Net zoals de vraag voor een moratorium op de afbetaling van de schulden, zodat er fondsen kunnen verworven worden voor economische groei. Tot slot vraagt Syriza ook een audit van de schulden, zodat precies kan bepaald worden wie welke schuldpapieren in handen heeft. Dat is de essentie van de schuldherschikking die Syriza voorstelt, en daar is niets extreem aan.

Belastingbetaler als geslachtsloze engel

Het meest omstreden voorstel is om ook een deel van de schuldenlast kwijt te schelden. Het is omstreden, omdat de grote private banken zoals Deutsche Bank en BNP Paribas al in 2011 en 2012 hun schuldpapieren van de hand hebben gedaan naar de Europese Centrale Bank. Dat betekent dat de ECB ondertussen de belangrijkste schuldeiser is geworden, en geen enkel land wil uiteraard dat 'de belastingbetaler' moet opdraaien.
De belastingbetaler is echter geen geslachtsloze engel, en dat betekent dat men in de Europese Unie de keuze heeft om diegenen die het meest hebben geprofiteerd van 10 jaar euro-beleid en schuldpapieren aan te spreken voor de rekening.
Dan komen we terug bij de grootbanken, en dan komen we terug bij de over-vermogenden die genoemd zijn in het LuxLeak-schandaal. Het zou niet meer dan rechtvaardig zijn dat soort pistes te volgen, in plaats van opnieuw nationalistische angsten op te stoken tegen het Griekse volk. Dat is het domste wat er nu in Europa zou kunnen gebeuren: dat de schuld opnieuw bij de Griekse bevolking wordt gelegd, en dat we een nieuwe fijnbesnaarde haatcampagne krijgen tegen de Grieken, zoals ondermeer Bild-Zeitung en De Telegraaf die in 2010 al hebben gevoerd. Daarmee is niemand een stap vooruit, behalve dan bewegingen zoals Pegida die de nationalistische onrust handig uitbuiten.

De stok en de wortel

Er zal dus over een schuldherschikking moeten gepraat worden. Genuanceerd, zoals ook Syriza voorstelt: over een audit, over een groei-clausule, over een moratorium en over een gedeeltelijke kwijtschelding. Anders belandt de Europese Unie in een grote impasse. Het lijkt erop dat bepaalde hard-liners op die confrontatie aansturen.
De chef-econoom van de Duitse Berenberg-bank verklaarde vandaag: "Griekenland moet nu beslissen of het de succesrijke politiek van Samaras wil voortzetten, ofwel of het uit de eurozone wenst te treden." Dat er niets, maar dan ook niets 'succesrijk' aan de politiek van Samaras was deert de man niet, zolang het geld maar opnieuw naar Frankfurt vloeit.

De stok van het establishment

Ook de chef van de Bundesbank, Jens Weidmann, en de Duitse EU-commissaris Günther Oettinger lieten vandaag al dezelfde taal horen: van een schuldherschikking geen sprake.
Dat is de stok waarmee het Europees establishment dreigt te slaan, en die wordt niet alleen door bankiers gehanteerd maar ook de grote politieke families in het Europees Parlement. "Griekenland moet de hervormingskoers verder voeren, als het geen uitsluiting uit de muntunie wil riskeren", zo vertelt Herbert Reul, de voorzitter van de CDU/CSU groep in het EU Parlement, vandaag. De voorzitter van het Europees parlement, SPD'er Martin Schultz, belde vannacht al met Tsipras om hem te vertellen dat er van een schuldherschikking geen sprake kan zijn. Eenzelfde geluid was gisteren ook al te horen bij 'onze' minister van financiën, Johan Van Overtveldt. "De Grieken zullen er echt moeten voor kiezen om bij die saneringen en bij die herstructureringen te blijven.", zei hij in het journaal.

Tunnelvisie

Er zijn dus krachten die op een confrontatie met Athene aansturen, vastgeroest in een tunnelvisie die hen vertelt dat de politiek van de besparingsmemoranda de enige mogelijke politiek is. En hoe meer de Grieken, de Spanjaarden of de Ieren een ander geluid laten horen, hoe meer deze hardliners zichzelf ingraven in hun grote gelijk. Aanpassen of opkrassen, zo klinkt het motto waarmee zij het krachtige democratisch signaal uit Athene van tafel willen vegen.

De geldkraan van de Europese Centrale Bank

Niet iedereen in Europa spreekt dreigende taal. Naast de stok is er ook de wortel. Vorige week draaide de Europese Centrale Bank (ECB) de geldkraan open om staatspapier op de secundaire markt op te kopen. En niet zo'n klein beetje: 1.140 miljard euro wordt in de Europese economie gepompt. Of het geld effectief in de reële economie zal belanden, en niet vooral in nieuwe beleggingen zal stranden, waardoor de vermogenskloof nog zal stijgen, is één vraag.

'Een wortel voor Griekenland'

Een andere vraag is waarom de Europese Centrale Bank met al haar miljarden geen Griekse staatspapieren zal aankopen. Daarvoor wordt gewacht tot juni, en de steun zal voorwaardelijk gemaakt worden. Griekenland zal pas in het programma worden opgenomen, zo zeggen verschillende bronnen binnen de ECB, wanneer het een handtekening zet onder het nieuwe memorandum van de Trojka.
"Het gaat om een wortel voor Griekenland, om een akkoord met de trojka te sluiten", zo zegt Athanasios Vamvakidis aan het economisch persagentschap Bloomberg. Vamvakidis is expert bij de Bank of America Merill Lynch: "De ECB zal pas in juli Griekse obligaties kopen, als er een akkoord is." Achter de schermen wordt al langer over zo'n deal onderhandeld.
Het wordt dus absoluut niet gemakkelijk voor de nieuwe regering in Athene, maar dat wist men op voorhand. De vraag is in hoeverre Syriza de sociale en economische essentie van haar programma kan realiseren, in het complexe gegeven van de Europese Unie van vandaag.

Massa-mobilisatie

Op de meeting van Syriza vorige week hield Pablo Iglesias Turrion, de voorman van het Spaanse Podemos, een opvallende toespraak. "Ik herinner mij de woorden van de voormalige president van Chili, Salvador Allende.", zo zei hij. "'We hebben dit terrein niet gekozen, we hebben het geërfd. We hebben wel een regering, maar we hebben niet de macht', vertelde Allende.
Dat bittere inzicht van Allende vind ik ook terug bij een aantal huidige linkse presidenten in Latijns-Amerika. De weg die voor ons ligt is geen gemakkelijke weg. We moeten eerst de verkiezingen winnen, en pas nadien beginnen de echte moeilijkheden." En dus sprak Pablo Iglesias over de noodzaak om de bevolking te blijven mobiliseren.

Harde lessen

Een gelijkaardig signaal was gisteren ook te horen bij Naomi Klein. "Moge Griekenland de harde lessen uit vroegere linkse overwinningen hebben geleerd: gemobiliseerd blijven! Massale druk is nu meer dan ooit belangrijk #Syriza", zo twitterde Klein meteen na de kiesuitslag. Klein heeft gelijk.
De druk vanuit bepaalde kringen in de Europese Unie zal de komende uren en dagen worden opgevoerd. Om de tegendruk te organiseren, die het democratisch signaal en de souvereiniteit van de Grieken respecteert, zal men de mensen moeten blijven betrekken. Dat betekent ook dat er na veertig jaar van politiek cliëntelisme, rousfeti geheten, eindelijk transparantie komt in de Griekse politiek en dat ook de moeilijke keuzes aan de bevolking worden voorgelegd.
De weg naar een alternatief op de besparingspolitiek van de Europese Unie is nog lang, en iedereen weet dat het tijd vraagt om dingen te veranderen. Maar niemand kan ontkennen dat gisteren in Griekenland de politieke kaarten grondig door elkaar werden geschud. En die frisse sociale wind in Europa verdient alle kansen.

'extra zuurstof voor de hardwerkende mensen'

Kameraden en vrienden, we kunnen er niet onderuit, we gaan een 'hete herfst' krijgen.
De rechtse regering(en) hebben een reeks maatregelen op hun programma staan om de werkende mens eens goed te doen betalen. Maar gelukkig laten de mensen zich niet zo gemakkelijk rollen. De eerste die op straat kwamen waren de politiediensten. Een werkende mens, arbeider of bediende, uit gelijk welke sector, kan het zich gewoon niet veroorloven om niet op straat te komen.

Voor zij die wat argumenten wensen, een deel van de speech van Peter Mertens op de protestparade van vorige zondag.

Wij hebben allemaal de reactie gehoord van de woordvoerders van het VBO en VOKA: “Eindelijk een regering die ondernemende en hardwerkende mensen extra zuurstof geeft.”
Dat is wat ze zeggen: “extra zuurstof voor de mensen”!
Waar is die extra zuurstof?
Waar is de zuurstof voor de jongeren in de wijken die snakken naar een echte vaste job?
Waar is de zuurstof voor de cultuursector?
Waar is de zuurstof voor het klimaat dat kapot gaat onder de CO2 uitstoot?
Mensen verplichten om twee tot vijf jaar langer te werken, voor 83 tot 300 euro minder pensioen? Is dat die extra zuurstof waar het VBO het over heeft?
Neen, beste vrienden en kameraden, dat is geen zuurstof, dat is de samenleving de strot dichtknijpen.
En dat zullen wij niet laten gebeuren.

Wie krijgt extra zuurstof van de rechtse regering?
Laten we bij de feiten blijven:
Er komt géén vermogensbelasting, ondanks de reusachtige toename van het aantal multimiljonairs.
De notionele interesten blijven bestaan, ondanks het minimumtarief dat de 1.000 winstgevende multinationals nu al betalen.
Meer nog: de grote bedrijven krijgen er nog eens een blanco cheque van 3,5 miljard euro bovenop.
Dat is niet normaal. Het is tijd om opnieuw duidelijk te zeggen: laat de miljonairs de crisis betalen.
Neen, mijnheer Michel en mijnheer De Wever
Het is niet door de zuurstof uit de samenleving te pompen dat je een economie opbouwt.
Is Nederland gered door de invoering van de verplichtte tewerkstelling voor werklozen?
Absoluut niet, Nederland zit al jaren in een recessie.
Het enige gevolg is dat bestaande jobs werden vervangen door een nieuw soort dwangarbeid.
Het is absurd om dat model bij ons in te voeren en 200.000 werklozen te verplichten tot gemeenschapsdienst!
Mijnheer Michel, mijnheer De Wever, als je werklozen dan toch aan de slag wil helpen: stop dan met de jobafbraak bij de publieke diensten en zorg dat jongeren opnieuw een échte job kunnen krijgen met een volwaardig loon!
Is Duitsland gered door de invoering van de mini-jobs?
7,5 miljoen Duitsers werken nu in een mini-job.
Neen, Duitsland is niet gered.
Het land is nu Europees kampioen voor wat betreft het aantal werkende armen aan de ene kant, en het aantal multimiljonairs aan de andere kant.
Kijk naar de cijfers: de groei in Duitsland is nul procent. Nul!
En precies op dat moment komt men ons vertellen dat we het Duitse model moeten volgen.
Vergeet het maar!
Neen meneer Michel en meneer De Wever: we zullen uw Duits model nooit aanvaarden.
En het is daarom dat we vandaag naar Brussel zijn gekomen,
met onze eigen visie,
met een positieve visie.
Een visie voor een sociale vernieuwing, en geen sociale achteruitgang.
Een visie met recepten van de toekomst, in plaats van recepten uit het verleden.
Een visie op investeringen : in het onderwijs, in de crèches, de uitbouw van de openbare diensten, en sterke sociale zekerheid.
Een visie ook op ecologische vernieuwing,
een visie op een openbaar energiebedrijf,
ene visie op investeringen in het spoor, in plaats van ons openbaar vervoer te blijven afbreken.
Een visie, tenslotte, op democratische vernieuwing, en niet dat voorbijgestreefde beleid dat de vakbonden als vijanden beschouwt.
Een visie voor een menselijke opvang van asielzoekers, en geen racisme meneer Francken!
Een democratische visie die de syndicale rechten beschermt, het middenveld versterkt en de rechtspraak toegankelijk maakt.
Dat is onze visie! Ons Cactusplan.
Beste vrienden, we zijn hier vandaag met de PVDA in Brussel om te zeggen dat er een ander weg mogelijk is.
We zijn hier om te zeggen dat er een alternatief is: ons Cactusplan.

Sommigen beweren dat dit niet haalbaar is.
Ja, we maken ons geen enkele illusie over deze regering.
Het is de regering van het VBO.
Deze regering zal haar neoliberaal beleid niet veranderen.
Deze regering zal enkel wijken voor sociale strijd.
Wij hebben vertrouwen in het volk
Want dat is heel onze geschiedenis.
Wie heeft de eerste vakbonden uitgebouwd?
Het waren niet de liberalen en de separatisten
het waren de textielarbeiders van Gent en Kortrijk.
Wie heeft de geest van verzet en strijd binnengebracht in de arbeidersbeweging ?
Het waren niet de liberalen en de separatisten
het waren de mijnwerkers van de Borinage
Wie formuleerde de eerste politieke eisen binnen de arbeidersklasse ?
het waren niet de liberalen en de separatisten
het waren de arbeiders en ambachtslieden van Brussel.
En samen, die van Gent, die van de Borinage, die van Brussel, die van Antwerpen en die van Luik
samen hebben ze de arbeidersbeweging gemaakt,
samen hebben zij de arbeidersbeweging groot gemaakt,
nous sommes un, wij zijn één!

Neen, meneer Michel, en neen, meneer De Wever
het zijn niet de liberalen en de separatisten die het verbod op kinderarbeid hebben afgedwongen,
die de twaalfurenwerkdag hebben afgeschaft,
die het algemeen stemrecht hebben ingevoerd,
die betaald verlof en sociale zekerheid hebben veroverd.
Het is de arbeidersbeweging
En dat laten wij ons niet afnemen
Dat is geen geschiedenis, dat is actualiteit.
Want vandaag is het opnieuw de arbeidersbeweging die opstaat om haar rechten te verdedigen, en om een andere uitweg uit de crisis te eisen.
Vakbonden, studenten, cultuurscheppers, jongeren en ouderen, antiracisten en antifascisten, weerbare burgers van dit land: samen vormen wij het sociaal verzet.
En dat sociaal verzet zal de rechtse regering doen wijken!

Zeer bekijkenswaardig is de interventie van Raoul Hedebouw in het parlement:

“het jaar van het sociaal verzet”

In de Solidair van deze maand lees je een zeer lezenswaardig interview met Peter Mertens over de crisis, Europa, onze geplande nieuwe regering en vooral wat er tegen te doen.

 

De federale regering zal wellicht midden oktober haar regeringsverklaring in het parlement afleggen. Maar de marsrichting is nu al duidelijk: men wil de crisis laten dragen door de werkende mensen en de grote vermogens blijven buiten schot. Jaar na jaar krijgen we te horen hoe het aantal multimiljonairs in ons land blijft groeien. Er zijn er dit jaar alweer 12.000 bij gekomen. Multimiljonairs hé. Maar de regeringen gaan het geld halen bij de gezinnen, de jongeren, de ouderen. Alle geledingen van de samenleving worden getroffen, van jong tot oud, behalve dan die toplaag. Men is zelfs bereid het hele sociale en culturele weefsel te ontmantelen. Wij gaan in sneltreinvaart naar een maatschappijmodel dat we niet willen. Naar een gigantische tweedeling tussen arm en rijk, waarin rijk het woord heeft en de rest moet zwijgen. En dus willen wij aan de rem trekken. Zonder complex, met alle kracht aan de noodrem gaan hangen. 

 

We hebben nood aan een heel ander beleid. En daarom willen we een luide en duidelijke stem laten horen, een waarschuwingsschot aan de nieuwe regering. En dus komen we op straat, in een protestmars in Brussel.

Dit is niet de samenleving die we willen. We concurreren ons kapot, en we besparen ons kapot. Na zes jaar crisisbeleid staat de economie opnieuw bijna stil. En nu stelt men voor om hetzelfde beleid nog eens over te doen, maar dan nog tien keer harder. Ça suffit, het is genoeg geweest. We hebben nood aan een heel ander beleid. En daarom willen we een luide en duidelijke stem laten horen, een waarschuwingsschot aan de nieuwe regering. En dus komen we op straat, in een protestmars in Brussel, en reiken we de hand aan iedereen die zich wil verzetten. Een optocht mét een boodschap, met een sociaal alternatief en met een fiscaal alternatief. De protestparade eindigt in een strijdmeeting waar we ons alternatief voorstellen.
 

Het moet anders, en het kan ook anders. Eén voorbeeld: de keizer van de sjakossen, mijnheer Bernard Arnault van Louis Vuitton, boekte vorig jaar 340 miljoen euro winst in ons land. Daarop betaalde hij nauwelijks 1,5 procent belastingen. Als Bernard Arnault het wettelijke tarief zou betalen zonder achterpoortjes, betaalde hij jaarlijks 113 miljoen euro in plaats van 5 miljoen. Op vijf jaar tijd zou de schatkist 540 miljoen euro rijker zijn. Er zouden geen besparingen nodig zijn in de rusthuizen, bij de kinderopvang, bij De Lijn. Begrijp me niet verkeerd, ik wil het niet toespitsen op mijnheer Arnault. Maar ik zeg wel dat er iets grondig mis is met onze financieën als die groep in de samenleving steevast de dans ontspringt. De notionele-interestaftrek moet worden afgeschaft, en er moet echt een vermogensbelasting komen. Dat is de basis. We hebben geld nodig om te investeren in het openbaar vervoer, in de sociale woningbouw, in de zorgsector, in het onderwijs. En we hebben geld nodig om het begrotingstekort weg te werken. En dus is onze studiedienst bezig aan een sociaal alternatief, een becijferd alternatief voor de regeringsplannen. Ons verhaal op de protestparade van 19 oktober zal dus positief zijn en strijdbaar zijn. Er zijn andere, sociale oplossingen mogelijk. 

 

We gaan moeilijke tijden tegemoet, dat is duidelijk. Maar vergis u niet, na jaren van relatieve sociale kalmte, komen we nu wellicht in een stroomversnelling, in een nieuwe periode van sociale strijd. Het borrelt langs alle kanten. Verschillende vakbondsleiders spreken duidelijke taal. Links heeft nu de kans om te sensibiliseren en mensen bewust te maken. Om te organiseren, om mensen te mobiliseren, om het verzet te doen ontluiken en van onderuit in de samenleving een ‘neen’ op te leggen aan de schok-recepten van de regering. Veel mensen zullen getroffen worden door de maatregelen. Er zal veel verwarring zijn, maar ook veel vraag naar alternatief. En dus moet links niet beginnen klagen en jammeren over hoe erg het allemaal wel is. Maar wel de koe bij de horens vatten en beginnen te werken aan een grote en brede tegenbeweging op alle fronten. ‘Wie strijdt kan verliezen, maar wie niet strijdt heeft al verloren’, zei Bertolt Brecht en hij heeft groot gelijk. Daarom dat de PVDA met al haar krachten zal meewerken aan het sociaal verzet. De lokale afdelingen, de bedrijfsgroepen, de jongerenorganisatie, de studiedienst, en nu dus ook onze parlementaire fracties. Met Raoul Hedebouw en Marco Van Hees in het federale parlement zullen we ook meer in het nationale debat kunnen tussen komen. Als megafoon van onderuit dan, zoals we beloofd hebben.

Onze eigen sociale geschiedenis leert ons dat de belangrijkste sociale en democratische verworvenheden zijn afgedwongen op straat. Daar moeten ze ook verdedigd worden. Natuurlijk speelt dat een rol. Ik heb hier De Tijd bij van dit week-end (30 augustus, nvdr). Kijk wat ze schrijven, over de besparingsmaatregelen die de Franse regering Valls wil doorvoeren: “De echte test is de reactie van de vakbonden en hun mobilisatiekracht. In Frankrijk is een president almachtig, behalve tegen het straatprotest. Het is een traditie, sinds 1789 al, dat de straat de politiek bepaalt. Het is onwaarschijnlijk dat dat nu niet het geval zal zijn. Als massaal protest uitblijft, hebben Hollande en zijn ploeg de ruimte om te hervormen. Komt de straat in opstand, dan blijft alleen de schande van vervroegde verkiezingen over.” Zo schrijft een beurskrant over Frankrijk. Maar precies hetzelfde geldt voor ons land.
De N-VA was graag ‘incontournable’ geworden in Vlaanderen, om zo vanuit Vlaanderen obstructie te voeren tegen België. Dat is bij de verkiezingen niet gelukt. “De N-VA heeft de afspraak met de geschiedenis gerateerd”, zo zei politicoloog Bart Maddens direct. En dus moest de partij van De Wever van strategie veranderen. De communautaire eisen moeten even in de koelkast en de N-VA wil voortaan mee besturen. “Geen Caesar maar een Augustus, geen revolutie maar evolutie”, zo beschreef De Wever de nieuwe koers.
Opmerkelijk is wel dat die koerswijziging ook mogelijk is gemaakt door de opstelling van de PS. Die koos er onmiddellijk voor zich terug te trekken op de Waalse regio. Met de snelle vorming van een PS-cdH regering in Wallonië gaf de PS het signaal dat het federale niveau open lag. En dus komt de N-VA wellicht in een federale regering zonder grote staatshervorming. Maar wel met een heel drastisch inleveringsplan. Dat wil trouwens niet zeggen dat er geen communautaire spanningen meer zullen zijn.

Het is geen Zweedse regering. Die brave-engelen-term is verzonnen door de liberalen van de MR, alsof het om een geslachtsloze operatie zou gaan. Het gaat om een harde rechtse regering. En of dat een kamikazeregering wordt, zullen we nog moeten zien. Ze zal zich in elk geval niet vanzelf kapot regeren, ook al denken sommigen dat. Waarom kunnen we de regering niet gewoon benoemen naar wat ze is: een harde rechtse regering?

 

Om in orde te zijn met de Europese richtlijnen moet ons land 17,3 miljard euro vinden. De regering is vast van plan om dat bedrag te laten ophoesten door de werkende bevolking. We zullen dat allemaal voelen. Op onze loonbrief bijvoorbeeld. Die zal waarschijnlijk nog eens vier jaar lang bevroren blijven. Wellicht zal er volgend jaar ook een indexsprong komen. Dat betekent dat de lonen eenmalig niet worden aangepast aan de stijging van de levensduurte. Voor een loontrekkende die 2.000 euro bruto per maand verdient, is dat een inlevering van 300 euro per jaar.  Ook aan de kassa in de supermarkt zullen we de rechtse regering tegenkomen. Als de btw op consumptiegoederen in de hoogte gaat, bijvoorbeeld van 21 naar 22 procent, dan wordt alles duurder. Zelfde verhaal bij de maandelijkse elektriciteitsrekening. De ‘elektriciens’ van Electrabel-Suez hebben de regering in hun zak. Zij zullen de prijzen verder willen verhogen. Het is ook niet uitgesloten dat de regering de btw op elektriciteit opnieuw verhoogt. Van 6 naar 21 procent. We zullen de besparingen ook voelen op weg naar het werk. Met duurdere treintickets, want ook op de NMBS wordt verder beknibbeld. Maar misschien ook met duurdere accijnzen op diesel, voor wie met de wagen naar het werk gaat.
Kortom, als je 17,3 miljard euro wil vinden, en je wil de grote vermogens niet raken, dan zal je een oneindige lijst van besparingen moeten aanleggen.
Het valt op hoe enthousiast het VBO tegenwoordig is over de nieuwe regeringen. En dat is niet toevallig. Want de regeringsmaatregelen zijn niet neutraal. Zij komen bepaalde groepen in de samenleving ten goede. Met de voorstellen die nu op tafel liggen, tekenen er zich alvast vier grote winnaars af. De patroons van de grote ondernemingen: zij krijgen de belofte van nieuwe lineaire lastenverlagingen. De multimiljonairs: zij krijgen de belofte dat er geen vermogensbelasting komt. De elektriciens, de pionnetjes van GDF Suez en Electrabel dus. Zij krijgen de garantie dat de energieprijzen hoog zullen blijven en dat de nucleaire energie een sleutelrol zal blijven spelen. En tot slot de Navo-lobby uit Evere. Zij hebben het toch mooi voor elkaar gekregen dat ons land, ondanks de waanzinnig grote besparingsinspanningen, toch 40 fonkelnieuwe oorlogstuigen zal bestellen bij de militaire industrie in de Verenigde Staten. Mooie groep is dat samen. “De middenstand regeert het land”, zo zong Luc De Vos lang geleden. Dat is nu wel even anders. Multinationals, elektriciens, multimiljonairs en de Navo-lobby delen de lakens uit. En de werkende klasse betaalt hun feestje.
 

In mijn eerste boek - Op Mensenmaat - heb ik daar heel bewust een stuk over geschreven. “We gaan een Thatcherke doen”, is de titel van dat hoofdstuk. “Zoals de tijd van het neoliberalisme begon met een aanval op de vakbonden, zo zal ook de tijd van de crisis starten met een offensief tegen de vakbewegingen”, heb ik toen geschreven. Zij weten dat ze maatregelen gaan nemen die de bevolking pijn gaan doen. De index verder uithollen, de lonen blokkeren, de mensen langer laten werken. Ze weten ook dat er verzet zal komen. En dus willen ze een Thatcherke doen. De bevolking opzetten tegen de vakbonden. De stakingen discrediteren. Vandaar zijn er de wetsvoorstellen over de minimumdienstverlening. Morgen komen er voorstellen over dwangsommen aan stakingspiketten. En overmorgen dan een vakbond die aan de leiband van het regime moet lopen. Het gaat dus niet alleen over koopkracht en sociale zekerheid. Het gaat ook over democratie en de plaats van de tegenmachten in de samenleving. De vakbonden zijn de grootste organisaties van de werkende klasse, ze organiseren meer dan drie miljoen werknemers en dat is uniek. Dat is een tegenmacht in onze samenleving, en daar heeft de rechtse regering echt schrik van. En dus moet die gemuilkorfd worden. Maar ik denk dat de regering zich vergist in de weerbaarheid van de vakbonden.  

 
“De prioriteit moet naar het economische gaan. Je moet eerst de rijkdom scheppen vooraleer je haar kan verdelen”, zo vertelde Pieter Timmermans van het VBO verder aan L’Echo. Eerst moet je de taart bakken, alvorens ze kan verdeeld worden. Niet?
Maar men volgt helemaal geen politiek van taarten bakken. Waar zijn de investeringen? In Europa zijn er haast geen productieve investeringen. Niet door de privé, en ook niet door de overheid. In ons land evenmin. Twee miljard euro sociale lastenverlaging toekennen aan de grote bedrijven, dat zijn geen investeringen. Dat is geld dat uit de sociale zekerheid wordt gehaald, en dat bijna rechtstreeks in de zakken van de aandeelhouders verdwijnt. Daar creëer je geen jobs mee. Laat de overheid zélf investeren. In openbaar vervoer, in hernieuwbare energie, in sociale woningbouw, in het onderwijs, in de zorgsector, in publiek onderzoek, bijvoorbeeld naar de bestrijding van chronische ziekten. Men doet het tegendeel.
Bovendien, de taart wordt ook almaar ongelijker verdeeld. Alle cijfers tonen dat aan. Professor Piketty bracht massaal veel data bij elkaar en daaruit spreekt één grote conclusie: de allerrijksten worden rijker, de armen worden armer. Het is helemaal niet zo dat we er met z’n allen op vooruit gaan. De kloof wordt groter en we gaan naar niveaus van extreme ongelijkheid. Piketty heeft de mythe gebroken dat wat goed is voor de toplaag ook goed is voor de hele samenleving. De rijkdom van de top sijpelt niet door naar beneden, naar iedereen. Er is geen trickle down-effect. Integendeel, er is een omgekeerde herverdeling bezig: van onder naar boven.

 

We zullen nog moeten zien hoeveel speelruimte er is voor echte inspraak in de Brusselse en Waalse plannen. Maar het klopt dat de aanpak anders is. De Parti Socialiste wil de sociale partners eerst mee in het bad trekken en dan pas met haar besparingsplannen naar buiten treden. Besparingsplannen die even zwaar zullen zijn als in Vlaanderen, in de grootteorde van een miljard vanaf 2015 in het Waals Gewest en in de Franse Gemeenschap.
De schoktherapie komt voort uit een heel elitaire visie op de samenleving: het is aan de genieën, aan de verlichte geesten en daadkrachtige mensen om de maatschappij te besturen. Als kapiteins, zoals de ‘captains of industry’. “We moeten zuurstof geven aan de grote ondernemers, en dan komt alles goed”, zo klinkt de redenering. En dus maakt men komaf met alles wat dat in de weg staat. Weg met de controle, met de regeltjes, met inspraak, met sociaal overleg, met vakbondsmacht. Vakbonden en middenveld zijn in die elitaire wereldvisie geen medespelers in de democratie. Ze zijn een last, en ze zullen moeten buigen of barsten. Ze zullen braafjes mee in de pas moeten lopen. En sociale organisaties die dat niet doen, en die werken aan emancipatie en empowerment, zullen moeten barsten.
Kunnen mensen zelf invloed uitoefenen op de gang van zaken? Kunnen ze zeggen wat ze ervan vinden? En doet dat er ook toe?
De schoktherapeuten van rechts zeggen: “Het doet er niet toe wat u zegt. U hebt namelijk al gekozen, en u hebt ons als meerderheid gekozen en dus zullen wij nu vijf jaar lang de dienst uitmaken en doen wij wat wij willen.” De inspraak en het debat worden van de tafel geveegd, en de democratie wordt herleid tot ‘governance’, tot ‘beslissingen nemen’ in functie van het establishment.
 

“Meer welvaart creëren door zwaar te besparen.” Dat hebben we afgelopen vijf jaar onophoudelijk gehoord. Maar waar heeft het ons gebracht? Europa staat nu aan de rand van de derde recessie sinds 2008. Vijf jaar de riem aanhalen en hard besparen heeft niets opgelost.  We klimmen helemaal niet uit de put. Europa is al vijf jaar lang aan het stuiteren op de bodem van de put. Bouncing along the bottom, zeggen ze in het Engels. Recessie in 2008-2009. Gevolgd door een zwakke groei van een half procentje. Naar een nieuwe recessie in 2011. Gevolgd door een heel zwakke groei, van nauwelijks 0,2 procent. Naar de derde recessie vandaag. En deze keer niet enkel in de landen van de periferie van Europa. Ook Duitsland en Frankrijk zitten in zwaar weer.
 

Onze onderhandelaars en ministers doen alsof die realiteit niet bestaat. Ze willen de beste leerlingetjes van de klas zijn. 17 miljard besparen met de federale regering. En nog eens een paar miljard met de Vlaamse, Waalse en Brusselse regeringen. We besparen ons kapot. Het lijkt wel een soort religie. Een religie die goed is vastgelegd in de Europese teksten. De economische en politieke kapelaans van ons land blijven die geloofsleer herhalen en herhalen. Het is al veel gezegd: de besparingen zullen werken zoals een middeleeuws medicijn: aderlaten tot de patiënt het begeeft. Er zijn nog altijd geen productieve investeringen. De private sector investeert niet, en pot het geld op. De overheden zouden kunnen investeren, maar die worden aan banden gelegd door een dogmatisch besparingsbeleid. En dus investeren zij ook niet. En dan, ten derde, zijn er de gezinnen. Hun consumptie valt stil, omdat het beleid de koopkracht aantast. De machine valt stil. En nu valt ook Duitsland stil.
 

De Europese richtlijnen komen niet uit de lucht vallen. Echt niet. Het zijn de verschillende landen die zélf de richting bepalen. Ze zitten samen in de Europese Raad. En daar hebben ze samen beslist dat de Europese Unie meer bevoegdheden moet krijgen. Ze hebben samen beslist dat vanuit Europa een heel streng besparingsregime moet opgelegd worden. Dat hebben ze in allerlei pacten en verordeningen vastgelegd, en uiteindelijk gebundeld in één groot document: het zogenaamde Stabiliteitspact. Dat is een heel straffe tekst die ervoor moet zorgen dat alle lidstaten strikt alle inleveringen volgen zoals Europa het wil. Zo moet elke begroting heel strak in evenwicht zijn, dat wordt ‘de gouden regel’ genoemd. Maar dat betekent wel dat je de regeringen vastzet. Een regering die grote investeringen wil plannen in het openbaar vervoer of sociale woningbouw, en die daarvoor een tekort op de begroting zou toelaten, mag dat niet meer. Dat is een even absurd als dogmatisch beleid. Ook de sociale domeinen geraken onder dat Europees toezicht. Europese aanbevelingen over loonvorming, over pensioenen of over de sociale zekerheid moeten opgevolgd worden, op straffe van een sanctie. Dat is ongezien. Tot nog toe was het sociale domein in essentie een bevoegdheid voor de nationale parlementen.

 

De verschillende parlementen hebben dat Stabiliteitspact nadien ook zélf ondertekend. In mei vorig jaar werd het door het Belgisch parlement goedgekeurd. Angstaanjagend was dat, zo’n politieke unanimiteit. Maar ook het Vlaamse, Brusselse én Waalse parlement hebben elk het pact goedgekeurd. Ze hebben er allemaal mee ingestemd dat de Europese Commissie meer macht krijgt, ook op het sociale terrein. Een stuk democratie wordt hier vrijwillig afgestaan. En de bevolking heeft er niets in te zeggen gehad. Dat is ernstig. 

Het pact is een hoeksteen van het beleid en toch is het in ons land haast geen thema geweest, niet in het parlement en ook niet in de media. Maar ook in het Europees Parlement is de eensgezindheid groot. Ik was begin dit jaar in Berlijn, bij het dagblad Junge Welt voor de Duitse versie van mijn boek Hoe Durven Ze? Ik was er te gast bij Andreas Wehr, een publicist en medewerker van het Europees parlement. Hij vertelde me over de ondraaglijke eenheid in dat Europees Parlement. Er zijn haast geen polemische debatten, zegt hij. Tussen 2009 en 2014, de afgelopen bestuursperiode, waren de twee grote groepen in dat parlement, de conservatieven en de sociaaldemocraten, het in zeventig procent van de gevallen met elkaar eens. En op sociaaleconomisch vlak zijn ze het bijna altijd eens. De grote fracties zijn het roerend eens over de basisoriëntatie sinds de crisis van 2008. De Europese spaarpolitiek is het kind van de grote Europese fracties. En nu staat zelfs locomotief Duitsland stil.
 

 De sociaaldemocratische regering van eerste minister Valls heeft Arnaud Montebourg de laan uitgestuurd als minister van Economische Zaken, omdat die kritiek durft te maken op het Europese soberheidsbeleid. En prompt werd hij vervangen door een jonge zakenbankier, een man die carrière maakte bij de zakenbank Rothschild, Emmanuel Macron. In Parijs vergelijken ze die wissel met wat in Duitsland in 1999 gebeurde. Toen werd Oskar Lafontaine uit de regering gezet, en nadien kon Gerhard Schröder zonder pardon en zonder tegenstand de mini-jobs en het Hartz-systeem doorvoeren. ‘De regering van de patroons”, zo schreef het dagblad L’Humanité, toen premier Valls een staande ovatie kreeg op de zomeruniversiteit van het Franse patronaat, de Medef. “Staande ovatie van het meest reactionaire, het meest fanatieke patronaat”, dat zegt genoeg. In Brussel is het VBO “erg hoopvol” over de federale regering en geeft het Voka de Vlaamse regering zelfs een “grote onderscheiding”. In Frankrijk is het dus niet anders. Het zijn regeringen van patroons. 

 

De neoconservatieve groep in het Europese parlement, waartoe de N-VA sinds kort behoort, is het roerend eens met de inleveringspolitiek. De N-VA’ers op alle niveaus hebben voor het Stabiliteitspact gestemd: in Europa, in het federale parlement, en in de regio’s. En wat is het resultaat? Dat heel ons land nu blind de Europese politiek van Merkel moet volgen. Maar vergeet niet: de Parti Socialiste heeft hetzelfde gedaan in het Waals parlement. Zij heeft de Waalse regering totaal afhankelijk gemaakt van de Europese besparingspolitiek. Ze zal in de komende periode met hand en tand proberen uitleggen dat ze in Wallonië een andere politiek volgen dan in Vlaanderen, of dan federaal. Maar Wallonië zal evengoed de Duitse matigingspolitiek doorvoeren, en daar heeft ook de PS zelf voor gekozen.

In haar verkiezingsprogramma beloofde de N-VA “een warm en sociaal beleid” en “een warm gezinsbeleid”! Letterlijk hé. We zien totaal het tegendeel gebeuren: de gezinnen zijn de eerste slachtoffers. Van in de crèche tot in het rusthuis, alles wordt duurder. Duurdere kinderopvang, duurdere jeugdwerking, duurdere musea, zorgverzekering dubbel zo duur, duurder onderwijs, duurdere rusthuizen. Reken het maar uit allemaal. Wij betalen omdat de verschillende regeringen in ons land hardnekkig weigeren het geld te gaan halen bij de grootste vermogens, bij die toplaag in ons land die de fortuinen opstapelt en oppot. Dat is een perverse situatie. Want ondertussen schrapt de regering wel het gegarandeerde deel gratis elektriciteit en water voor de gezinnen. Dat kost een gezin dus 300 euro meer per jaar. En ondertussen wordt ook het kindergeld de komende twee jaar niet geïndexeerd. Voor een gezin met drie kinderen kan dat oplopen tot een inlevering van meer dan 200 euro per jaar. Is dat een warm gezinsbeleid?

 Het begon met de mensen uit de socioculturele sector. En dat is ook logisch als je ziet hoe de Vlaamse regering systematisch wil snoeien in de cultuur: op de provinciale cultuurbudgetten, op de bibliotheken, de musea, de muziek- en tekenacademies, de culturele centra, het erfgoed… “Er wordt gepraat over zuurstof voor bedrijven, maar zuurstoftoevoer voor mensen knikt u af. Die zuurstof bestaat net uit cultuur, onderwijs of kinderopvang”. Dat schreven ze in een open brief aan Bourgeois. Dan kwamen de aankondigingen van de Vlaamse Regering om ook drastisch te besparen in het hoger onderwijs. Universiteiten zouden de kosten kunnen of moeten doorrekenen aan de studenten. Dat betekent dat het inschrijvingsgeld met een derde of zelfs met de helft zou verhogen: naar 800 of 900 euro. De fils-à-papa’s zoals zoontje Jambon mogen dan komen vertellen dat dit een heel goede zaak is en dat het elitaire onderwijs de toekomst van de maatschappij is. Alleen wie veel geld heeft mag hogere studies doen, en zo wordt afkomst of rijkdom het criterium voor het studieniveau. De Vlaams-nationalisten van vandaag denken wel heel erg hetzelfde als de Franstalige bourgeois uit de tweede helft van de 19de eeuw. Een elitaire cultuur, een elitair onderwijs, een elitaire vrijetijdsbeleving, een elitaire samenleving.
Maar de weerstand groeit. “Het onderwijs moet de ongelijkheid bestrijden, en niet doen toenemen”, zo zeggen de studenten. En ondanks de vakantie, hebben ze meer dan 15.000 handtekeningen opgehaald tegen de verhoging van het inschrijvingsgeld. Het beweegt, het borrelt, het broeit.

Veel organisaties zijn ongerust. Cijfers die op de onderhandelingstafel lagen, zijn gelekt. De regering blaast warm en koud tegelijk. Maar de oriëntaties zijn heel duidelijk: cultuur, onderwijs, openbaar vervoer, verenigingsleven, en ouderenzorg zullen zwaar moeten inleveren. Terwijl veel organisaties en sectoren nu al op hun tandvlees zitten. Ze hebben het nu al moeilijk: ze hebben al jaren van besparingen achter de rug. En dan komt dit eraan. Mag ik het met een beeld klaarder stellen? Wat doe je als je een kind ziet spartelen in het water? Begin je dan te zeggen: “Het is nog niet zeker dat het gaat verdrinken, we moeten afwachten”? Nee toch, hoop ik. Je springt en je helpt. De oriëntaties zijn duidelijk. Het heeft geen zin te wachten tot eind oktober, tot de laatste cijfers zijn vastgelegd. Dan is het nog veel moeilijker om de zaken om te keren. Laten we lessen trekken uit wat in Antwerpen is gebeurd.
 

 

Ik heb het over de tactiek die de N-VA vorig jaar in Antwerpen heeft toegepast om op stedelijk niveau forse besparingen door te voeren. Homans heeft daar natuurlijk uit geleerd. Ze wil nu hetzelfde scenario volgen. Eerst kwam er een tabel met cijfers: hoeveel de verschillende sociale organisaties moeten inleveren. Daar kwam uiteraard kritiek op, maar die werd gepareerd door het zandmannetje dat iedereen in slaap moest praten. Er werd bevestigd noch ontkend, we moesten wachten, er zou overleg komen, er moest geduld worden geoefend. Er werd gemasseerd en er werd geslagen. Sommige organisaties kregen wat extra. Andere de roe, zeker de emanciperende organisaties. Schepen Homans sprak toen straffe taal: “Actie voeren is solliciteren naar extra bezuinigen”, zei ze. Maandenlang kwamen er geen cijfers. De verwarring nam toe en het verzet brokkelde af. Antwerpen is in die zin een testcase geweest voor de besparingen op het Vlaams niveau. En misschien zelfs een testcase voor de federale besparingen. Laat het duidelijk zijn: de beste dag om het sociale verzet te starten is vandaag.  
 Federale besparingen, regionale besparingen, de provincies die bijna tot het niets worden herleid, besparingen bij steden en gemeenten. Dat ís de Europese politiek. Dat ís de besparingspolitiek voor de komende jaren.
We moeten die klik maken: er zal geen ideaal momentum zijn waarop alles klaar is en alle besparingen duidelijk zijn. De besparingen zullen in elkaar overvloeien. Maar moeten de studenten daarom stoppen met actie voeren tegen hoge inschrijvingsgelden? Moeten de syndicalisten van De Lijn en de mensen van TreinTramBus er dan over zwijgen dat de besparingen desastreus zullen zijn voor reizigers en personeel?  Moet de culturele sector dan vrije baan laten aan de cultuurminister die forse besparingen verdedigt en pleit voor het Angelsaksische model, voor mecenaat in plaats van een echt cultuurbeleid? Moeten de Vrouwenraad en Femma er dan over zwijgen dat de plannen van de Vlaamse regering ons terug leiden naar gratis ‘moederen’?  Nee, al die organisaties hebben al geprotesteerd. En dat is het begin van een tegenstroom.